Tiếp nối mạch nguồn văn hóa dân tộc

Tinh thần Nghị quyết 80 nêu rõ, xây dựng và phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước, hướng đến mục tiêu 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước. Nghị quyết quán triệt quan điểm “phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội”.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của công nghệ số, Nghị quyết 80 nhấn mạnh yêu cầu “chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số”, gắn với định hướng “biến di sản thành tài sản”. Với một tỉnh miền núi, biên giới có 34 dân tộc anh em cùng sinh sống như Lào Cai, định hướng này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tiếp tục dẫn dắt quá trình phát triển văn hóa địa phương trong giai đoạn lịch sử mới.

Trong giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh Lào Cai đã xác định rõ và tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Đây vừa là việc gìn giữ nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển bền vững. Trên tinh thần quyết tâm, nỗ lực và tập trung chỉ đạo, việc khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh văn hóa các dân tộc đã giúp Lào Cai đạt được nhiều kết quả nổi bật, có sức lan tỏa sâu rộng.

Truyền dạy thêu họa tiết trên trang phục truyền thống của dân tộc Dao.

Cộng đồng 34 dân tộc ở Lào Cai đã tạo nên một kho tàng di sản văn hóa phong phú với 1 di tích danh thắng cấp quốc gia đặc biệt, 34 di tích cấp quốc gia, 172 di tích cấp tỉnh, 56 di sản văn hóa phi vật thể trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, 3 bảo vật quốc gia, 4 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại cùng gần 30.000 tư liệu, hiện vật. Đáng chú ý, Lào Cai là một trong số ít địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia với 56 di sản.

Phát huy thế mạnh này, những năm qua, Chương trình bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 đã được tỉnh quan tâm triển khai. Hoạt động phục hồi, tu bổ, tôn tạo các di tích được thực hiện không chỉ từ nguồn ngân sách Nhà nước mà còn có sự tham gia tích cực của các tổ chức, cá nhân.

Theo xu thế thời đại, Lào Cai triển khai nhiều đề tài khoa học về chuyển đổi số hiện vật, số hóa di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, di tích cấp quốc gia, xây dựng phần mềm Bảo tàng thực tế ảo… Qua đó, các di sản văn hóa được bảo vệ, phát huy giá trị, thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, động lực phát triển con người và nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch.

Cán bộ Bảo tàng tỉnh Lào Cai và giảng viên, sinh viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên quét hiện vật phục vụ triển khai thực hiện Bảo tàng thực tế ảo (VR).

Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đánh giá: “Các loại hình, sản phẩm du lịch của tỉnh như tham quan, nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, du lịch tâm linh, du lịch văn hóa, lễ hội truyền thống có sự phục hồi và phát triển mạnh mẽ”, đồng thời khẳng định “tiềm năng thiên nhiên, bản sắc văn hóa của các dân tộc tại Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Nghĩa Lộ, Bắc Hà, Y Tý, Nghĩa Đô… đã tăng sức hút và tính cạnh tranh của ngành du lịch địa phương”.

Năm 2025, Lào Cai đón trên 10,5 triệu lượt du khách, doanh thu từ dịch vụ du lịch đạt 46.455 tỷ đồng, gấp 2,4 lần so với năm 2020. Những con số này minh chứng rõ nét cho nỗ lực “biến di sản thành tài sản” của địa phương.

Tiêu biểu như Hợp tác xã Dệt thêu thổ cẩm Mông Style ở thôn Dề Thàng, xã Mù Cang Chải đã xuất khẩu trên 500 mặt hàng thổ cẩm các loại sang thị trường Mỹ, Lào, Nhật Bản, Thái Lan và Pháp, với tổng doanh thu đạt trên 600 triệu đồng trong năm 2025. Từ nghề thêu dệt thổ cẩm truyền thống, kết hợp với sự nhạy bén, sáng tạo, 5 thành viên của hợp tác xã có thu nhập trên 100 triệu đồng/người/năm.

Khi người dân có cuộc sống ổn định, tốt hơn từ chính giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, họ sẽ chủ động gìn giữ và phát huy hiệu quả, bền vững nhất. Khi đó, mỗi người dân trở thành chủ thể sáng tạo, người truyền cảm hứng và nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa.

Năm 2025, Hợp tác xã Dệt thêu thổ cẩm Mông Style xuất bán sản phẩm sang thị trường các nước Mỹ, Lào, Nhật Bản, Thái Lan và Pháp, đạt doanh thu cao.

Quan điểm chỉ đạo “Phát huy sức mạnh văn hóa, con người Lào Cai thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển” đã được Tỉnh ủy Lào Cai cụ thể hóa bằng Đề án số 14 về “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển giai đoạn 2026 - 2030”.

Với định hướng chiến lược của Nghị quyết 80, cùng bản lĩnh và tinh thần đổi mới, sáng tạo, Lào Cai sẽ tiếp tục nối dài mạch nguồn văn hóa, “biến di sản thành tài sản”, xây dựng tỉnh phát triển theo hướng “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”.

Nguyễn Thơm