Tiêm kích hạm J-15 Trung Quốc: Năng lực tác chiến và bước tiến công nghệ của Cá mập bay

Tiêm kích hạm J-15, định danh là "Cá mập bay" (Flying Shark), hiện là xương sống trong năng lực tác chiến không hải của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Sự việc các tiêm kích J-15 xuất kích từ tàu sân bay Liêu Ninh và thực hiện khóa mục tiêu bằng radar điều khiển hỏa lực vào máy bay F-15 của Nhật Bản gần eo biển Miyako mới đây đã thu hút sự chú ý lớn của giới quân sự quốc tế về khả năng sẵn sàng chiến đấu của dòng máy bay này.

Lịch sử phát triển và nguồn gốc kỹ thuật

J-15 là tiêm kích hạm hạng nặng hai động cơ đầu tiên do Trung Quốc tự phát triển, do Tập đoàn Máy bay Thẩm Dương thiết kế. Về mặt kỹ thuật, dòng máy bay này được xây dựng dựa trên nguyên mẫu Su-33 của Nga – một biến thể hải quân thuộc dòng Su-27 nổi tiếng. Chuyến bay đầu tiên của J-15 được thực hiện vào năm 2009, và đến năm 2012, nó đã ghi dấu mốc lịch sử khi thực hiện thành công việc hạ cánh bắt dây trên tàu sân bay Liêu Ninh.

Tiêm kích hạm J-15 đã hoạt động hơn một thập kỷ và là loại máy bay được triển khai rộng rãi nhất trên các tàu sân bay của Trung Quốc.

Đáng chú ý, J-15 đánh dấu việc Trung Quốc làm chủ hệ thống cáp hãm đà nội địa. Kể từ khi biên chế chính thức vào năm 2013, dòng tiêm kích này đã hiện diện trên cả ba tàu sân bay của Trung Quốc bao gồm Liêu Ninh, Sơn Đông và mới nhất là Phúc Kiến. Theo các chuyên gia từ Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc, ưu thế của J-15 nằm ở khả năng cơ động năng lượng và sự linh hoạt trong vận hành hệ thống vũ khí đa dạng.

Thông số kỹ thuật và hỏa lực

Về kích thước, J-15 là một trong những tiêm kích hạm lớn nhất thế giới hiện nay với chiều dài 22,28 mét và sải cánh 15 mét. Thiết kế cánh gập cho phép thu gọn sải cánh xuống còn 7,4 mét để tối ưu diện tích trên boong và trong khoang chứa của tàu sân bay. Máy bay có trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 32,5 tấn, đạt tốc độ cực đại Mach 2.4 và bán kính chiến đấu vượt ngưỡng 1.000 km.

Hệ thống hỏa lực của J-15 bao gồm 12 giá treo vũ khí bên ngoài, có thể mang theo:

Tên lửa không đối không dòng PL.
Tên lửa chống hạm dòng YJ.
Rocket không dẫn đường và các loại bom thông minh.

Mặc dù sở hữu khung thân lớn, các phiên bản J-15 đời đầu gặp hạn chế về tải trọng vũ khí khi phải cất cánh bằng đường băng kiểu cầu bật (ski-jump). Để khắc phục nhược điểm này, Trung Quốc đã tập trung phát triển các biến thể chuyên dụng nhằm tối ưu hóa hiệu suất chiến đấu.

Bước đột phá với biến thể J-15T và hệ thống phóng điện từ

Sự xuất hiện của biến thể J-15T đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng. Khác với các mẫu trước đó, J-15T được thiết kế với càng đáp gia cố chắc chắn và thanh kéo chuyên dụng để tương thích với hệ thống phóng điện từ (EMALS) trên tàu sân bay Phúc Kiến. Nâng cấp này cho phép máy bay cất cánh với tải trọng nhiên liệu và vũ khí tối đa, mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động và khả năng tấn công bão hòa.

Về hệ thống điện tử, J-15T được trang bị radar quét mảng pha điện tử chủ động (AESA), thay thế cho loại radar quét cơ khí cũ. Ngoài ra, trong khi các mẫu đời đầu vẫn sử dụng động cơ AL-31, các mẫu J-15T mới nhất xuất hiện tại triển lãm hàng không Châu Hải đã được trang bị động cơ WS-10 nội địa. Khả năng tương thích đồng thời với cả hệ thống cầu bật và máy phóng giúp J-15T có thể hoạt động linh hoạt trên toàn bộ hạm đội tàu sân bay của PLA.

Hệ sinh thái các biến thể chuyên biệt

Bên cạnh phiên bản chiến đấu tiêu chuẩn, Trung Quốc còn phát triển các biến thể khác để hoàn thiện biên đội tác chiến trên không:

J-15S: Phiên bản hai chỗ ngồi, hỗ trợ huấn luyện và các nhiệm vụ chỉ huy phức tạp, từng thực hiện thành công thử nghiệm tiếp nhiên liệu đồng đội vào năm 2014.
J-15D: Biến thể tác chiến điện tử được phát triển dựa trên khung thân J-15S, có nhiệm vụ trấn áp hệ thống phòng không đối phương.

Ước tính từ các nguồn tin mở cho thấy có ít nhất 76 chiếc tiêm kích thuộc dòng J-15 đã được đưa vào biên chế. Với việc tích hợp radar AESA và khả năng phóng điện từ, J-15 sẽ tiếp tục đóng vai trò là lực lượng tiền tuyến, đảm nhiệm các nhiệm vụ đánh chặn và tiêu hao sinh lực đối phương trong các kịch bản xung đột cường độ cao trên biển.

Tuệ Nhân