Thúc đẩy hợp tác toàn diện vì một Đông Nam Á tự cường, bền vững

Hội nghị tham vấn Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc (ACSOC) lần thứ 32. Ảnh: Bộ Ngoại giao

Thúc đẩy kết nối và củng cố lòng tin

Vừa qua, tại Thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia, đã diễn ra Hội nghị tham vấn Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc (ACSOC) lần thứ 32 và Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc về thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) lần thứ 26. Các hội nghị diễn ra trong bối cảnh môi trường quốc tế tiếp tục xuất hiện nhiều biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo. Những thay đổi của kinh tế toàn cầu, cạnh tranh chiến lược giữa các trung tâm quyền lực, cùng các thách thức an ninh phi truyền thống đang tạo thêm sức ép đối với khu vực Đông Nam Á. Trong bối cảnh đó, yêu cầu tăng cường đối thoại, củng cố lòng tin và mở rộng hợp tác ngày càng được xem là yếu tố quan trọng nhằm duy trì ổn định và bảo đảm đà phát triển của khu vực.

Tại Hội nghị tham vấn Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc lần thứ 32, các nước thành viên ASEAN đánh giá cao vai trò của Trung Quốc tại khu vực cũng như trên thế giới, đồng thời nhận định Trung Quốc hiện là một trong những đối tác năng động, sâu rộng và toàn diện nhất của ASEAN. Hai bên tiếp tục giữ vai trò là những động lực quan trọng của tăng trưởng và phát triển tại châu Á. Năm 2025, tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của ASEAN đạt 4,9%, trong khi Trung Quốc đạt khoảng 5%. Bên cạnh đó, hai bên cũng duy trì vị thế là các đối tác thương mại và đầu tư lớn của nhau trong nhiều năm qua.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh, Trưởng Quan chức cao cấp Trung Quốc tại ASEAN đánh giá, ASEAN là một trong những tổ chức khu vực thành công nhất hiện nay, với vai trò và tiếng nói ngày càng được nâng cao. Phía Trung Quốc khẳng định, tiếp tục coi ASEAN là ưu tiên trong chính sách láng giềng, đồng thời ủng hộ tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và vai trò trung tâm của ASEAN trong các cơ chế khu vực.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là việc hai bên chuẩn bị bước vào giai đoạn triển khai các định hướng hợp tác dài hạn mới. Theo đó, năm 2026 sẽ là năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 cùng Kế hoạch Hành động chung giai đoạn 2026-2030. Các bên cho rằng, việc triển khai hiệu quả các định hướng này sẽ tạo nền tảng quan trọng nhằm tăng cường kết nối chiến lược, hỗ trợ lẫn nhau và tạo thêm động lực cho hợp tác trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, năm 2026 cũng đánh dấu nhiều cột mốc quan trọng như kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) và 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa ASEAN và Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, hai bên nhất trí triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm đề cao giá trị của các cơ chế hợp tác khu vực, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác sâu rộng hơn trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, kết nối và giao lưu nhân dân.

Hội nghị cũng rà soát việc triển khai các kết quả đạt được tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Trung Quốc lần thứ 28 diễn ra vào tháng 10/2025. Hai bên nhất trí tiếp tục thúc đẩy triển khai Kế hoạch Hành động giai đoạn 2026-2030, đồng thời sớm hoàn tất các thủ tục phê chuẩn và triển khai Nghị định thư nâng cấp Khu vực thương mại tự do ASEAN-Trung Quốc phiên bản 3.0. Ngoài ra, các lĩnh vực hợp tác mới cũng tiếp tục được mở rộng như năng lượng, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, du lịch, giao lưu nhân dân, phòng, chống tội phạm mạng và lừa đảo trực tuyến. Hai bên cũng trao đổi nhiều sáng kiến mới nhằm thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới.

Một ngọn hải đăng trên vùng biển tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: Hồng Nhung

Đề cao luật pháp quốc tế và ổn định khu vực

Bên cạnh các nội dung hợp tác kinh tế và kết nối khu vực, vấn đề Biển Đông tiếp tục là một trong những nội dung quan trọng được trao đổi tại Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc về thực hiện DOC lần thứ 26.

Tại hội nghị, các nước nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982. Đồng thời, các bên nhìn lại những kết quả đã đạt được trong quá trình thực hiện đầy đủ DOC cũng như tiến trình đàm phán Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC). Hội nghị ghi nhận các nỗ lực của Nhóm công tác chung về thực hiện DOC thông qua các cuộc họp thường kỳ hằng tháng nhằm thúc đẩy tiến trình đàm phán COC. Mục tiêu được nhấn mạnh là sớm xây dựng một bộ quy tắc hiệu quả, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS năm 1982.

Dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự các hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khẳng định, Việt Nam và ASEAN coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc. Trong bối cảnh hiện nay, quan hệ giữa hai bên cần tiếp tục đóng góp tích cực hơn nữa vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực. Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, ASEAN và Trung Quốc cần tiếp tục đề cao luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, Hiệp ước TAC cùng chủ nghĩa đa phương; đồng thời tăng cường tham vấn, xây dựng lòng tin và thúc đẩy văn hóa đối thoại thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cũng đề nghị hai bên tăng cường tham vấn, hướng tới việc Trung Quốc sớm ký và phê chuẩn Nghị định thư của Hiệp ước khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân. Bên cạnh đó, hai bên cần tiếp tục thúc đẩy kết nối đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không nhằm bảo đảm thông thương, thúc đẩy du lịch và giao lưu nhân dân. Ngoài các lĩnh vực kinh tế và kết nối hạ tầng, yêu cầu phối hợp ứng phó với các thách thức an ninh mới nổi cũng được nhấn mạnh, trong đó có bảo đảm an ninh khu vực biên giới và cửa khẩu, chống buôn người, buôn bán ma túy, rửa tiền, tội phạm xuyên biên giới và an ninh mạng.

Về vấn đề Biển Đông, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải và hàng không, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS năm 1982. Việt Nam đồng thời kêu gọi các bên thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, coi đây là nền tảng quan trọng cho tiến trình đàm phán COC. Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các nước thành viên ASEAN và Trung Quốc nhằm thúc đẩy sớm đạt được một bộ quy tắc hiệu quả, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS năm 1982, qua đó đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và hợp tác tại Biển Đông.

Trong dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cũng có các cuộc gặp với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Hoa Xuân Oánh và Trưởng đoàn Quan chức cao cấp về thực hiện DOC của Trung Quốc Hầu Diễm Kỳ. Tại các cuộc gặp, hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ nhằm triển khai hiệu quả các thỏa thuận và nhận thức chung đạt được giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước; tăng cường trao đổi đoàn cấp cao; thúc đẩy hợp tác thực chất về thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng, giao thông vận tải, nông nghiệp và năng lượng.