Thúc đẩy ứng dụng AI trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin

Ngày 14/8, tại Học viện Kỹ thuật mật mã đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc gia "Trí tuệ nhân tạo cho Mật mã và An toàn thông tin”. Dự hội thảo có đồng chí PGS.TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ chủ trì hội nghị.

Hội thảo do Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp với Học viện Kỹ thuật Mật mã, Câu lạc bộ các Khoa - Trường - Viện Công nghệ thông tin -Truyền thông Việt Nam (FISU Việt Nam) phối hợp tổ chức; với sự tham gia của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Tạp chí An toàn thông tin, Trung tâm Dữ liệu quốc gia - Bộ Công an, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hội Tin học Việt Nam.

PGS.TS Lê Hải Bình, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo.

Tự chủ được công nghệ lõi trong kỷ nguyên số

Phát biểu khai mạc hội thảo, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ Vũ Ngọc Thiềm gióng hồi chuông cảnh báo với những con số biết nói từ báo cáo an ninh mạng năm 2025 của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia: Gần 552.000 cuộc tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin trong nước, trong đó tỷ lệ tổn thất thực tế tăng vọt từ 46,15% lên 52,3%. Những cuộc tấn công ngày càng tinh vi và có chủ đích hơn, một phần bởi sự tiếp sức của trí tuệ nhân tạo (AI) - điều khiến AI trở thành "con dao hai lưỡi"; vừa là lá chắn phòng thủ lợi hại nhất, vừa có thể biến thành vũ khí công phá nguy hiểm nếu rơi vào tay kẻ xấu.

Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ Vũ Ngọc Thiềm phát biểu khai mạc hội thảo.

Trước thực tế đó, lãnh đạo đứng đầu Ban Cơ yếu Chính phủ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải kiến tạo một chiến lược phát triển AI vừa an toàn, vừa tin cậy, đi đôi với hoàn thiện khung thể chế, chuẩn hóa kỹ thuật và bồi dưỡng nhân tài - nền tảng cốt lõi để Việt Nam không chỉ đứng vững trước các mối đe dọa mà còn tự chủ được công nghệ lõi trong kỷ nguyên số.

Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ Vũ Ngọc Thiềm dẫn chứng việc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Hoa Kỳ (NIST) đã chính thức công bố bộ ba tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử từ tháng 8/2024 - cột mốc buộc các quốc gia phải thay thế toàn bộ hạ tầng mật mã hiện hành.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Trong bối cảnh đó, AI được xác định là giải pháp đột phá để nghiên cứu, thử nghiệm và vận hành các hệ mật mã mới một cách hiệu quả. Trên tinh thần đó, Đề án phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026 - 2035 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, với trọng tâm tích hợp AI vào quy trình phát triển - giúp rút ngắn thời gian, tối ưu hóa thuật toán và tăng cường năng lực ứng phó trước các nguy cơ đến từ chính AI và máy tính lượng tử. Đây là bước đi chủ động, bài bản, thể hiện khát vọng không để Việt Nam lỡ nhịp trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Tiếp nối chương trình, GS.TS Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch Câu lạc bộ các Khoa - Trường - Viện Công nghệ thông tin - Truyền thông Việt Nam đại diện đơn vị đồng tổ chức hội thảo, khẳng định AI4CRIS là minh chứng sinh động cho mối quan hệ hợp tác bền chặt giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và FISU Việt Nam. Giáo sư nhấn mạnh ý nghĩa của hội thảo trong việc kết nối cộng đồng khoa học, tạo cầu nối giữa nghiên cứu hàn lâm với thực tiễn ứng dụng, đồng thời bày tỏ mong muốn sự kiện sẽ tiếp tục được duy trì và phát triển, trở thành diễn đàn khoa học thường niên uy tín, góp phần thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng AI trong lĩnh vực mật mã, an toàn thông tin.

Đồng chí PGS.TS Lê Hải Bình đánh giá cao nỗ lực của Ban Cơ yếu Chính phủ trong việc chỉ đạo tổ chức Hội thảo AI4CRIS. Đồng thời, trân trọng ghi nhận sự chuẩn bị công phu, đầy trách nhiệm của Học viện Kỹ thuật Mật mã cùng các cơ quan, đơn vị phối hợp; nhấn mạnh sự chung tay hợp tác đã khẳng định một thực tiễn: AI không phải là câu chuyện của riêng ai, mà là bài toán của toàn xã hội.

Theo PGS.TS Lê Hải Bình các quốc gia trên thế giới đều đang bước vào cuộc đua giành thế chủ động về công nghệ AI… Trong đó, có 3 yêu cầu mang tính chiến lược và có mối quan hệ chặt chẽ với nhau gồm: Nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và dữ liệu; phát triển AI một cách an toàn, có trách nhiệm và đáng tin cậy và phát triển nguồn nhân lực có khả năng làm chủ và quản trị AI.

Trên cơ sở nhìn nhận 3 yêu cầu có mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ nêu trên, từ góc độ Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đồng chí cho rằng các vấn đề AI đang đặt ra cần được tiếp cận đa chiều, không chỉ thuần túy dưới góc độ công nghệ.

Đồng chí đồng thời, khẳng định Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh nghiên cứu các vấn đề chính trị, xã hội và quản trị nảy sinh từ sự phát triển của AI. Qua đó, góp phần cung cấp những luận cứ khoa học vững chắc cho việc hoạch định chủ trương, chính sách. Đồng thời trang bị cho đội ngũ cán bộ quản lý tương lai những kiến thức, năng lực cần thiết để hiểu đúng về công nghệ; nhận diện cơ hội, dự báo rủi ro và đưa ra quyết định phù hợp trong một môi trường quản trị ngày càng gắn chặt với dữ liệu và các hệ thống thông minh.

Vai trò của AI trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Chương trình khoa học của hội thảo được mở đầu với báo cáo "Chính sách và định hướng chiến lược quốc gia về AI" do TS. Trần Anh Tú - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ trình bày, tập trung phân tích các định hướng lớn của Việt Nam trong phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời làm rõ vai trò của AI trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển các công nghệ chiến lược.

Các đại biểu tham luận tại hội thảo.

Ở góc độ nghiên cứu và phát triển công nghệ, PGS.TS. Lương Thế Dũng, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật mật mã đã giới thiệu những kết quả nghiên cứu nổi bật về AI trong lĩnh vực an toàn thông tin của Học viện, đồng thời chia sẻ định hướng nghiên cứu, phát triển AI phục vụ bảo mật và mật mã quốc gia trong thời gian tới.

Tại hội thảo, Trung tá Đào Đình Nam, Phó Trưởng phòng tham mưu tổng hợp, Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Bộ Công an đã trình bày báo cáo về AI và an ninh dữ liệu tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia; nhấn mạnh vai trò của AI trong quản trị, khai thác và bảo vệ dữ liệu quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia an toàn, hiện đại.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Với chủ đề "Ứng dụng AI trong công tác chuyển đổi số của Bộ Quốc phòng", Trung tá, TS. Nguyễn Thế Hùng, Viện Nghiên cứu 486, Bộ Tư lệnh 86 đã chia sẻ những kết quả bước đầu trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và bảo đảm an toàn thông tin trong môi trường số của Bộ Quốc phòng.