Tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để săn tìm phòng không đối phương

Trong một cuộc thử nghiệm diễn ra ngày 23/2/2026 tại căn cứ không quân Nellis, bang Nevada, tập đoàn Lockheed Martin đã phối hợp cùng Không quân Mỹ triển khai bay thử tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II với mô hình trí tuệ nhân tạo tích hợp với hệ thống nhận diện tác chiến.

Đây là bước đi mới trong nỗ lực nâng cao khả năng phát hiện, phân loại và phản ứng với hệ thống phòng không hiện đại.

Theo thông tin công bố, công nghệ này được thử nghiệm trong khuôn khổ một chương trình nhằm cải thiện năng lực Combat Identification - nhận diện mối đe dọa trong môi trường chiến tranh điện tử phức tạp.

Trong quá trình bay, mô hình AI xử lý dữ liệu thu thập từ các cảm biến của F-35, bao gồm radar mảng pha chủ động AN/APG-81 và hệ thống cảm biến phân tán quang điện tử AN/AAQ-37.

AI phân tích tín hiệu phát xạ radar đối phương, so sánh với thư viện dữ liệu sẵn có và đưa ra nhận diện ngay trên màn hình hiển thị mũ bay của phi công.

F-35 Lightning II là tiêm kích tàng hình đa năng 1 động cơ phản lực, có chiều dài khoảng 15,6 m, sải cánh 10,7 m, chiều cao 4,4 m. Trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 31 tấn.

Máy bay sử dụng động cơ phản lực tuốc bin cánh quạt Pratt & Whitney F135, cho lực đẩy tối đa hơn 190 kN, đạt tốc độ tối đa khoảng 1.900 km/h và trần bay hơn 18 km.

Khoang vũ khí trong thân giúp duy trì đặc tính tàng hình khi mang tên lửa không đối không AIM-120 AMRAAM dẫn đường bằng radar chủ động và bom dẫn đường chính xác GBU-31 JDAM.

Điểm khác biệt của lần thử nghiệm này nằm ở khả năng cập nhật dữ liệu gần như tức thời.

Khi hệ thống phát hiện tín hiệu phát xạ mới chưa có trong thư viện, nhóm kỹ thuật mặt đất có thể sử dụng dữ liệu thu thập được để huấn luyện lại mô hình AI và tải lại vào máy bay trong cùng chu kỳ nhiệm vụ.

Điều này giúp F-35 thích nghi nhanh với các biến thể radar phòng không mới mà không phải chờ cập nhật phần mềm quy mô lớn như trước.

Về chiến lược, bước tiến này phản ánh xu hướng chuyển từ chiến tranh điện tử dựa trên thư viện tĩnh sang mô hình thích nghi động.

Trong môi trường mà các hệ thống phòng không liên tục thay đổi tần số, chế độ phát xạ và kỹ thuật gây nhiễu, việc phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu định sẵn khiến máy bay dễ bị bất ngờ.

AI đóng vai trò như bộ phân tích thông minh, giúp giảm tải nhận thức cho phi công và rút ngắn thời gian ra quyết định.

Căn cứ Nellis được lựa chọn cho thử nghiệm vì đây là trung tâm huấn luyện tác chiến không quân lớn của Mỹ, nơi thường xuyên mô phỏng kịch bản đối đầu với mạng lưới phòng không dày đặc.

Việc tích hợp AI trực tiếp trong môi trường huấn luyện thực tế cho thấy chương trình đã vượt qua giai đoạn nghiên cứu lý thuyết.

Trong bối cảnh các cường quốc đầu tư mạnh vào hệ thống phòng không tầm xa và chiến tranh điện tử, F-35 không chỉ dựa vào khả năng tàng hình mà còn phải tăng cường nhận thức tình huống.

Sự kết hợp giữa cảm biến tiên tiến, liên kết dữ liệu và trí tuệ nhân tạo biến F-35 thành trung tâm xử lý thông tin trên không, có thể phát hiện mối đe dọa ở khoảng cách hàng trăm km và phối hợp với lực lượng khác để vô hiệu hóa mục tiêu.

Việc trí tuệ nhân tạo tham gia trực tiếp vào chu trình tác chiến mở ra giai đoạn mới cho không chiến hiện đại, nơi tốc độ xử lý dữ liệu và khả năng thích nghi quan trọng không kém hỏa lực.

Với F-35, Mỹ đang hướng tới mô hình tiêm kích không chỉ tàng hình mà còn thông minh, có khả năng học hỏi ngay trong chiến trường điện tử biến động nhanh.

Việt Hùng