Thương mại điện tử xuyên biên giới: 'Đòn bẩy' đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Chiều ngày 7/4/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) phối hợp cùng các cơ quan chuyên môn và đối tác tổ chức hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu - Thực trạng và giải pháp”.

Thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cánh cửa cho hàng Việt tiếp cận trực tiếp hàng tỷ người tiêu dùng toàn cầu

Trong những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới đã khẳng định vị thế là xu thế tất yếu của thương mại toàn cầu. Tại Việt Nam, phương thức này không chỉ mở ra cánh cửa xuất khẩu rộng lớn mà còn tạo cơ hội bứt phá cho các doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs).

Nhằm cụ thể hóa tiềm năng này, khung pháp lý và chính sách quốc gia đang có những bước chuyển mình quan trọng. Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) nhấn mạnh Luật Thương mại điện tử (có hiệu lực từ tháng 7/2026) sẽ là nền tảng vững chắc cho hoạt động này. Đáng chú ý, Điều 9 của Luật quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc hỗ trợ phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, nhằm mở rộng thị trường quốc tế cho hàng hóa và dịch vụ thương hiệu Việt. Đồng thời, Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 cũng đặt ra mục tiêu tăng cường tiêu thụ sản phẩm Việt Nam thông qua việc đẩy mạnh giao dịch và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới.

Khẳng định vai trò của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong lộ trình này, ông Trần Trọng Tuyến cho biết: “Xuất khẩu qua thương mại điện tử là cơ hội chuyển đổi quan trọng giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thị trường toàn cầu. Hiệp hội cam kết sẽ đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp thông qua việc chia sẻ kiến thức, thúc đẩy hợp tác ngành và tham mưu các đề xuất chính sách, từ đó tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tăng trưởng xuất khẩu.”

Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) Trần Trọng Tuyến khẳng định, VECOM sẽ đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp thông qua việc chia sẻ kiến thức, thúc đẩy hợp tác ngành và tham mưu các đề xuất chính sách, từ đó tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tăng trưởng xuất khẩu

Chia sẻ tại hội thảo, ở góc độ quản lý nhà nước, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số khẳng định xuất khẩu thương mại điện tử là một trong những trụ cột quan trọng của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Trong bối cảnh thế giới có nhiều bất ổn, thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ là kênh bán hàng đơn thuần mà đã trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp với hàng tỷ người tiêu dùng toàn cầu, giảm chi phí logistics, quảng cáo và kho vận, đồng thời nâng cao vị thế thương hiệu Việt.

Về hành lang pháp lý, Luật Thương mại điện tử đã được Quốc hội thông qua vào tháng 5/2025 và sẽ có hiệu lực từ tháng 7/2026. Hiện nay, Chính phủ đang tích cực hoàn thiện các chính sách về hải quan, thuế, bảo vệ người tiêu dùng và hệ thống hạ tầng số, thanh toán xuyên biên giới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu chiến lược.

Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Lê Hoàng Oanh nhấn mạnh, thương mại điện tử xuyên biên giới là động lực giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận khách hàng toàn cầu, tối ưu chi phí và nâng tầm thương hiệu

Bên cạnh nỗ lực từ phía quản lý nhà nước, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng đưa ra một số khuyến nghị cho doanh nghiệp để tận dụng tối đa cơ hội từ thương mại điện tử xuyên biên giới. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ của Nhà nước hay các sàn thương mại điện tử, các đơn vị sản xuất cần xác định việc chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế là điều kiện tiên quyết để vượt qua rào cản kỹ thuật tại các thị trường mục tiêu. Yêu cầu hiện nay là các doanh nghiệp phải nghiên cứu quy định pháp lý của nước sở tại, từ đó đầu tư bài bản nhằm đạt được những chứng chỉ chất lượng uy tín toàn cầu. Bên cạnh việc nâng cao năng lực quản trị số, sự nhạy bén trong việc ứng dụng công nghệ trực tuyến vào quy trình xuất khẩu sẽ giúp hàng hóa nội địa khẳng định vị thế bền vững.

Thực tế cho thấy, dù các nền tảng thương mại điện tử lớn như Amazon, Shopee hay TikTok Shop đã và đang triển khai những chương trình hỗ trợ chuyên sâu nhưng mức độ tương tác và cam kết đồng hành từ phía doanh nghiệp trong nước vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Để tối ưu hóa chi phí vận hành và xây dựng các chiến dịch tiếp thị số chính xác, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) cùng dữ liệu lớn (Big Data) vào hệ thống quản lý không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế bắt buộc.

Tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ những Hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là các điều khoản về kinh tế số cũng được xem là đòn bẩy quan trọng để doanh nghiệp giảm bớt áp lực cạnh tranh. Thông qua việc tích cực gia nhập các mạng lưới đào tạo chuyên sâu và kết nối thị trường, doanh nghiệp sẽ có thêm điểm tựa vững chắc để đưa thương hiệu Việt ghi dấu trên bản đồ giao thương quốc tế.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải cho biết, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam dự kiến lần đầu tiên đạt mốc 1.000 tỷ USD trong năm 2026

Báo cáo từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho thấy bức tranh ngoại thương của Việt Nam đã có bước tiến nhảy vọt sau 30 năm hội nhập. Từ mức kim ngạch khiêm tốn 13 tỷ USD vào năm 1995, con số này đã tăng lên 950 tỷ USD vào năm 2025.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu cho biết, dự kiến trong năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam sẽ lần đầu tiên cán mốc 1.000 tỷ USD. Riêng trong Quý I/2026, tổng kim ngạch đã đạt 249,5 tỷ USD, tạo đà quan trọng để hoàn thành mục tiêu kỷ lục trong các quý tiếp theo.

Đóng góp vào bức tranh chung, thương mại điện tử xuyên biên giới đang nổi lên như một yếu tố xúc tác quan trọng với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Hiện lĩnh vực này đạt quy mô khoảng 4,85 tỷ USD, chiếm gần 8% tổng quy mô thương mại điện tử Việt Nam. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực qua kênh trực tuyến bao gồm: Nội thất và trang trí (29%), May mặc và phụ kiện (24%), Sản phẩm sức khỏe và làm đẹp (17%) và Nông sản chế biến (13%). Xu hướng xuất khẩu đang có sự chuyển dịch tích cực từ gia công (OEM) sang xây dựng thương hiệu riêng (ODM) để nâng cao giá trị gia tăng.

Các tỉnh biên giới phía Bắc như Lạng Sơn, Quảng Ninh đã hình thành các khu thí điểm và kho hàng chuyên dụng, tiêu biểu là khu kinh tế cửa khẩu Hữu Nghị. Tại khu vực phía Nam, TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu về số lượng người bán trên các sàn quốc tế như Amazon, Alibaba; trong khi Hà Nội nổi bật với mô hình sản xuất theo yêu cầu (Print on Demand) và xuất khẩu nội dung số. Khu vực Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long đang tập trung hoàn thiện hạ tầng logistics và tận dụng sự hỗ trợ từ các đơn vị như Vietnam Post, Viettel Post để đưa các loại nông sản chủ lực như gạo, thủy sản và trái cây (bơ, thanh long, sầu riêng) tiếp cận trực tiếp với người mua nước ngoài.

Tuy nhiên, lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức: sự phụ thuộc vào các nền tảng quốc tế; giá trị gia tăng hàng hóa còn thấp; chi phí logistics chưa cạnh tranh so với hàng hóa nước ngoài; thiếu hụt nhân lực vận hành bài bản và các rủi ro về pháp lý, thanh toán, lừa đảo trên môi trường mạng.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải lưu ý doanh nghiệp nên ứng dụng công nghệ số, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế và thiết lập trung tâm logistics tại thị trường mục tiêu để nâng cao năng lực cạnh tranh

Để thúc đẩy tăng trưởng bền vững, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị số, ứng dụng công nghệ như Big Data, AI vào tối ưu hóa vận hành và marketing. Đồng thời đầu tư bài bản để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế, tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) và mạnh dạn thiết lập các trung tâm logistics tại các thị trường lân cận nhằm rút ngắn thời gian giao hàng và tối ưu hóa chi phí.

Với trợ lực từ môi trường kinh doanh đang cải thiện rõ rệt cùng sự nhập cuộc chủ động của các bên liên quan, giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ là "thời điểm vàng" để xuất khẩu thương mại điện tử Việt Nam bứt phá mạnh mẽ. Đây sẽ là động lực quan trọng không chỉ để gia tăng kim ngạch ngoại thương mà còn khẳng định vị thế và giá trị của thương hiệu Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một số hình ảnh tại hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu - Thực trạng và giải pháp”