Thủ tướng tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS: Cơ sở thuận lợi để Việt Nam phát huy vai trò kết nối giữa BRICS và ASEAN

Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ Trịnh Minh Mạnh. (Nguồn: ĐSQ Việt Nam tại Ấn Độ)

Trả lời phỏng vấn Báo Thế giới và Việt Nam, Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ Trịnh Minh Mạnh cho biết, việc Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 và làm việc song phương tại Ấn Độ thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, hiệu quả của Việt Nam.

Thưa Đại sứ, trong bối cảnh thế giới đang có nhiều biến động sâu sắc, việc lãnh đạo cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại Ấn Độ có ý nghĩa như thế nào đối với vai trò và vị thế của Việt Nam tại các cơ chế đa phương?

Theo tôi, có thể nhìn nhận ý nghĩa của việc Việt Nam tham dự Hội nghị lần này từ ba góc độ.

Thứ nhất, BRICS đang ngày càng trở thành một tập hợp lực lượng và cơ chế hợp tác đa phương có quy mô, tầm vóc và ảnh hưởng đáng kể trong đời sống quốc tế. Trong bối cảnh cục diện thế giới có những chuyển dịch sâu sắc, vai trò của các nền kinh tế mới nổi và các nước đang phát triển ngày càng gia tăng. Với 11 thành viên, BRICS hiện chiếm gần một nửa dân số thế giới, khoảng 39% GDP toàn cầu tính theo sức mua tương đương (PPP) và khoảng 1/4 thương mại quốc tế.

Không chỉ mở rộng về thành viên, phạm vi và cấp độ hợp tác của BRICS cũng ngày càng được nâng cao, từ phối hợp chính trị, kinh tế - tài chính đến nhiều vấn đề khu vực và toàn cầu. Qua đó, BRICS ngày càng có tiếng nói đáng kể trong các cuộc thảo luận về cải cách các thể chế đa phương và hoàn thiện hệ thống quản trị toàn cầu theo hướng phản ánh đầy đủ hơn những chuyển dịch của tương quan kinh tế và sức mạnh trên thế giới.

Thứ hai, sự tham gia ngày càng chủ động của Việt Nam vào BRICS phản ánh vị thế quốc tế ngày càng cao cũng như khả năng đóng góp ngày càng lớn của Việt Nam tại các cơ chế đa phương. Từ việc tham dự các hoạt động của BRICS đến trở thành Nước đối tác, Việt Nam đang có thêm một diễn đàn quan trọng để chia sẻ quan điểm, kinh nghiệm và đóng góp sáng kiến đối với những vấn đề chung của khu vực và thế giới. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam phát huy vai trò là một thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, đồng thời góp phần chuyển tải tiếng nói và những quan tâm chính đáng của các nước đang phát triển.

Thứ ba, việc tham dự Hội nghị tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, hiệu quả của Việt Nam.

Việc tham gia các cơ chế đa phương quan trọng như BRICS không chỉ giúp mở rộng quan hệ và nâng cao vị thế đất nước, mà còn tạo thêm một kênh để Việt Nam tham gia ngày càng chủ động vào các tiến trình đa phương, đóng góp vào việc xây dựng và định hình các nguyên tắc, chuẩn mực và khuôn khổ hợp tác quốc tế, hướng tới một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng, dân chủ, bao trùm và hiệu quả hơn, trong đó tiếng nói và lợi ích chính đáng của các nước đang phát triển được phản ánh đầy đủ hơn.

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng tiếp xúc song phương với Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar, bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao BRICS mở rộng diễn ra ở New Delhi, ngày 15/5. (Nguồn: TTXVN)

Đại sứ kỳ vọng gì vào lần tham gia này, đặc biệt trong mục tiêu mở rộng không gian hợp tác mới cho Việt Nam trên các lĩnh vực như kinh tế, thương mại, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững?

Tôi kỳ vọng Hội nghị lần này sẽ mở ra thêm những không gian hợp tác mới, thiết thực và hiệu quả cho Việt Nam. BRICS quy tụ nhiều nền kinh tế lớn và mới nổi, các thị trường năng động, có tiềm lực đáng kể về vốn, công nghệ, năng lượng, tài nguyên và nguồn nhân lực. Điều quan trọng là tận dụng các cơ hội hợp tác này để tranh thủ thêm nguồn lực phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển của đất nước.

