Thương mại điện tử tạo đà cho thanh niên khởi nghiệp

Từ một chiếc điện thoại, một gian hàng trực tuyến hay một phiên livestream, người trẻ có thể đưa sản phẩm đến với lượng lớn người tiêu dùng. Tuy nhiên, để cơ hội trở thành sinh kế bền vững, nhiều ý kiến cho rằng thanh niên cần chuyển từ tư duy bán hàng nhỏ lẻ sang xây dựng mô hình kinh doanh chuyên nghiệp, bài bản.

Nhân viên Công ty Thời trang Nón Sơn livestream bán hàng. Ảnh: Hương Giang – TTXVN

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX)- Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), kỹ năng thương mại điện tử không còn là “kỹ năng cộng thêm” mà đã trở thành năng lực thiết yếu đối với lực lượng trẻ. Thương mại điện tử hiện bao gồm bán hàng đa nền tảng, Social Commerce, livestream, tiếp thị liên kết, phân tích dữ liệu và logistics. Nắm được những kỹ năng này giúp người trẻ không chỉ tìm kiếm việc làm mà còn có thêm cơ hội khởi nghiệp với chi phí ban đầu thấp.

Thế nhưng, điểm yếu của nhiều người trẻ là thiếu kiến thức về quản trị, pháp lý, thuế, sở hữu trí tuệ và vận hành kinh doanh. Đây cũng là khoảng trống cần được lấp đầy nếu muốn khởi nghiệp số đi xa.

Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đang tạo ra một nền tảng pháp lý mới cho thị trường. Cùng với Nghị định 248/2026/NĐ-CP, trách nhiệm được đặt cao hơn đối với cả người bán và nền tảng, từ xác thực chủ thể kinh doanh, kiểm soát hàng hóa đến bảo vệ người tiêu dùng và phối hợp xử lý vi phạm.

Với thanh niên khởi nghiệp, yêu cầu mới cũng chính là cơ hội. Khi người bán được xác thực, nguồn gốc hàng hóa minh bạch hơn, quyền sở hữu trí tuệ và quyền lợi người tiêu dùng được bảo vệ, những người kinh doanh nghiêm túc sẽ có thêm điều kiện cạnh tranh.

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, người trẻ cần thay đổi từ tư duy kinh doanh nhỏ lẻ sang vận hành chuyên nghiệp, trong đó phải nắm pháp luật, thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo vệ dữ liệu cá nhân, minh bạch nguồn gốc sản phẩm và tôn trọng sở hữu trí tuệ.

Cùng với pháp lý, AI đang tạo thêm lợi thế cho người trẻ. Công nghệ có thể hỗ trợ nghiên cứu thị trường, sáng tạo nội dung, marketing, chăm sóc khách hàng và phân tích dữ liệu với chi phí thấp hơn trước. Tuy nhiên, theo ông Tuấn, AI không thay thế con người mà chỉ là công cụ; lợi thế thuộc về người biết sử dụng AI để tạo ra giá trị mới.

Thực tế từ chương trình “MegaLive Thanh niên” cho thấy thương mại điện tử đang có khả năng tạo ra những cơ hội kinh doanh rất cụ thể. Chương trình do TikTok Shop, SYS Việt Nam, eComDX và MCN DAKE phối hợp triển khai đã tạo môi trường thực hành cho nhà bán hàng, doanh nghiệp và nhà sáng tạo nội dung. Một phiên livestream của Nesty đạt doanh số gần 7 tỷ đồng; phiên “Sắc hè cho bé” thu về gần 22 tỷ đồng sau 14 giờ.

Ông Bùi Huy Hoàng, Phó Giám đốc eComDX cho rằng: Sự phối hợp giữa nền tảng số, cộng đồng nhà sáng tạo nội dung, doanh nghiệp và tổ chức hỗ trợ thanh niên đang mở ra cơ hội để người trẻ tiếp cận thương mại điện tử chuyên nghiệp hơn. Giá trị của những chương trình này không chỉ nằm ở doanh số mà còn ở việc giúp thanh niên trực tiếp học cách vận hành gian hàng, livestream, xây dựng nội dung và phát triển thương hiệu.

Trong khi đó, sự tham gia của các nền tảng như TikTok cùng cộng đồng creator cho thấy thương mại điện tử đang chuyển mạnh sang mô hình kết hợp giữa nội dung, giải trí và mua sắm.

Ông Nguyễn Lâm Thanh, Đại diện TikTok Việt Nam chia sẻ định hướng của nền tảng đồng hành cùng hoạt động thanh niên khởi nghiệp. Ảnh: Thanh Giang/BNEWS/TTXVN

Ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok tại Việt Nam tham gia MegaLive mới đây đã khẳng định vai trò ngày càng rõ của nền tảng và nhà sáng tạo nội dung trong việc mở rộng không gian kinh doanh số cho người trẻ.

Tuy nhiên, doanh số từ một phiên livestream không thể là thước đo duy nhất của khởi nghiệp mà quan trọng hơn là sau khi tiếp cận được khách hàng, thanh niên có xây dựng được sản phẩm tốt, thương hiệu riêng và mô hình kinh doanh đủ sức tồn tại hay không.

Vì vậy, hỗ trợ khởi nghiệp thương mại điện tử cần đi theo hướng dài hơi hơn. Thanh niên cần được đào tạo gắn với thực hành, từ nghiên cứu thị trường, xây dựng gian hàng, sử dụng AI, quản trị dữ liệu đến pháp luật, thuế, sở hữu trí tuệ và bảo vệ người tiêu dùng. Cùng với đó là kết nối với nền tảng, logistics, doanh nghiệp và thị trường để biến kỹ năng thành sinh kế thực tế.

Đặc biệt, cần kết nối thanh niên am hiểu công nghệ với doanh nghiệp, hợp tác xã và sản phẩm địa phương. Đây là cách để thương mại điện tử không chỉ tạo ra những người bán hàng trực tuyến mà còn giúp mở rộng đầu ra cho sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm), đặc sản vùng miền, tạo việc làm và nâng giá trị sản phẩm.

Việc eComDX phối hợp với SYS Việt Nam nghiên cứu mô hình “Trạm Xanh Thanh niên”, gắn chuyển đổi số với chuyển đổi xanh trong hỗ trợ khởi nghiệp, cũng mở ra hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững. Khởi nghiệp số không chỉ cần doanh thu mà còn phải tính đến chất lượng sản phẩm, logistics, bao bì, môi trường và trách nhiệm với cộng đồng.

Theo các chuyên gia, thương mại điện tử đã tạo cho thanh niên một lợi thế lớn: bắt đầu với quy mô nhỏ nhưng có thể tiếp cận thị trường lớn. Tuy nhiên, để lợi thế trở thành sức bật lâu dài, người trẻ cần được trang bị đồng thời công nghệ, kỹ năng kinh doanh và kiến thức pháp luật.

Bởi, thương mại điện tử không chỉ là một kênh bán hàng mà có thể trở thành hạ tầng hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, tạo sinh kế và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số. Hơn nữa, mục tiêu cuối cùng không phải tạo thêm thật nhiều người bán hàng mà hình thành một thế hệ doanh nhân trẻ biết làm chủ công nghệ, hiểu luật, coi trọng chất lượng và có khả năng xây dựng giá trị lâu dài.