Thực phẩm không rõ nguồn gốc vẫn bủa vây người tiêu dùng Hà Nội

Chị Đặng Thị Kim Liên (Thanh Xuân, Hà Nội) cho hay, hàng ngày chị thường đặt mua rau, thịt, hải sản, hoa quả qua nhóm cư dân nơi chị sinh sống. Người bán chỉ giới thiệu “rau sạch ở quê”, “lợn quê gửi lên trong ngày”, “hải sản tươi sống người nhà đi biển”… Tất cả những sản phẩm đó đều không có tem truy xuất hay giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Chị Liên và nhiều gia đình vẫn mua “bằng niềm tin” và cho rằng, dù sao vẫn có cơ sở hơn so với thực phẩm được bán ở chợ dân sinh.

Phần lớn các sản phẩm trên thị trườngđều không có tem truy xuất, bằng mắt thường người mua khó có thể phân biệt.

Khảo sát tại các chợ truyền thống ở Hà Nội, cho thấy các sản phẩm được bày bán đều được tiểu thương giới thiệu chung chung như “ớt, cà chua Đà Lạt”, “gà đồi Bắc Giang”, “nho Ninh Thuận”, “Lê Sơn La”,… Phần lớn các sản phẩm đều không có tem truy xuất và căn cứ chứng minh rõ ràng hơn.

Tại siêu thị hoặc các cửa hàng bán trái cây nhập khẩu, dù nhiều sản phẩm có mã QR truy xuất nguồn gốc, song không phải ai cũng kiểm tra. Thậm chí, nhiều sản phẩm có gắn mã QR nhưng chỉ cung cấp thông tin cơ bản về doanh nghiệp hoặc nơi sản xuất, chưa thể hiện đầy đủ quá trình nuôi trồng, vận chuyển và phân phối, khiến người mua khó đánh giá độ an toàn.

Trăn trở trước thực trạng trên, tham gia chất vấn về tại hội trường kỳ họp thứ 5, HĐND TP Hà Nội sáng 15/7, Đại biểu Nguyễn Lan Hương đã nêu hàng loạt nội dung liên quan công tác bảo đảm an toàn thực phẩm gắn với bữa ăn bán trú trong trường học.

Theo Đại biểu Nguyễn Lan Hương, hiện nay tại nhiều chợ đầu mối, chợ dân sinh và cửa hàng kinh doanh hoa quả sạch, hoa quả nhập khẩu có dán tem nhãn mác nhưng không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hoặc không có tem nhãn mác nguồn gốc xuất xứ.

Đại biểu cho biết, tại nhiều chợ dân sinh và các cửa hàng kinh doanh hoa quả sạch, hoa quả nhập khẩu, có tình trạng hàng hóa được dán tem, nhãn mác nhưng không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ; hoặc hàng hóa không có tem nhãn, không rõ nguồn gốc.

Điển hình, tại chợ Hồng Hà cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Đây là nội dung đã được HĐND TP chất vấn tại kỳ họp giữa năm 2025. Thành phố cũng đã nhiều lần chỉ đạo tăng cường truy xuất nguồn gốc hàng hóa và kiểm soát an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, đến nay, tình trạng này chưa được xử lý dứt điểm.

Trả lời chất vấn, Chủ tịch UBND phường Hồng Hà Lê Hồng Thắng cho biết, UBND phường xác định công tác bảo đảm an toàn thực phẩm là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và đã triển khai nghiêm túc các chỉ đạo của thành phố.

Nhiều chợ đầu mối, chợ dân sinh và cửa hàng kinh doanh hoa quả sạch, hoa quả nhập khẩu có dán tem nhãn mác nhưng không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc xuất xứ...

Trong 6 tháng đầu năm 2026, UBND phường phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra 190 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; phát hiện, xử lý 9 cơ sở vi phạm, với tổng số tiền xử phạt gần 691 triệu đồng. Đồng thời, lực lượng chức năng đã tiêu hủy nhiều lô thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, với tổng giá trị gần 186 triệu đồng.

Theo Chủ tịch UBND phường Hồng Hà, công tác kiểm tra, xử lý đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các hộ kinh doanh, từng bước lập lại trật tự trong hoạt động kinh doanh thực phẩm trên địa bàn. Phường cũng thường xuyên phối hợp với Công an phường, lực lượng Quản lý thị trường và các cơ quan chuyên môn kiểm tra theo chuyên đề, qua đó góp phần xây dựng môi trường kinh doanh thực phẩm an toàn.

Đối với chợ Long Biên - chợ đầu mối nông sản, hoa quả và thủy sản lớn của thành phố, địa phương đặc biệt quan tâm công tác quản lý. Phường đã chỉ đạo Ban Quản lý chợ chuyển từ phương thức quản lý hành chính sang quản lý theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Đến nay, 100% hộ kinh doanh thực phẩm tại chợ đã được tuyên truyền và ký cam kết chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm. Phường cũng tổ chức nhiều lớp tập huấn cho các hộ kinh doanh; gần 100 mẫu nông sản được lấy để kiểm nghiệm, kết quả đều đạt các chỉ tiêu an toàn thực phẩm. Khoảng 400 hộ kinh doanh tại chợ Long Biên đã ký cam kết không kinh doanh hàng giả, hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Đối với nhóm hàng thực phẩm tươi sống, Ban Quản lý chợ yêu cầu các hộ kinh doanh lưu giữ đầy đủ hồ sơ, hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa và thực hiện đúng các quy định về bảo quản thực phẩm. Nhờ đó, tình trạng vi phạm trong kinh doanh thực phẩm đã giảm đáng kể.

Trưởng ban Quản lý chợ Hồng Hà Vũ Quốc Hưng cho biết, về cơ bản, các mặt hàng lưu thông qua chợ đều có nguồn gốc, xuất xứ, nhất là đối với hàng nhập khẩu. Ban Quản lý chợ cũng thường xuyên phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra hoạt động kinh doanh. Trong năm 2026, Ban Quản lý chợ đã phối hợp với Tổ công tác 398 của phường, Phòng Kinh tế - Hạ tầng phường kiểm tra và xử phạt một hộ kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc; đồng thời, phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường xử lý thêm hai trường hợp vi phạm.

Nói thêm về những tồn tại trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại phường Hồng Hà, Chủ tịch HĐND TP Phùng Thị Hồng Hà yêu cầu Trưởng ban Quản lý chợ ngay sau kỳ họp phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường tổ chức kiểm tra ngay tại khu vực được phản ánh; rà soát việc chấp hành quy định về hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc hàng hóa và có báo cáo bằng văn bản gửi HĐND TP.

Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), hiện nay, công tác quản lý về an toàn thực phẩm vẫn chủ yếu dựa vào lấy mẫu kiểm nghiệm hoặc kiểm tra sau khi có dấu hiệu vi phạm. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều sản phẩm đã được tiêu thụ trước khi cơ quan chức năng phát hiện rủi ro. Trong không ít trường hợp, dù sản phẩm bị thu hồi, hậu quả đối với sức khỏe người tiêu dùng đã xảy ra.

Sau hơn 15 năm, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã bộc lộ nhiều bất cập trước sự phát triển của thương mại điện tử, kinh doanh trực tuyến và chuỗi cung ứng phức tạp. Bộ Y tế đang đề xuất sửa đổi toàn diện Luật An toàn thực phẩm theo chuỗi, tăng hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc và siết trách nhiệm sàn thương mại điện tử.

Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm vì thế được kỳ vọng không chỉ tăng chế tài xử lý mà còn xây dựng phương thức quản lý mới, trong đó toàn bộ chuỗi cung ứng được giám sát và truy xuất minh bạch.