Về kinh tế - thương mại, đây là cơ hội để Việt Nam tiếp tục đa dạng hóa thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng, mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường mới, thu hút thêm nguồn lực đầu tư và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với cộng đồng doanh nghiệp các nước BRICS. Trong điều kiện kinh tế thế giới còn nhiều bất định, điều này cũng góp phần nâng cao tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Đối với khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, dư địa hợp tác rất lớn. Nhiều nước BRICS có thế mạnh về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dược phẩm, công nghệ sinh học, năng lượng và công nghệ xanh. Việt Nam có thể tận dụng các mạng lưới hợp tác này để tiếp cận công nghệ và tri thức, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực của doanh nghiệp và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Các lĩnh vực như chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, hạ tầng bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu cũng có nhiều tiềm năng. Tôi cho rằng trọng tâm cần là chuyển các cơ hội và khuôn khổ hợp tác thành những chương trình, dự án cụ thể, có giá trị gia tăng và hiệu quả thiết thực.

Trong tiến trình đó, Việt Nam và Ấn Độ có nền tảng thuận lợi để tăng cường phối hợp. Ấn Độ có nhiều thế mạnh về công nghệ số, dược phẩm, đổi mới sáng tạo, năng lượng, đào tạo nguồn nhân lực và hạ tầng số; Việt Nam có nền kinh tế năng động, hội nhập sâu rộng và vị trí ngày càng quan trọng trong các chuỗi sản xuất khu vực. Hai bên có thể tận dụng các khuôn khổ BRICS để kết nối những thế mạnh này, bổ sung thêm nội hàm hợp tác cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường Việt Nam-Ấn Độ.

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 sẽ diễn ra từ ngày 12-13/9, tại New Delhi, Ấn Độ. (Nguồn: BRICS)

Ấn Độ lựa chọn chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững” cho nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS 2026. Đại sứ đánh giá thế nào về những ưu tiên này và mức độ tương đồng với các định hướng phát triển của Việt Nam? Việt Nam có thể phát huy vai trò cầu nối như thế nào giữa ASEAN và BRICS?

Tôi cho rằng chủ đề “Xây dựng các nền tảng tự cường, đổi mới sáng tạo, hợp tác và phát triển bền vững” mà Ấn Độ lựa chọn cho nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS 2026 rất phù hợp với những yêu cầu cấp thiết của thế giới hiện nay. Bốn nội hàm này có mối liên hệ chặt chẽ: nâng cao khả năng chống chịu cần những động lực tăng trưởng mới; những động lực đó ngày càng dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; và các nỗ lực này chỉ có thể phát huy hiệu quả lâu dài trên cơ sở hợp tác và phát triển bền vững.

Những ưu tiên này có mức độ tương đồng cao với định hướng phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới. Việt Nam đang đặt khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí động lực quan trọng của phát triển; đồng thời chú trọng nâng cao tính tự chủ, sức chống chịu của nền kinh tế, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Đây cũng là cơ sở thuận lợi để Việt Nam phát huy vai trò kết nối giữa BRICS và ASEAN. Việt Nam vừa là thành viên tích cực của ASEAN, vừa là Nước đối tác BRICS, đồng thời có quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng với nhiều thành viên BRICS. Ngoài Việt Nam, Indonesia là thành viên đầy đủ của BRICS, còn Malaysia và Thái Lan là các nước đối tác BRICS. Điều đó tạo thêm điều kiện thuận lợi để thúc đẩy sự kết nối về lợi ích, ưu tiên phát triển và các chương trình hợp tác cụ thể giữa hai cơ chế.

“Cầu nối” ở đây là thúc đẩy những điểm giao thoa thực chất giữa BRICS và ASEAN. Hai bên đều quan tâm đến kết nối chuỗi cung ứng, kinh tế số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng, phát triển hạ tầng, an ninh lương thực, phát triển nguồn nhân lực và tăng trưởng bền vững. Việt Nam có thể góp phần đưa các nhu cầu và kinh nghiệm của ASEAN vào các trao đổi tại BRICS, đồng thời kết nối những nguồn lực, sáng kiến và thế mạnh của các nước BRICS với nhu cầu phát triển của khu vực Đông Nam Á.

Trong tiến trình đó, Ấn Độ là một đối tác đặc biệt quan trọng. Việt Nam là một trụ cột trong Chính sách Hành động Hướng Đông của Ấn Độ, trong khi Ấn Độ luôn coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN. Hai nước vì vậy có thể cùng thúc đẩy các sáng kiến hợp tác và kết nối trong những lĩnh vực được cả ASEAN và BRICS ưu tiên. Nếu phát huy tốt lợi thế này, Việt Nam vừa có thể đóng góp vào việc gắn kết BRICS với một trong những khu vực năng động nhất thế giới, vừa góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ ASEAN-Ấn Độ và tạo thêm nội hàm mới cho quan hệ Việt Nam-Ấn Độ.