Thúc đẩy thực hành ESG trong doanh nghiệp

Công ty TNHH Chất dẻo thân thiện (Eco Polymers), đóng tại Khu công nghiệp Hố Nai đang nỗ lực thực hành ESG từ việc tái chế sản phẩm.

Với Đồng Nai, thực hành ESG không chỉ đặt ra ở từng DN mà đang được đặt trong quá trình chuyển đổi các khu công nghiệp (KCN) theo hướng xanh, sinh thái, qua đó nâng chất lượng thu hút đầu tư và sức cạnh tranh của DN trong chuỗi cung ứng.

Chuyển từ thu hút đầu tư sang thu hút dự án xanh

Các thị trường xuất khẩu ngày càng quan tâm đến tiêu chí carbon của sản phẩm. Các tập đoàn đa quốc gia cũng đặt ra yêu cầu về môi trường, sử dụng năng lượng, nguồn nguyên liệu và quản trị đối với nhà cung ứng. Với những DN tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, ESG vì vậy không còn nằm ở một bản báo cáo riêng mà tác động trực tiếp đến cách đầu tư và tổ chức sản xuất.

Tại Hội thảo chuyên đề Thực hành ESG trong sản xuất: Giải pháp cắt giảm chi phí năng lượng qua hệ thống truyền động và đo lường giảm phát thải thực tế tổ chức vào ngày 22-9, bà Phí Thị Thu Hiền, Trưởng phòng Quản lý công nghệ cao, Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế thành phố nhìn nhận: Xu hướng sản xuất xanh đang chuyển từ khuyến khích sang yêu cầu thực tế. Carbon ngày càng trở thành một tiêu chí kỹ thuật trong thương mại, buộc DN phải tính lại cách sử dụng năng lượng, nguyên liệu và xử lý chất thải.

Theo bà Phí Thị Thu Hiền, Đồng Nai đang thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư, từ ưu tiên số lượng sang chú trọng chất lượng dự án, công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng phát triển bền vững. Đây là định hướng gắn với quá trình chuyển đổi các KCN hiện hữu thành KCN xanh, KCN sinh thái.

Kế hoạch số 76/KH-UBND, ngày 9-2-2026 của Đồng Nai về chuyển hóa các KCN hiện hữu thành KCN xanh, KCN sinh thái đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác lập lộ trình cụ thể cho hướng đi này. Đồng Nai đang triển khai các yêu cầu về sản xuất sạch hơn, cộng sinh công nghiệp, kinh tế tuần hoàn, kiểm toán năng lượng, kiểm kê khí nhà kính và sử dụng năng lượng tái tạo.

Không gian để thực hiện là khá lớn. Đồng Nai hiện có 44 KCN đang hoạt động, với gần 2,8 ngàn dự án. Khi các tiêu chí xanh được đưa vào quá trình phát triển hạ tầng KCN, ESG không chỉ là câu chuyện của một DN mà liên quan cả đến cách KCN cung cấp năng lượng, xử lý nước thải, quản lý chất thải và kết nối các DN trong cùng hệ sinh thái.

Thực tế tại KCN Amata cho thấy hướng đi này có thể tạo ra hiệu quả kinh tế cụ thể. Với mô hình KCN sinh thái, DN được khuyến khích áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng, nước và tăng khả năng trao đổi nguồn lực giữa các cơ sở sản xuất.

Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế thành phố hiện tiếp tục thúc đẩy mô hình này trong thời gian tới. Kế hoạch triển khai trong năm 2026 yêu cầu các chủ đầu tư hạ tầng rà soát lộ trình chuyển đổi; đồng thời phối hợp hướng dẫn DN thực hiện sản xuất sạch hơn, cộng sinh công nghiệp, kinh tế tuần hoàn và kiểm kê khí nhà kính.

Từ yêu cầu ESG đến bài toán chi phí doanh nghiệp

Việc thực hành ESG có thể bắt đầu từ những khoản đầu tư rất cụ thể. Câu chuyện tiết kiệm năng lượng được đặt ngay trong bài toán vận hành của DN.

Ông Hoàng Đình Biểu, chuyên gia của Công ty TNHH ABB Automation and Electrification Việt Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), đơn vị chuyên cung cấp các giải pháp tiết kiệm năng lượng nhận định: ESG không nhất thiết bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn. DN có thể rà soát từng công đoạn, đo mức tiêu hao năng lượng, xác định thiết bị có hiệu suất thấp rồi lựa chọn giải pháp phù hợp. Khi hiệu quả tiết kiệm được lượng hóa, khoản đầu tư cho chuyển đổi xanh trở thành một bài toán tài chính thay vì chỉ là yêu cầu về môi trường.

Với những DN đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, yêu cầu này còn gắn trực tiếp với khả năng giữ và mở rộng đơn hàng. Ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Tập đoàn Hùng Nhơn (xã Thuận Lợi, thành phố Đồng Nai) chia sẻ: Đơn vị đã đầu tư cho các giải pháp giảm phát thải, sử dụng năng lượng, tái sử dụng nước và công nghệ trong sản xuất nông nghiệp. Năm 2026, Tập đoàn Hùng Nhơn và De Heus ký thỏa thuận hợp tác chuyển đổi xanh giai đoạn 2026-2036, tập trung vào năng lượng xanh, giảm phát thải và phát triển chuỗi nông nghiệp tuần hoàn, hướng tới net zero vào năm 2050. Việc chuẩn hóa quy trình theo các tiêu chuẩn quốc tế còn nhằm tạo điều kiện kết nối với các đối tác nước ngoài, các DN trong nước khó có thể đứng ngoài nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Mặc dù vậy, theo các chuyên gia, tiến trình thực hiện ESG trong DN quy mô nhỏ và vừa vẫn còn gặp những trở ngại. Chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ xanh còn cao, trong khi nguồn nhân lực am hiểu cả sản xuất, công nghệ và môi trường chưa đáp ứng yêu cầu. Một số vấn đề liên quan đến cộng sinh công nghiệp, trao đổi chất thải, nước thải và các nguồn tài nguyên giữa DN cũng cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý. Bên cạnh đó, vẫn chưa có một cách tiếp cận ESG thống nhất, phù hợp với quy mô và đặc thù từng ngành. DN lớn có thể xây dựng hệ thống quản trị, kiểm kê phát thải và báo cáo riêng; trong khi DN nhỏ cần những hướng dẫn đơn giản hơn để biết phải bắt đầu từ đâu và đầu tư vào khâu nào trước.