Thúc đẩy R&D doanh nghiệp, cải thiện vị thế đổi mới sáng tạo quốc gia

Bà Nguyễn Thị Phương Mai - Cục Đổi mới sáng tạo trả lời câu hỏi của phóng viên tại họp báo thường kỳ Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 4/11.

Bà Nguyễn Thị Phương Mai – đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, cho biết tỷ lệ chi cho R&D tính trên GDP của Việt Nam trong dữ liệu của Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 ở mức khoảng 0,4%. Dù dữ liệu quốc tế có độ trễ nhất định khi sử dụng số liệu từ năm 2023, đây vẫn là thách thức lớn đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển công nghệ cao và công nghệ chiến lược theo Nghị quyết 57/NQ-TW.

Đáng chú ý, khối doanh nghiệp đóng vai trò chủ lực khi chiếm tới 50% – 60% tổng chi cho R&D toàn xã hội. Trong đó, các doanh nghiệp thường tập trung vào các nghiên cứu ngắn hạn nhằm phục vụ lợi nhuận và thương mại hóa sản phẩm, còn Nhà nước tập trung đầu tư vào các nghiên cứu dài hạn và công nghệ lõi để hỗ trợ, bổ sung cho nghiên cứu khoa học, công nghệ đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Phương Mai cho biết, để khuyến khích khối tư nhân gia tăng đầu tư cho R&D, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng như khuyến khích doanh nghiệp thành lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ ngay tại doanh nghiệp; các khoản tài trợ và chi phí trực tiếp của doanh nghiệp cho hoạt động R&D được xác định là khoản chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Cùng với đó, Bộ cũng triển khai các giải pháp toàn diện từ phát triển nguồn nhân lực, hạ tầng đến kết nối hoạt động nghiên cứu giữa khu vực viện, trường và doanh nghiệp.

Ông Hoàng Anh Tú – Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ.

Ông Hoàng Anh Tú – Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ cho biết thêm, giai đoạn 2021-2025, trong tổng số 1.451 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia có 181 nhiệm vụ do doanh nghiệp chủ trì (chiếm 12,5% về số lượng và 25,7% về kinh phí). Trước thực tế này, Lãnh đạo Chính phủ đã họp và chỉ đạo phải nâng tỷ lệ doanh nghiệp tham gia, chủ trì các nhiệm vụ KH&CN. Theo đó, năm 2027, ít nhất 30% đề tài nghiên cứu phải có doanh nghiệp cụ thể tham gia hợp tác, từng bước đưa kết quả khoa học, công nghệ vào sản xuất và thị trường.

Việc gia tăng tỷ lệ doanh nghiệp tham gia các nhiệm vụ công nghệ chiến lược có quy mô lớn, có khả năng thương mại hóa không chỉ giúp nâng cao tiềm lực KH&CN của khối tư nhân mà còn thúc đẩy cải thiện điểm số và thứ hạng GII đồng thời củng cố hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.