Thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt

Thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt

Bộ Tư pháp đang xem xét thẩm định dự án Luật Phát triển đô thị. Theo dự thảo, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt tại Luật này được áp dụng đối với thành phố Hồ Chí Minh và thành phố khác được công nhận là đô thị đặc biệt theo quy định của pháp luật.

Thành phố Hà Nội áp dụng quy định tại Luật Thủ đô; việc áp dụng quy định tại Luật này cho thành phố Hà Nội do Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội quyết định, trừ quy định về khu kinh tế đặc biệt.

Thành phố Đồng Nai, thành phố khác chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách quy định tại Luật này theo quy định của Chính phủ trong trường hợp có chủ trương của cấp có thẩm quyền, phù hợp với điều kiện đặc thù, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng thành phố, trừ quy định tại khoản 2 Điều 7, Điều 8 và điểm a khoản 1 Điều 15 của Luật này.

Khu kinh tế đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách thúc đẩy đô thị đặc biệt tại Chương II theo quy định của Chính phủ, trừ quy định tại khoản 2 Điều 7, Điều 8 và điểm a khoản 1 Điều 15 của Luật này và các cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt theo quy định tại Chương III của Luật này…

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, Luật Phát triển đô thị được ban hành nhằm xây dựng hành lang pháp lý ổn định, đột phá, khả thi để thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt.

Dự thảo Luật Phát triển đô thị đề xuất nhiều chính sách để phát triển đô thị. Ảnh minh họa: Phương Ngân

Trong đó, bảo đảm cơ sở pháp lý để phát triển thành phố Hồ Chí Minh thành đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu theo mô hình đa cực, đa trung tâm, có kết cấu hạ tầng và quản trị thông minh, hiện đại; trung tâm điều phối mô hình quản trị, hạt nhân của Vùng Đô thị đặc biệt, cực đổi mới sáng tạo và hội nhập quan trọng của cả nước; có vai trò kiến tạo thể chế, chất lượng phát triển, chuẩn mực quản trị và mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh.

Đồng thời, bảo đảm cơ sở pháp lý để áp dụng cơ chế, chính sách tại Luật này cho thành phố Hà Nội hoặc thành phố khác trong trường hợp được công nhận là đô thị đặc biệt theo quy định của pháp luật. Đối với các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt thì việc áp dụng một hoặc một số cơ chế, chính sách quy định tại Luật này do Chính phủ quy định.

Dự thảo Luật cũng hướng đến xây dựng hành lang pháp lý ổn định, đột phá, khả thi, vượt trội để phát triển các khu kinh tế đặc biệt, nhằm tạo lập không gian phát triển mới để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của các vùng đảo có tiềm năng nổi trội về kinh tế biển, có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao nhằm thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế biển, hình thành động lực tăng trưởng mới.

Phân cấp, phân quyền thực chất để địa phương chủ động

Cũng theo dự thảo Luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt gồm 35 điều, quy định về: Tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật; quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị; phát triển kinh tế; phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục, đào tạo, y tế, an sinh xã hội; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nguồn lực phát triển đô thị; liên kết, phát triển vùng.

Cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt gồm 20 điều quy định về: Công nhận, tổ chức chính quyền tại khu kinh tế đặc biệt; quy hoạch, xây dựng tại khu kinh tế đặc biệt; nguồn lực phát triển khu kinh tế đặc biệt; phát triển kinh tế biển; khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế trong khu kinh tế đặc biệt; cơ chế, chính sách đặc biệt khác.

Tại hội nghị tham vấn, lấy ý kiến dự án Luật Phát triển đô thị do Bộ Tư pháp vừa tổ chức, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho rằng, dự thảo Luật hướng tới xây dựng khung thể chế đủ mạnh cho các đô thị lớn, bảo đảm phân cấp, phân quyền thực chất để địa phương chủ động trong tổ chức thực hiện.

Đối với khu kinh tế đặc biệt, đây sẽ là cực tăng trưởng mới nhưng hiện pháp luật chưa có quy định đầy đủ. Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, dự thảo đề xuất xác lập địa vị pháp lý của khu kinh tế đặc biệt, mô hình tổ chức chính quyền tinh gọn và sáu nhóm cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo động lực phát triển.

Còn theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú, đối với cách tiếp cận xây dựng Luật, Thứ trưởng nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là phân quyền triệt để gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát. Đối với cơ chế kiểm soát quyền lực, dự thảo được xây dựng theo hướng kết hợp giữa tiền kiểm và hậu kiểm. Những nội dung được phân quyền hoặc cho phép áp dụng cơ chế khác với quy định hiện hành đều phải có cơ chế giám sát, báo cáo và kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm thống nhất của hệ thống pháp luật…