Thúc đẩy hành động thực chất trên lộ trình Net Zero của Việt Nam

Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026” với chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero” dự kiến sẽ được tổ chức trong hai ngày 11 và 12/6/2026 tại Hà Nội

Định hình lộ trình Net Zero trong bối cảnh toàn cầu biến động

Ngày 20/3 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), thông qua Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), đã phối hợp cùng Hội đồng Năng lượng Thế giới tại Việt Nam (WEC VN) tổ chức Lễ phát động Chương trình Diễn đàn Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam lần thứ nhất. Sự kiện mang chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero”, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa cam kết phát triển bền vững của Việt Nam.

Theo kế hoạch, diễn đàn sẽ diễn ra trong hai ngày 11-12/6/2026 tại Hà Nội, hướng tới kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới 5/6. Sự kiện dự kiến quy tụ lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo Hội đồng Năng lượng Thế giới, đại diện các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, chuyên gia trong và ngoài nước cùng đông đảo cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng như bão, hạn hán, lũ lụt, việc giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới Net Zero đã trở thành mục tiêu toàn cầu mang tính sống còn. Hiệp định Paris được thông qua tại COP21 năm 2015 với sự tham gia của gần 200 quốc gia đã đặt nền móng cho một khuôn khổ hợp tác toàn cầu về khí hậu. Tiếp nối tinh thần đó, tại COP26 năm 2021, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tuyên bố cam kết Việt Nam đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Cam kết này không chỉ thể hiện trách nhiệm của Việt Nam trước cộng đồng quốc tế mà còn mở ra một định hướng phát triển mới, trong đó chuyển đổi xanh và chuyển dịch năng lượng trở thành trụ cột. Với một nền kinh tế đang phát triển và chịu tác động lớn từ biến đổi khí hậu, Việt Nam đứng trước yêu cầu vừa duy trì tăng trưởng, vừa đảm bảo phát triển bền vững.

Diễn đàn Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026 được kỳ vọng sẽ góp phần định hình rõ hơn lộ trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero thông qua việc kết nối các bên liên quan, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp với điều kiện trong nước.

Chương trình dự kiến bao gồm nhiều hoạt động quan trọng như Diễn đàn cấp cao, triển lãm “Con đường xanh -Net Zero Việt Nam” diễn ra ngày 11/6 và hoạt động bình xét, vinh danh “Năng lượng và môi trường xanh bền vững tại Việt Nam” theo bộ tiêu chí của Hội đồng Năng lượng Thế giới.

Ngân hàng đóng một vai trò quan trọng trong việc “xanh hóa” dòng vốn đầu tư; góp phần lớn vào quá trình phát triển và chuyển dịch kinh tế, để định hướng việc phát triển xanh, phát triển bền vững.

Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong chuyển đổi xanh

Phát biểu tại Lễ phát động, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD nhấn mạnh diễn đàn được kỳ vọng trở thành nền tảng kết nối đa bên, thúc đẩy hành động cụ thể của cộng đồng doanh nghiệp trong hiện thực hóa mục tiêu Net Zero.

Ông Nguyễn Quang Vinh cho biết: “Chương trình Diễn đàn được kỳ vọng là nền tảng kết nối đa bên nhằm thúc đẩy hành động cụ thể của cộng đồng doanh nghiệp trong hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, đặc biệt thông qua triển khai những sáng kiến trong lĩnh vực năng lượng và môi trường. VCCI cam kết đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế”.

Theo Phó Chủ tịch VCCI, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các doanh nghiệp quốc tế, đặc biệt từ châu Âu và Hoa Kỳ, vẫn duy trì niềm tin mạnh mẽ vào phát triển bền vững. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam nếu muốn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu buộc phải chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và có trách nhiệm.

Ông Nguyễn Tiến Huy, Tổng thư ký Hội đồng Doanh nghiệp phát triển bền vững Việt Nam (VCBSD) nhận định, những doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ sạch sẽ có lợi thế cạnh tranh vượt trội. Theo ông Huy, các lĩnh vực như điện gió, điện mặt trời, năng lượng sinh khối, giải pháp lưu trữ và lưới điện thông minh đang mở ra không gian phát triển mới, giúp doanh nghiệp Việt Nam vươn lên trong chuỗi giá trị toàn cầu.

“Vai trò của doanh nghiệp ngày nay không dừng lại ở sản xuất và kinh doanh mà còn là người kiến tạo tương lai năng lượng. Điều đó đòi hỏi sự chủ động đổi mới công nghệ, đầu tư vào giải pháp ít phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong từng quy trình sản xuất”, ông Huy nhấn mạnh.

Bên cạnh cơ hội, hành trình hướng tới Net Zero cũng đặt ra không ít thách thức. Theo ông Nguyễn Quang Vinh, những rào cản lớn hiện nay bao gồm hạn chế về nguồn vốn đầu tư, công nghệ lõi chưa đủ mạnh, hệ thống đo đếm và giám sát phát thải còn thiếu đồng bộ, cũng như năng lực thực thi ở cấp địa phương chưa đáp ứng yêu cầu.

Đặc biệt, sự tham gia của khu vực tư nhân vẫn cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn. Đây được xem là yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, bởi doanh nghiệp không chỉ là đối tượng chịu tác động mà còn là lực lượng trực tiếp triển khai các giải pháp giảm phát thải.

Đại diện đơn vị đồng tổ chức, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Chủ tịch Hội đồng Năng lượng Thế giới tại Việt Nam (WEC-VN) cho biết, thông qua diễn đàn, WEC-VN kỳ vọng sẽ đưa các chuẩn mực và công cụ quốc tế vào thực tiễn Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển dịch năng lượng hiệu quả và bền vững.

Bà Thúy nhấn mạnh việc hình thành cơ chế kết nối liên tục giữa các đơn vị đạt giải với hệ sinh thái chuyên gia, nhà tài trợ, quỹ khí hậu và các tổ chức quốc tế sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính và công nghệ cho doanh nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở trao đổi chính sách, diễn đàn còn hướng tới việc cung cấp các công cụ tài chính, công nghệ và pháp lý nhằm huy động hiệu quả nguồn lực trong nước và quốc tế. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp Việt Nam vượt qua các rào cản trong quá trình chuyển đổi xanh.

Thái Hoàng