Thương hiệu làng nghề: Đòn bẩy kinh tế nông thôn Hà Nội

Giới thiệu sản phẩm của làng nghề tò he (Hà Nội) tại không gian triển lãm A80

Hà Nội từ lâu đã được biết đến là “đất trăm nghề”, sở hữu hệ thống làng nghề đa dạng bậc nhất cả nước. Toàn thành phố hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, hội tụ 6/7 nhóm ngành nghề nông thôn Việt Nam; trong đó có 337 làng nghề, nghề truyền thống đã được công nhận, gồm 269 làng nghề, 61 làng nghề truyền thống và 7 nghề truyền thống. Đây không chỉ là nguồn lực văn hóa quý giá mà còn là nền tảng kinh tế đặc thù của khu vực nông thôn.

Các làng nghề đang tạo việc làm ổn định cho khoảng 800.000 lao động, với thu nhập bình quân cao hơn 1,3 - 1,5 lần so với thuần nông. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, giá trị sản xuất từ khu vực này đạt hàng chục nghìn tỉ đồng mỗi năm. Sản phẩm làng nghề đã có mặt tại gần 90 quốc gia và vùng lãnh thổ như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc..., khẳng định năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập sâu rộng.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, làng nghề Hà Nội còn kết tinh chiều sâu văn hóa. Thành phố hiện có 351 nghệ nhân, gồm 16 nghệ nhân nhân dân, 51 nghệ nhân ưu tú và 284 nghệ nhân Hà Nội. Cùng với 47 hội làng nghề, 3 hiệp hội và 7 câu lạc bộ, lực lượng này tạo thành mạng lưới bảo tồn, truyền nghề và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Đến nay, 100 làng nghề có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, nhiều sản phẩm đạt hạng 4 - 5 sao, trở thành quà tặng và hàng xuất khẩu giá trị cao.

Đáng chú ý, các làng nghề gốm Bát Tràng và lụa Vạn Phúc đã được Hội đồng Thủ công Thế giới công nhận là thành viên của Mạng lưới các thành phố Thủ công sáng tạo toàn cầu, đánh dấu bước tiến quan trọng của thương hiệu làng nghề Hà Nội trên trường quốc tế.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền khẳng định, hệ thống làng nghề là một trong những trụ cột kinh tế - văn hóa đặc thù của Thủ đô; nếu được xây dựng thương hiệu bài bản, đây sẽ là ngành kinh tế văn hóa có giá trị gia tăng cao và đóng góp bền vững cho tăng trưởng.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng quyết liệt, thương hiệu làng nghề không thể dừng ở nhãn mác hay quảng bá đơn lẻ mà phải được phát triển theo chuỗi liên kết giữa sản xuất, thị trường, du lịch, môi trường và chuyển đổi số.

Những năm gần đây, Hà Nội liên tục tổ chức Festival làng nghề, tuần hàng OCOP, hội chợ trong và ngoài nước. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, riêng năm 2025, thành phố tổ chức 4 sự kiện quảng bá theo vùng miền, 2 tuần hàng OCOP - làng nghề - nông sản an toàn, 5 tuần hàng OCOP với 250 gian hàng, giới thiệu hơn 1.000 sản phẩm; đồng thời tham gia các hội chợ lớn như Vietnam Expo, Vietfood và các triển lãm tại Hoa Kỳ, châu Âu.

Một hướng đi giàu tiềm năng là phát triển du lịch làng nghề. Theo Chủ tịch UBND xã Thường Tín Phan Thanh Tùng, xây dựng thương hiệu phải gắn với không gian văn hóa và trải nghiệm, nơi mỗi sản phẩm đi kèm câu chuyện, dịch vụ và bản sắc riêng. Song song đó, chuyển đổi số đang trở thành chìa khóa mở rộng thị trường, từ thương mại điện tử, livestream bán hàng đến truy xuất nguồn gốc điện tử và xây dựng cơ sở dữ liệu sản phẩm OCOP, giúp rút ngắn khâu trung gian và gia tăng giá trị cho người sản xuất.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Xuân Đại nhấn mạnh, xây dựng thương hiệu làng nghề là chiến lược dài hạn, kết hợp hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, du lịch và môi trường. Quan điểm này phù hợp với Chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 7.7.2022 tại Quyết định số 801/QĐ-TTg.

Có thể thấy, phát triển thương hiệu làng nghề không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là con đường nâng cao chất lượng đời sống nông thôn, bảo tồn di sản và xây dựng hình ảnh Thủ đô năng động, sáng tạo.

Khi thương hiệu được xây dựng trên nền tảng giá trị truyền thống và đổi mới bền vững, làng nghề sẽ trở thành động lực tăng trưởng dài hạn cho kinh tế nông thôn.

NHƯ PHÚC