Thủ tướng Lê Minh Hưng: Thu hồi đất gắn với tái thiết cuộc sống người dân

Quốc hội Khóa XVI

Chiều 22/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham gia thảo luận tại tổ. Ảnh: QH

Bước chuyển tư duy

Thảo luận tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ xác định đây là 3 luật rất quan trọng, có mối quan hệ trực tiếp, khăng khít với nhau, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước và chỗ ở, tài sản, sinh kế của người dân.

Do đó, Chính phủ đã lấy ý kiến nhân dân đồng thời với 3 dự án Luật này để đảm bảo tính khả thi cao, đồng bộ, thống nhất và không chồng chéo, mâu thuẫn.

Kết quả đã có khoảng trên 885.000 lượt ý kiến đóng góp từ thẩm tra sơ bộ, mặt trận tổ quốc, các chuyên gia, các địa phương và người dân đối với ba dự án luật này.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc thu hồi đất là để phát triển kinh tế xã hội, vì lợi ích quốc gia công cộng, phải làm sao vừa chặt chẽ, không lạm dụng việc thu hồi và không tạo ra khó khăn cho các dự án phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Dự thảo luật kế thừa quy định của Luật Đất đai 2024 về thu hồi đất và bổ sung quy định về 6 nhóm thu hồi đất với tiêu chí rất cụ thể như xây dựng trụ sở cơ quan công trình sự nghiệp; xây dựng công trình công cộng; các dự án phục vụ chính sách an sinh xã hội, các dự án phát triển kinh tế, các dự án xây dựng chỉnh trang đô thị nông thôn…

Về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng cho biết, điểm đổi mới quan trọng là chuyển từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy là “tái thiết cuộc sống cho người dân".

Dự thảo luật đã thể chế hóa quan điểm, tư duy này. Cụ thể, Dự thảo luật quy định là người có đất bị thu hồi, thứ nhất là được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bồi thường bằng tiền và thứ hai là được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ đối với các dự án đô thị.

Người bị thu hồi đất được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bằng tiền; được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ đối với dự án đô thị; được hoán đổi phần đất thu hồi sang phần diện tích còn lại hoặc của thửa đất khác trong địa bàn cấp xã...

Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả, đảm bảo hạ tầng an sinh xã hội.

“Quan điểm tái thiết cuộc sống cho người dân khi nhà nước thu hồi đất, như Tổng Bí thư Chủ tịch nước nhiều lần đề cập, ngoài chuyện bố trí chỗ ở, nhà ở còn phải tính đến cuộc sống sinh kế, hạ tầng thiết chế văn hóa, trường học y tế. Như vậy, mới đảm bảo được yêu cầu là tái thiết cuộc sống cho người dân”- Thủ tướng nhấn mạnh.

Các đại biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: QH

Điều tiết giá nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê

Thủ tướng cho biết, Dự thảo luật tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất, xác định theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, thay vì giá đất cụ thể như quy định hiện hành.

Việc định giá phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Thủ tướng phân tích, nếu giá đất chỉ căn cứ vào giá thị trường thì các địa phương bắt buộc phải áp dụng kết quả đấu giá. Trong khi, kết quả đấu giá đất rất cao. Giá đất cao sẽ được tính vào chi phí của dự án, qua đó đẩy giá nhà lên rất cao. Địa phương có thể thu ngân sách cao trong một thời điểm nhất định nhưng hệ lụy đối với phát triển kinh tế xã hội rất lớn.

Đây sẽ là rào cản trong việc giải quyết vấn đề giá nhà đối với những đối tượng ưu tiên như là cán bộ công chức, người lao động, học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang. Vì vậy, Nhà nước phải điều tiết và quản lý giá đất để phục vụ cho mục tiêu phát triển.

“Mục tiêu ưu tiên chúng ta điều tiết giá đất, giá nhà đối với nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, chuyển từ tư duy sở hữu nhà sang tư duy “nhà nước có trách nhiệm bố trí chỗ ở” theo quy định của hiến pháp” – Thủ tướng nhấn mạnh.