Tiếp tục đa dạng hóa thị trường, tận dụng tốt các FTA đẩy mạnh xuất khẩu gạo

Thông tin tại buổi họp báo thường kỳ và gặp mặt báo chí nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026 của Bộ Công Thương sáng 29/01, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết: mặt hàng gạo luôn nằm trong sự quan tâm điều hành của Bộ Công Thương cũng như các bộ, ngành liên quan.

Philippines là thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam năm 2025

Ông Trần Thanh Hải cho biết, năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 8,06 triệu tấn với trị giá 4,1 tỷ USD. "Kết quả này thấp hơn một chút so với mức kỷ lục của năm 2024, tuy nhiên con số hơn 8 triệu tấn cũng có thể nói là một con số rất cao so với bình quân các năm trước đây", ông Hải thông tin.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) thông tin về tình hình xuất khẩu gạo của Việt Nam và một số giải pháp cho năm 2026. (Ảnh: Tiến Thành)

Về cơ cấu thị trường, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, hiện nay Philippines là thị trường lớn nhất, chiếm khoảng 40% xuất khẩu gạo của chúng ta. Tiếp theo là một số thị trường khác, đặc biệt là khu vực châu Phi có sự gia tăng lượng xuất khẩu như: Bờ Biển Ngà, Ghana...

Trung Quốc trước đây là một thị trường rất lớn của gạo Việt Nam, sau đó có sự sụt giảm, trong năm 2025 có sự phục hồi tăng trưởng trở lại.

Indonesia từng là thị trường lớn nhất của chúng ta nhưng trong năm 2025 gặp khó khăn rất lớn do nước này thực hiện "đóng cửa" theo phương châm đẩy mạnh tự túc về lương thực - một chủ trương mà nhiều quốc gia hướng đến. Kết quả năm 2025 chúng ta gần như không xuất khẩu được vào thị trường Indonesia. Không chỉ có Việt Nam, các quốc gia xuất khẩu gạo khác, đặc biệt những nước như Thái Lan, ở Campuchia đều gặp tình trạng như chúng ta tại thị trường Indonesia.

Trong bối cảnh đó, thời gian qua chúng ta đã đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang các thị trường khác, trong đó có cả Bangladesh, các thị trường châu Phi, do đó phần nào bù đắp được cho sự sụt giảm ở thị trường Indonesia.

Hoàn thiện khung thể chế và đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu gạo

Đối với các biện pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu gạo trong năm 2026, ông Trần Thanh Hải cho biết, trước hết Bộ Công Thương sẽ đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thể chế pháp lý cho công tác xuất khẩu gạo, trong đó có dự kiến trình Chính phủ ban hành một nghị định thay thế Nghị định số 01/2025/NĐ-CP ngày 01/01/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP ngày 15/8/2018 của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo để có thể đưa ra khung thể chế về xuất khẩu gạo hoàn thiện hơn trong thời gian tới.

Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sản lượng gạo, đặc biệt trong vụ Đông Xuân để có biện pháp giúp nông dân có thể tiêu thụ hết lượng gạo và doanh nghiệp có lượng dự trữ trong thời gian sắp tới.

Bên cạnh đó, các đơn vị chức năng tiếp tục tập trung vào các hoạt động, trong đó có việc đàm phán và ký kết các Bản ghi nhớ thương mại gạo. Chúng ta đã ký Bản ghi nhớ thương mại gạo với Senegal, các đơn vị sẽ cùng hỗ trợ các doanh nghiệp để có thể đưa Bản ghi nhớ đó đi vào hiện thực.

Ông Trần Thanh Hải cho biết, thời gian qua, chúng ta cũng đã ký được một số Hiệp định thương mại tự do, trong đó có mặt hàng gạo, ví dụ như các hiệp định EVFTA, CPTPP, UKVFTA. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hướng dẫn cũng như có những hoạt động triển khai cụ thể để đẩy mạnh đưa được mặt hàng gạo Việt Nam vào các thị trường này. Mặc dù đây không phải là thị trường lớn như các thị trường truyền thống, nhưng là những thị trường tiềm năng, đặc biệt đối với các loại gạo có giá trị cao.

Cùng với đó là những hoạt động tăng cường kết nối giao thương, đưa các sản phẩm gạo chất lượng cao như: gạo thơm, gạo ST, gạo trắng cao cấp, gạo Japonica vào các thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản… Đặc biệt trong công tác xúc tiến mặt hàng gạo sẽ dành các nguồn lực, kinh phí giúp các doanh nghiệp gạo đẩy mạnh xuất khẩu đi các thị trường.

Việt Hằng