Tích hợp ISO - ESG: 'Tài sản mới' của doanh nghiệp

Thông tin được các chuyên gia chia sẻ tại phiên thảo luận trong khuôn khổ lễ ký kết hợp tác triển khai hệ sinh thái tích hợp ISO - ESG và tăng cường năng lực thực thi cho doanh nghiệp do BAH Group cùng các đơn vị liên quan tổ chức ngày 31/5 tại Hà Nội.

Tỉ lệ doanh nghiệp xây dựng đồng bộ hệ thống ISO - ESG còn thấp

Ông Trịnh Bá Dương – Giám đốc Chiến lược BAH Group, Giám đốc Toàn cầu AseanHub - nhấn mạnh, các khái niệm về ISO và ESG đã không còn xa lạ với cộng đồng doanh nghiệp. Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp Việt Nam đã áp dụng nhiều hệ thống quản trị và tiêu chuẩn quốc tế thông qua các bộ tiêu chuẩn ISO cũng như các bộ tiêu chí ESG. Tuy nhiên, việc triển khai hai lĩnh vực này thường diễn ra riêng rẽ, khi các đơn vị tư vấn, chứng nhận và thực thi ISO, ESG hoạt động độc lập với nhau.

Dẫn số liệu khảo sát của PwC năm 2025, ông Dương cho biết khoảng 80 - 90% doanh nghiệp Việt Nam đã nhận thức và biết đến ESG. Tuy nhiên, chỉ khoảng 50% doanh nghiệp thực sự sẵn sàng triển khai các tiêu chuẩn này. Tỷ lệ doanh nghiệp đã xây dựng và vận hành đồng bộ hệ thống ISO - ESG hiện chỉ chiếm khoảng 10 - 15%, chủ yếu tập trung ở nhóm doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp xuất khẩu quy mô lớn và doanh nghiệp nhà nước.

Theo chuyên gia Nguyễn Công Thành (GIC Việt Nam), ESG thực chất là sự tổng hòa của các tiêu chuẩn quản trị, trong đó có tới 17 bộ tiêu chuẩn ISO liên quan mật thiết.

Trụ cột Môi trường (E): Bên cạnh ISO 14001 (Quản lý môi trường) và ISO 50001 (Quản lý năng lượng) đã phổ biến, tiêu chuẩn ISO 14064 về kiểm kê khí nhà kính đang trở thành "giấy thông hành" bắt buộc. Theo Nghị định 06/CP, khoảng 3.000 doanh nghiệp tại Việt Nam hiện thuộc diện phải thực hiện kiểm kê phát thải.

Các chuyên gia trao đổi về hệ sinh thái tích hợp ISO - ESG.

Trụ cột Xã hội (S): ISO 45001 về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp không chỉ là điều kiện để đấu thầu mà là nền tảng để xây dựng giá trị nhân văn và sức mạnh nội lực cho doanh nghiệp.

Trụ cột Quản trị (G): Đây là phần thách thức nhất với các tiêu chuẩn như ISO 37301 (Quản lý tuân thủ) và ISO 37001 (Chống hối lộ). Khi doanh nghiệp chuyển từ tư duy "đạt doanh thu bằng mọi giá" sang tư duy "kinh doanh có đạo đức", các bộ tiêu chuẩn này chính là công cụ bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý quốc tế.

"Nếu cách đây 20 năm, ISO chỉ được xem như một 'tấm huy hiệu' thì nay, nó là công cụ để xây dựng hệ thống quản trị bài bản, giúp gia tăng lợi nhuận và giá trị thương hiệu", chuyên gia nhìn nhận.

Dù lợi ích đã rõ, doanh nghiệp Việt vẫn gặp phải những "nút thắt" lớn. Chuyên gia Hoàng Văn Cường (Viện InDE) chỉ ra 3 nhóm khó khăn chính. Thứ nhất, khó khăn về nguồn nhân lực. Thiếu hụt chuyên gia dữ liệu và nhân sự chuyên trách về tiêu chuẩn bền vững.

Thứ hai, nhận thức của lãnh đạo. Nếu người đứng đầu không quyết tâm, ESG sẽ mãi chỉ dừng lại ở mức "tìm hiểu rồi để đó". Thứ 3, khó khăn về nguồn lực tài chính. Nhiều doanh nghiệp lo ngại chi phí triển khai lớn nhưng chưa thấy ngay lợi ích kinh tế.

Đồng quan điểm, ông Vũ Đông - Chuyên gia M&A, CTCP Đầu tư Llead Holdings - đánh giá, doanh nghiệp đang "ngập lụt" trong rừng tiêu chuẩn.

"Điều quan trọng không phải là xây dựng một hệ thống hoàn toàn mới, mà là lồng ghép ESG vào chính các quy trình ISO sẵn có. ESG thực chất là một công cụ quản trị rủi ro hữu hiệu, giúp doanh nghiệp 'khám sức khỏe' và tăng khả năng chống chịu trước biến động thị trường", ông Đông nhấn mạnh.

Giải pháp từ BAH Group và đối tác quốc tế

Để giải quyết bài toán lúng túng của doanh nghiệp, BAH Group cùng Viện Tuân thủ Hàn Quốc (KCI) và các đối tác đã bắt tay xây dựng hệ sinh thái tích hợp ISO - ESG.

Theo mô hình này, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ từ khâu đánh giá hiện trạng, xây dựng hệ thống quản trị lồng ghép, đến việc đào tạo nhân lực và kết nối với nguồn vốn quốc tế (tài chính xanh). Việc tích hợp giúp doanh nghiệp tận dụng dữ liệu sẵn có từ ISO để phục vụ báo cáo ESG, từ đó tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí.

Bà Nguyễn Thu - Chuyên gia kinh tế bền vững (MEVI) - đề xuất, cần xây dựng 10 mô hình điển hình (case study) trong các lĩnh vực nông nghiệp, du lịch để hỗ trợ toàn diện. Khi những mô hình này thành công và tiếp cận được thị trường quốc tế, chúng sẽ trở thành câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất để nhân rộng.

Tại sự kiện, các chuyên gia nhấn mạnh, trong kỷ nguyên mới, quản trị minh bạch và trách nhiệm xã hội không còn là gánh nặng chi phí mà là một dạng "tài sản mới" của doanh nghiệp. Việc đầu tư vào hệ thống ISO - ESG tích hợp không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật như kiểm kê khí nhà kính mà còn mở ra cánh cửa tiếp cận các quỹ đầu tư xanh, nâng cao giá trị trong các thương vụ mua bán - sáp nhập (M&A) và củng cố niềm tin với đối tác toàn cầu.

Như lời ông Trịnh Bá Dương khẳng định: "ISO giúp chuẩn hóa vận hành, còn ESG giúp nhận diện rủi ro tiềm ẩn. Tích hợp cả hai chính là con đường ngắn nhất để doanh nghiệp Việt tiến tới mục tiêu Net Zero và phát triển bền vững trong dài hạn".