Thúc đẩy dịch vụ tin cậy số xuyên biên giới trong thời đại AI

Đây là vấn đề được đặt ra tại Hội thảo quốc tế “Dịch vụ tin cậy xuyên biên giới: Thiết lập hạ tầng tin cậy số trong thời đại AI”, do Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 29/10.

Công cụ kiểm chứng giao dịch điện tử

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long cho biết chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách quản lý, sản xuất, kinh doanh và giao dịch.

Khi ngày càng nhiều hoạt động chuyển lên môi trường số, nhu cầu xác minh danh tính, bảo đảm tính toàn vẹn và kiểm chứng giao dịch cũng tăng lên.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long chia sẻ tại hội thảo. (Ảnh: MST)

Trong bối cảnh đó, các dịch vụ tin cậy như chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu trở thành bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế số. Những dịch vụ này hỗ trợ xác minh chủ thể, xác định thời điểm tồn tại của dữ liệu và tạo bằng chứng phục vụ kiểm chứng giao dịch điện tử.

Yêu cầu xác thực càng trở nên cấp thiết khi AI có thể tạo lập, chỉnh sửa văn bản, hình ảnh, âm thanh và video ngày càng giống thật. Điều này làm gia tăng nguy cơ giả mạo, phát tán thông tin sai lệch, đồng thời gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc và kiểm tra tính toàn vẹn của nội dung số.

“Chúng ta không thể chỉ chờ nội dung giả mạo xuất hiện rồi mới tìm cách xử lý. Cần chủ động xác thực nguồn gốc, ghi nhận quá trình tạo lập, chỉnh sửa và duy trì khả năng kiểm chứng tính toàn vẹn của nội dung số”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, cùng với yêu cầu về công nghệ xác thực, cần xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của các chủ thể khi AI ngày càng tham gia vào các giao dịch tự động. Đây là một trong những điều kiện để xây dựng hệ sinh thái AI an toàn, minh bạch và đáng tin cậy.

Xác lập niềm tin số giữa các quốc gia

Tại hội thảo, ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc NEAC, cho biết Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và hạ tầng chứng thực điện tử quốc gia, với nền tảng là Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và các quy định pháp luật về dịch vụ tin cậy.

Ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc NEAC, chia sẻ về hành lang pháp lý chứng thực điện tử quốc gia. (Ảnh: MST)

Hệ sinh thái dịch vụ tin cậy hiện gồm ba loại hình: chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu. Trong đó, dịch vụ dấu thời gian giúp xác định thời điểm tồn tại của dữ liệu, còn dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu hỗ trợ xác nhận việc gửi, nhận và lưu trữ thông điệp, tạo bằng chứng phục vụ xác minh giao dịch điện tử.

NEAC cũng đã xây dựng hệ thống eSign làm đầu mối kết nối các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số, tạo thuận lợi cho việc triển khai và sử dụng dịch vụ.

Tuy nhiên, khi giao dịch vượt ra ngoài phạm vi một quốc gia, việc xác minh chữ ký số nước ngoài vẫn còn nhiều thao tác thủ công. Sự khác biệt về chính sách chứng thực, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý cũng khiến các hệ thống khó liên thông.

Để tháo gỡ những rào cản này, ông Hoàn cho rằng cần từng bước xây dựng cơ chế kết nối, trao đổi danh sách tin cậy (Trust List), xác định mức độ bảo đảm tương đương giữa các hệ thống và làm rõ trách nhiệm của các bên tham gia.

Các đại biểu, chuyên gia chụp hình tại hội thảo. (Ảnh: MST)

Theo ông Fabio Rego, đại diện Ascertia (Vương quốc Anh), kết nối kỹ thuật mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Để chữ ký số được công nhận và sử dụng trong giao dịch xuyên biên giới, các bên còn phải xử lý khác biệt về pháp luật, cơ chế giám sát và mức độ bảo đảm tin cậy.

Ông Nazril Bin Mohd Ghani, đại diện Pos Digicert (Malaysia), cũng cho rằng các quốc gia có thể duy trì hệ thống chứng thực riêng nhưng vẫn thúc đẩy liên thông qua những yêu cầu chung về pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế xác thực.

Kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại hội thảo cho thấy, công nhận chữ ký số xuyên biên giới không nhất thiết đòi hỏi các quốc gia xây dựng một hạ tầng chứng thực thống nhất. Vấn đề cốt lõi là thiết lập được cơ chế kết nối và các tiêu chí chung để hệ thống của mỗi nước có thể xác minh, đánh giá và chấp nhận kết quả của nhau.