Thực tập tại nước ngoài: 'Bệ phóng' đưa sinh viên ra biển lớn

Sinh viên Trường Đại học Việt Đức tại cuộc thi đổi mới sáng tạo. Ảnh: NTCC

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và kinh tế số, nhà tuyển dụng - nhất là tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp FDI - không chỉ cần kiến thức sách vở, mà đòi hỏi ứng viên có năng lực thực chiến, tư duy toàn cầu và thích ứng linh hoạt với môi trường đa văn hóa.

Cơ hội vươn mình ra biển lớn

Thực tập quốc tế không còn là một “học kỳ ngoại khóa” đơn thuần, mà đã trở thành cấu phần quan trọng trong chiến lược nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tham gia chương trình, sinh viên được cọ xát trực tiếp với môi trường làm việc chuyên nghiệp, rèn ngoại ngữ chuyên ngành trong tình huống thực tế và tiếp cận công nghệ mới mà điều kiện trong nước chưa thể đáp ứng trọn vẹn.

Dù mang lại nhiều lợi ích, thực tập ở nước ngoài vẫn là quyết định bước ngoặt với nhiều bạn trẻ, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tinh thần, tài chính lẫn năng lực chuyên môn. Đứng trước cơ hội “vươn ra biển lớn”, không ít sinh viên còn trăn trở.

Nguyễn Hoàng Nam, sinh viên năm 3 chuyên ngành Khoa học Máy tính và Dữ liệu tại một trường đại học lớn ở TPHCM, bày tỏ nỗi lo về chi phí và khả năng cạnh tranh để giành suất sang châu Âu.

“Em hiểu rõ ngành công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo phải cập nhật liên tục. Được sang Đức, Úc hay Nhật Bản thực tập, tham gia trực tiếp vào dự án công nghệ lõi là ước mơ của mọi sinh viên. Nhưng chi phí sinh hoạt, đi lại ở nước ngoài rất lớn, là gánh nặng với kinh tế gia đình. Em cũng băn khoăn liệu ngoại ngữ và kỹ năng lập trình của mình có đủ sức cạnh tranh học bổng hay không?”, Nam chia sẻ.

Cùng nỗi niềm nhưng ở góc nhìn đặc thù của khối giáo dục nghề nghiệp, Trần Bảo My, học sinh năm cuối chuyên ngành Cơ điện tử tại một trường cao đẳng nghề ở TPHCM, cho biết chương trình học chú trọng thực hành, song máy móc tại xưởng trường đôi khi chưa theo kịp tốc độ phát triển của các tập đoàn FDI.

Trường em đang có liên kết đưa sinh viên sang Hàn Quốc, Nhật Bản thực tập nâng cao tay nghề, có hưởng lương. “Em lo nhất là kỹ năng nghề của mình liệu có đáp ứng được kỷ luật lao động và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của doanh nghiệp nước bạn. Em sợ bị sốc văn hóa công sở, không theo kịp dây chuyền sản xuất hiện đại và cuối cùng chỉ làm lao động phổ thông thay vì được học chuyên môn”, My bộc bạch.

Trường Cao đẳng Công nghệ TPHCM tổ chức vòng sơ kết cuộc thi thiết kế thời trang với chủ đề “Thời trang thiên nhiên”. Ảnh: NTCC

Chuẩn bị hành trang thực chiến cho sinh viên

Thấu hiểu những trăn trở đó, các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp đã xây dựng cơ chế hỗ trợ toàn diện từ học thuật, định hướng văn hóa đến tài chính, giúp người học an tâm “xuất ngoại”. Tại các buổi tư vấn tuyển sinh trực tuyến gần đây, đại diện nhiều trường đã đưa ra giải pháp cụ thể để tháo gỡ khó khăn cho sinh viên.

Đại diện khối giáo dục đại học, TS Nguyễn Tuấn Cường - giảng viên ngành Hệ thống thông tin và Khoa học dữ liệu, Trường Đại học Việt Đức, phân tích về cơ hội quốc tế qua khối ngành công nghệ số. Với ngành khoa học máy tính, trường có học kỳ trao đổi tại Đức. Khi tốt nghiệp, sinh viên nhận bằng đôi của cả Việt Nam và Đức. Đây là tấm bằng giá trị nếu muốn học tiếp hoặc làm việc tại các tập đoàn quốc tế.

Để giải quyết rào cản tài chính, thầy Cường cho biết: Để tham gia học kỳ trao đổi cần có học bổng gồm vé đi lại và sinh hoạt phí tại Đức. Học bổng do Cơ quan trao đổi hàn lâm Đức (DAAD) tài trợ. Tuy nhiên, sinh viên phải cạnh tranh với bạn cùng khóa. Nếu không có học bổng sẽ phải tự túc. “Các em cần học tốt để duy trì học bổng. Tại trường, sinh viên không chỉ học lý thuyết, mà còn học chuyên ngành, thực hành làm dự án. Nếu làm dự án tốt có điểm cao để cạnh tranh học bổng”, thầy Cường nhắn nhủ.

Ở góc độ giáo dục nghề nghiệp, nơi kỹ năng tay nghề và thái độ lao động quyết định việc làm, việc chuẩn bị cho học viên ra nước ngoài được tiếp cận rất sát thực tiễn. Giải đáp lo âu về chênh lệch tay nghề và kỷ luật lao động, ThS Nguyễn Duy Tiến - Trưởng phòng Tuyển sinh - Công tác học sinh, sinh viên, Trường Cao đẳng Công nghệ TPHCM, cho biết để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo trong nước và tiêu chuẩn quốc tế, nhà trường đã tinh chỉnh chương trình, lồng ghép các bộ tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của Nhật Bản, Hàn Quốc vào giáo trình.

Sinh viên không cần quá lo việc bị tụt hậu hay không theo kịp kỷ luật lao động. Bởi trước kỳ thực tập quốc tế, các em đã rèn luyện với cường độ cao tại xưởng thực hành mô phỏng mô hình doanh nghiệp FDI. “Đồng thời, nhà trường liên tục tổ chức khóa đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành và văn hóa doanh nghiệp song song với dạy nghề, giúp sinh viên tự tin dùng thuật ngữ kỹ thuật và hòa nhập nhanh với nhịp độ sản xuất”, thầy Tiến khẳng định.

Nhìn chung, đưa sinh viên đi thực tập ở nước ngoài hiện nay không còn là hoạt động tự phát hay phong trào ngắn hạn, mà đã trở thành quy trình đào tạo bài bản. Các cơ sở giáo dục không chỉ truyền thụ kiến thức hàn lâm, mà còn kiến tạo mạng lưới kết nối vững chắc với doanh nghiệp quốc tế.

Thực tập tại nước ngoài là cơ hội vàng để sinh viên mài giũa năng lực, nâng tầm giá trị bản thân trong nền kinh tế số và hội nhập đầy biến động. Vượt qua băn khoăn ban đầu, với sự chuẩn bị kỹ về ngoại ngữ, tư duy và kỹ năng thực hành từ các trường đại học, cao đẳng, sinh viên hoàn toàn có thể tận dụng trải nghiệm quốc tế này.

Sự cọ xát với môi trường làm việc toàn cầu không chỉ mang về kiến thức công nghệ tiên tiến, mà còn bồi đắp tư duy mở, khả năng làm việc độc lập và bản lĩnh giải quyết vấn đề. Đây chính là yếu tố then chốt giúp thế hệ trẻ tạo lợi thế cạnh tranh, sẵn sàng trở thành những công dân toàn cầu, trực tiếp định hình tương lai thị trường lao động.