Tiếp nối tinh hoa tinh thần đạo học bằng ngôn ngữ nghệ thuật

Triển lãm khai thác song hành hai mạch nội dung lớn: đạo học - khoa cử - hiền tài và lễ hội Thăng Long - đời sống tinh thần của kinh kỳ xưa, tạo nên sự đan xen giữa tính nghiêm cẩn của học đạo và không khí rộn ràng, ấm áp của văn hóa dân gian.

Hành trình ý niệm về đạo học này được dẫn đến bởi ba lớp nội dung đan xen đầy cảm xúc. Ở lớp nội dung đầu tiên, “Đạo học xủa người xưa”, khơi gợi lại hành trình tu dưỡng và sứ mệnh phụng sự đất nước của tiền nhân qua những biểu tượng tri thức và hình tượng thầy trò đầy tôn kính.

Với tác phẩm “Tinh hoa đạo học” của họa sĩ Nguyễn Tuấn Dũng, người xem như lạc vào một thế giới vừa quen vừa lạ. Dưới nếp mái gỗ cổ kính, hệ thống đèn LED cảm ứng thông minh khơi dậy những luồng sáng biến ảo, chuyển động nhịp nhàng mỗi khi có một chuyển động tới gần.

Họa sĩ Nguyễn Tuấn Dũng, tác giả tác phẩm “Tinh hoa đạo học” chia sẻ: “Tác phẩm tái hiện hành trình một đời người, từ những ngày miệt mài đèn sách, vượt qua các kỳ thi cử đầy thử thách, đến giây phút đăng quang, vinh quy bái tổ. Qua các khối composite hình đám mây uốn lượn, tổng thể hiện lên như dáng rồng bay giữa không gian di sản Văn Miếu. Điểm nhấn của tác phẩm nằm ở tính tương tác: khi người xem bước vào, ánh sáng tự động bừng lên theo từng bước chân. Tôi muốn gửi gắm thông điệp rằng, khi di sản được quan tâm và trân trọng đúng mực, các giá trị ấy sẽ tự thân tỏa sáng, sống động và trường tồn cùng các thế hệ.”

Mạch trưng bày tiếp nối bằng không khí lễ hội sống động qua tác phẩm “Kinh kỳ hội” của họa sĩ Lê Thị Thanh, được thể hiện bằng sắc màu rực rỡ trong 59 bức tranh in trên giấy gió.

Họa sĩ Lê Thị Thanh, tác giả tác phẩm “Kinh kỳ hội” cho biết: “Tác phẩm là bức toàn cảnh đời sống tâm linh phong phú của người dân Thủ đô, thông qua bảy lễ hội tiêu biểu: Cổ Loa, Đền Gióng, Hai Bà Trưng, Chùa Thầy, Chùa Hương, Đền Đống Đa. Tôi sử dụng kỹ thuật tranh in độc bản, nơi mỗi nét mực là duy nhất, để tái hiện những khoảnh khắc đặc trưng nhất của từng lễ hội. Các mảnh ghép riêng lẻ được sắp đặt thành tổng thể hài hòa, giúp người xem cảm nhận dòng chảy văn hóa Hà Nội, nhất là vào mùa xuân – mùa của sinh sôi, hy vọng và khát vọng thịnh vượng mà cha ông gửi gắm qua nhiều thế hệ.”

Điểm chạm cuối cùng của không gian trưng bày là sự kết giao giữa đạo học và lễ hội, thể hiện trong tác phẩm “Mây bay hoa nở” của họa sĩ Vũ Xuân Đông. Tại đây, hoa văn thời Lý được chuyển hóa thành các khối đèn treo, như những nốt nhạc thị giác, kể câu chuyện khổ luyện thành tài, học đạo để thành nhân.

Họa sĩ Vũ Xuân Đông, Trưởng nhóm Dấu xưa Văn hiến nhấn mạnh: “Với tác phẩm này, tôi mong muốn gợi lại ký ức về hoa văn thời Lý – triều đại đặt nền móng cho văn hiến và giáo dục Đại Việt. Mỗi bức tranh tròn, hai mặt, thắp sáng từ bên trong, không chỉ là vật thể nghệ thuật mà còn là ‘vòng xoay thời gian’, kể lại hành trình học vấn gian nan, từ dùi mài kinh sử đến mưu sinh nơi ruộng đồng. Nhờ đó, những câu chuyện đạo học trở nên mềm mại, bay bổng, kết nối quá khứ với hiện tại, tri thức với vẻ đẹp bền vững của văn hóa Việt, giúp người xem cảm nhận tinh thần hiếu học và sự kiên trì làm nên cốt cách dân tộc.”

Vượt ra ngoài khuôn khổ một cuộc trưng bày nghệ thuật, không gian “Đạo học ngàn năm” mở ra khoảng lặng để công chúng cùng chiêm nghiệm về trách nhiệm gìn giữ và tiếp nối di sản.

Triển lãm mở cửa đón khách tại Khu Thái học, di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến hết ngày 22/3/2026.

Quỳnh Chi