Thực trạng và các vấn đề dinh dưỡng học đường hiện nay

Bức tranh dinh dưỡng học đường hiện nay

Theo các tài liệu về dinh dưỡng và sức khỏe học đường, tình trạng dinh dưỡng của học sinh có sự khác biệt rõ rệt giữa các vùng miền, khu vực kinh tế – xã hội. Ở những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, không ít học sinh vẫn đối mặt với nguy cơ suy dinh dưỡng, thấp còi do khẩu phần ăn thiếu năng lượng và vi chất cần thiết. Ngược lại, tại các đô thị lớn, tỷ lệ học sinh thừa cân, béo phì có xu hướng gia tăng nhanh chóng.

Sự tồn tại đồng thời của hai dạng gánh nặng dinh dưỡng này cho thấy bức tranh dinh dưỡng học đường còn nhiều mảng màu đối lập, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện và linh hoạt.

Dinh dưỡng học đường những năm gần đây đã có nhiều cải thiện.

Suy dinh dưỡng, đặc biệt là suy dinh dưỡng thể thấp còi, vẫn là vấn đề đáng quan tâm tại một số khu vực. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ khẩu phần ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu về năng lượng, protein và các vi chất quan trọng như sắt, kẽm, vitamin A, i-ốt.

Thiếu vi chất dinh dưỡng thường diễn ra âm thầm, khó nhận biết ngay nhưng gây ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của học sinh. Trẻ thiếu sắt dễ bị thiếu máu, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung; thiếu i-ốt ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ; thiếu vitamin A làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về mắt và suy giảm miễn dịch.

Song song với suy dinh dưỡng, tình trạng thừa cân – béo phì ở học sinh đang trở thành vấn đề nổi cộm, đặc biệt tại khu vực thành thị. Thói quen tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, nước ngọt có đường, cùng với lối sống ít vận động là những nguyên nhân chính.

Thừa cân – béo phì không chỉ ảnh hưởng đến hình thể, tâm lý mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường type 2 ngay từ lứa tuổi học đường.

Bữa ăn học đường chưa thực sự cân đối

Theo các chuyên gia của Viện Dinh dưỡng, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến các vấn đề dinh dưỡng hiện nay là chất lượng bữa ăn học đường chưa đồng đều. Tại một số trường, thực đơn còn đơn điệu, thiếu đa dạng thực phẩm, chưa bảo đảm cân đối giữa các nhóm chất.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát khẩu phần ăn chưa chặt chẽ, chưa tính toán đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng theo lứa tuổi và giới tính cũng ảnh hưởng đến hiệu quả chăm sóc dinh dưỡng học sinh.

Thực phẩm bán quanh khu vực cổng trường là yếu tố tác động không nhỏ đến tình trạng dinh dưỡng học sinh. Nhiều loại đồ ăn vặt, nước uống có hàm lượng đường, muối và chất béo cao nhưng nghèo giá trị dinh dưỡng lại được học sinh ưa chuộng.

Việc tiêu thụ thường xuyên các loại thực phẩm này không chỉ làm mất cân đối khẩu phần ăn mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe học sinh.

Công tác giáo dục dinh dưỡng trong nhà trường ở nhiều nơi còn mang tính hình thức, chưa được triển khai thường xuyên và bài bản. Không ít học sinh, thậm chí phụ huynh, chưa có đầy đủ kiến thức về dinh dưỡng hợp lý, dẫn đến lựa chọn thực phẩm chưa phù hợp.

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các cơ quan chuyên môn trong quản lý dinh dưỡng học đường chưa thực sự chặt chẽ, làm giảm hiệu quả các chương trình can thiệp.

Thực trạng dinh dưỡng học đường hiện nay cho thấy không thể giải quyết vấn đề bằng những giải pháp đơn lẻ. Cần có cách tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa cải thiện chất lượng bữa ăn học đường, tăng cường giáo dục dinh dưỡng, khuyến khích hoạt động thể lực và kiểm soát thực phẩm ngoài cổng trường.

Để nâng cao hiệu quả chăm sóc dinh dưỡng cho học sinh, cần đặt dinh dưỡng học đường vào vị trí ưu tiên trong các chương trình chăm sóc sức khỏe học sinh. Việc đầu tư nguồn lực, hoàn thiện cơ chế quản lý và tăng cường giám sát sẽ góp phần cải thiện rõ rệt tình trạng dinh dưỡng, hướng tới xây dựng môi trường học đường lành mạnh, an toàn và phát triển bền vững.

Lan Tường