Tiền gửi thanh toán giảm mạnh, ngân hàng đối mặt áp lực chi phí vốn

Theo số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối quý II/2026, tiền gửi thanh toán của cá nhân tại các ngân hàng đạt khoảng 1,22 triệu tỷ đồng. Con số này tăng nhẹ khoảng hơn 21,5 nghìn tỷ đồng so với thời điểm cuối quý I, song đã giảm gần 103 nghìn tỷ đồng so với đầu năm và giảm khoảng 130 nghìn tỷ đồng (tương đương giảm gần 10%) so với cùng kỳ năm ngoái.

Điểm đáng chú ý là số dư tiền gửi thanh toán có xu hướng suy giảm trong khi số lượng tài khoản thanh toán lại có xu hướng tăng. Đến cuối tháng 6/2026, toàn hệ thống ghi nhận khoảng 256,7 triệu tài khoản thanh toán cá nhân, tăng khoảng 7,3 triệu tài khoản so với đầu năm và tăng gần 33 triệu tài khoản so với cùng kỳ năm 2025. Điều này có nghĩa số dư tiền gửi thanh toán trong mỗi tài khoản ngân hàng ngày càng giảm.

Thay vì để tiền trong tài khoản thanh toán với lãi suất gần 0%, nhiều người đã chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn

Điều này cũng tương đồng với dữ liệu trên báo cáo tài chính của các nhà băng. Theo đó, tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) toàn ngành đã lùi từ 21,7% cuối 2025 về 20,1% trong quý I/2026 và gần như đi ngang ở 20,2% trong quý II/2026.

CASA trong 2 quý đầu năm đã giảm ở 22/26 ngân hàng. Trong đó, nhóm nhà băng dẫn đầu gồm Techcombank với tỷ lệ CASA 33,8%; MB là 33,6% và Vietcombank với 32,3%... đều có xu hướng suy giảm từ đầu năm, trong đó, riêng MB giảm tới 3,2 điểm phần trăm.

CASA vốn là một cấu phần đặc biệt quan trọng trong nguồn vốn huy động của các ngân hàng, do đây là lượng tiền có lãi suất thấp, chỉ ở mức không quá 0,5%/năm theo quy định về mức trần tiền gửi không kỳ hạn của Ngân hàng Nhà nước. Do đó, thời gian qua, các ngân hàng không ngừng đẩy mạnh các chính sách thu hút CASA, như các chính sách mở tài khoản linh hoạt, miễn phí, tài khoản số đẹp,các chính sách ưu đãi khi thanh toán, mở rộng hệ sinh thái thanh toán…

Trên thực tế, tiền gửi thanh toán suy giảm không đồng nghĩa người dân rút tiền khỏi hệ thống ngân hàng mà đang có xu hướng dịch chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn, nghĩa là thay vì tiền gửi để trong tài khoản thanh toán, người dân chuyển sang tiền gửi tiết kiệm để hưởng lãi suất cao hơn.

Dữ liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước cho thấy tiền gửi tiết kiệm có xu hướng tăng mạnh thời gian gần đây. Cụ thể, đến cuối tháng 7, tổng tiền gửi dân cư tại hệ thống ngân hàng đã vượt 11,22 triệu tỷ đồng, tăng mạnh tới 8,56% so với đầu năm.

Theo các chuyên gia, khi khoảng cách giữa lãi suất CASA gần như bằng 0% và tiền gửi có kỳ hạn ngày càng lớn, cả cá nhân và doanh nghiệp đều có động lực chuyển lượng tiền tạm thời chưa cần sử dụng sang các kỳ hạn ngắn để tối ưu lợi suất.

Điều này khiến cuộc đua CASA trở nên khó khăn hơn, ngân hàng vẫn có thể giữ chân được nguồn tiền, nhưng chi phí huy động sẽ tăng nhiều, do phải cạnh tranh lãi suất tiền gửi có kỳ hạn.