Thủ tướng yêu cầu sớm trình cơ chế đột phá về ngân sách cho khoa học công nghệ

Chiều 23/6, tại phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Thủ tướng cho rằng việc triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã có chuyển biến nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Ảnh: VGP.

Theo báo cáo tại cuộc họp, sau phiên họp lần thứ ba của Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành và địa phương đã hoàn thành 11 trong tổng số 53 nhiệm vụ được giao; 24 nhiệm vụ đang thực hiện đúng tiến độ, 2 nhiệm vụ quá hạn và 16 nhiệm vụ thường xuyên.

Năm 2026, ngân sách dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được bố trí hơn 100.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 3% tổng chi ngân sách nhà nước.

Thủ tướng đánh giá việc phát triển hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và công nghệ chiến lược vẫn còn nhiều hạn chế. Hệ thống phòng thí nghiệm, hạ tầng nghiên cứu còn phân tán, thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển; việc triển khai các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành còn ách tắc ở nhiều khâu.

Ông cũng chỉ ra tình trạng một số bộ, ngành và địa phương còn tâm lý né tránh trách nhiệm, thiếu chủ động trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Việc xác định sản phẩm công nghệ chiến lược ở nhiều nơi còn chưa rõ nét, trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ chuyên gia đầu ngành vẫn thiếu.

Theo người đứng đầu Chính phủ, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế. Thủ tướng nhấn mạnh, phải chuyển mạnh sang tư duy lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng và khả năng thương mại hóa làm thước đo.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành lựa chọn từ một đến ba bài toán lớn thuộc lĩnh vực quản lý để tập trung giải quyết, xác định rõ công nghệ ưu tiên, doanh nghiệp dẫn dắt, nguồn lực thực hiện và lộ trình thương mại hóa.

Đối với địa phương, mỗi tỉnh, thành trong năm 2026 phải lựa chọn ít nhất một sản phẩm khoa học công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo có thể lượng hóa bằng giá trị kinh tế. Từ năm 2027, mỗi năm lựa chọn từ hai đến ba sản phẩm trọng tâm gắn với lợi thế và nhu cầu phát triển của địa phương.

Mỗi sản phẩm phải xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm, doanh nghiệp tham gia, nơi triển khai ứng dụng, nguồn lực thực hiện và chỉ tiêu đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Về hạ tầng dữ liệu, Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện sớm Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số để làm nền tảng cho việc đầu tư, kết nối và chia sẻ dữ liệu thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Các bộ, ngành phải hoàn thành kết nối và đồng bộ các cơ sở dữ liệu theo Nghị quyết 11 của Chính phủ, ưu tiên làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu đất đai, y tế, giáo dục, an sinh xã hội, nông nghiệp và xây dựng.

Bộ Công an được giao nghiên cứu phương án chia sẻ kho dữ liệu quốc gia cho doanh nghiệp công nghệ trong nước nhằm hỗ trợ phát triển các dịch vụ số và sản phẩm công nghệ mới.

Về cơ chế, chính sách, Thủ tướng giao Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, trình Chính phủ các cơ chế đột phá về giao ngân sách và giao thẩm quyền cho bộ, ngành, địa phương.

Ngoài ra, cần báo cáo về tình hình nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách về đặt hàng theo kết quả đầu ra, khoán chi nghiên cứu, hợp tác công tư trong khoa học công nghệ, mua sắm công đối với sản phẩm công nghệ đầu tiên, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cũng như định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Các nội dung phải được báo cáo Chính phủ chậm nhất trong quý III/2026.

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương hoàn thành các nhiệm vụ quá hạn trước ngày 30/6, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và hiệu quả thực hiện. Ông nhấn mạnh việc triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ phải thực chất, hiệu quả, tránh hình thức và không chạy theo phong trào.