Tiết kiệm năng lượng, lợi người bệnh (Kỳ 1): Bệnh viện 'không ngủ', tiết kiệm từng kilowatt

Những cỗ máy không "ngủ"

Dẫn chúng tôi khảo sát hệ thống kỹ thuật tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ (Hà Nội), ông Nguyễn Hùng Cường, Kỹ sư Phòng Quản trị Bệnh viện K, giới thiệu từ hệ thống điều hòa trung tâm đến các thiết bị bảo đảm nguồn điện cho những khu vực trọng yếu.

Một trong những hệ thống đáng chú ý là chiller - thiết bị làm lạnh công suất lớn phục vụ hệ thống điều hòa trung tâm. Theo ông Cường, so với việc sử dụng nhiều điều hòa cục bộ, hệ thống chiller có công suất lớn, chi phí đầu tư ban đầu cao nhưng chi phí vận hành thấp hơn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ. Ảnh: Đức Sơn

Để hệ thống hoạt động ổn định, công tác bảo trì được thực hiện định kỳ. Các bộ phận của hệ thống cũng được vệ sinh thường xuyên nhằm duy trì hiệu suất vận hành.

Từ hệ thống làm lạnh, câu chuyện tiết kiệm năng lượng tiếp tục được mở rộng sang hệ thống chiếu sáng. Bệnh viện sử dụng đèn LED thay thế các loại đèn tiêu thụ nhiều năng lượng hơn. Tại những khu vực hành lang, đặc biệt vào ban đêm, số lượng đèn chiếu sáng được điều chỉnh phù hợp với nhu cầu đi lại thay vì duy trì toàn bộ hệ thống ở mức công suất tối đa.

Theo ông Cường, đây là cách tiết giảm năng lượng nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chiếu sáng cần thiết cho người bệnh, người nhà và nhân viên y tế. "Bệnh viện không thể tắt hoàn toàn hệ thống chiếu sáng ở các khu vực cần thiết. Giải pháp chủ yếu là điều chỉnh số lượng đèn hoạt động, bảo đảm đủ ánh sáng để người bệnh đi lại nhưng không sử dụng năng lượng vượt quá nhu cầu", ông Cường cho biết.

Bên trong trung tâm điều khiển, giám sát hệ thống kỹ thuật tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ. Ảnh: Đức Sơn

Nếu hệ thống điều hòa, chiếu sáng có thể được tối ưu để giảm tiêu thụ năng lượng, thì với những khu vực trọng yếu, yêu cầu đầu tiên vẫn là nguồn điện phải ổn định. Tại khu vực buồng hạ thế, nguồn điện được tiếp nhận và phân phối tới các hệ thống trong bệnh viện. Nhưng nguồn điện lưới không phải lớp bảo vệ duy nhất.

Theo ông Cường, những khu vực trọng yếu như hồi sức tích cực (ICU) được thiết kế với nhiều cấp nguồn dự phòng. Nguồn điện lưới là nguồn chính; khi có sự cố, máy phát điện sẽ được kích hoạt. Trong khoảng thời gian máy phát khởi động và ổn định điện áp, tần số, hệ thống UPS đóng vai trò nguồn điện dự phòng tức thời.

Nhờ đó, trong trường hợp mất điện lưới, quá trình chuyển sang nguồn dự phòng được thực hiện tự động. Với các khu vực yêu cầu điện liên tục, hệ thống được thiết kế để hạn chế tối đa nguy cơ gián đoạn.

Ông Nguyễn Hùng Cường, Kỹ sư Phòng Quản trị Bệnh viện K dẫn chúng tôi đi khảo sát hệ thống kỹ thuật tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ. Ảnh: Đức Sơn

Đây là chi tiết cho thấy sự khác biệt căn bản giữa một bệnh viện với một công trình dân dụng thông thường. Ở một văn phòng, mất điện có thể khiến công việc tạm dừng. Nhưng ở phòng mổ, ICU hay khu vực cấp cứu, một khoảng thời gian gián đoạn nguồn điện cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình điều trị.

"Những khu vực trọng yếu gần như không được phép mất điện. Bệnh viện có nguồn điện lưới, máy phát điện và UPS. Khi điện lưới mất, máy phát sẽ hoạt động; trong thời gian máy phát khởi động và hòa đồng bộ, UPS bảo đảm nguồn điện liên tục cho những khu vực cần thiết", ông Cường giải thích.

Cơ chế này cũng đặt ra một yêu cầu kép: bệnh viện vừa phải bảo đảm an toàn năng lượng, vừa phải kiểm soát mức tiêu thụ. Bởi mỗi nguồn điện dự phòng, mỗi thiết bị kỹ thuật, mỗi hệ thống điều hòa hay bơm nước đều cần năng lượng để vận hành, bảo trì và duy trì trạng thái sẵn sàng.

Tối ưu năng lượng, nâng cao chất lượng

Những ngày Hà Nội nắng nóng gay gắt càng tạo thêm áp lực cho người bệnh ung thư, nhất là người cao tuổi, bệnh nhân mới phẫu thuật hoặc điều trị dài ngày. Tại Bệnh viện K, giải pháp chống nóng được triển khai đồng thời với tổ chức khám chữa bệnh, ứng dụng công nghệ và tối ưu sử dụng năng lượng.

Mỗi ngày, Bệnh viện K tiếp đón hơn 2.000 lượt người bệnh đến khám và tiếp nhận nhiều trường hợp điều trị nội trú. Để giảm thời gian chờ đợi, tại cơ sở Tân Triều, bệnh viện đón tiếp từ 5h, khám bệnh từ 6h; cơ sở Quán Sứ và Tam Hiệp tiếp đón từ 6h.

Mỗi ngày, Bệnh viện K tiếp đón hơn 2.000 lượt người bệnh đến khám và tiếp nhận nhiều trường hợp điều trị nội trú. Ảnh: Bệnh viện K

Riêng tại cơ sở Quán Sứ, người bệnh có thể đặt lịch khám theo yêu cầu qua tổng đài, lựa chọn ngày, giờ và phòng khám trước khi đến viện. Tại các cơ sở khác, người bệnh đăng ký trước được ưu tiên làm thủ tục.

Theo đại diện lãnh đạo Bệnh viện K, tổ chức lại quy trình khám bệnh nhằm giảm thời gian chờ đợi, hạn chế tập trung đông người và giảm những áp lực không cần thiết cho người bệnh, nhất là trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

"Với người bệnh ung thư, mỗi lần đến bệnh viện đã là một hành trình không dễ dàng. Vì vậy, bệnh viện cố gắng giảm những áp lực không cần thiết, từ thời gian chờ đợi, thủ tục hành chính đến điều kiện môi trường. Chất lượng điều trị phải đi cùng chất lượng phục vụ và sự an toàn, thoải mái của người bệnh", đại diện lãnh đạo Bệnh viện K cho biết.

Bệnh viện K cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ như lấy số tự động, thanh toán không dùng tiền mặt, trả kết quả qua mã QR..., qua đó rút ngắn các khâu trung gian, giảm di chuyển và thời gian chờ đợi của người bệnh.

"Đây không chỉ là câu chuyện cải cách thủ tục hành chính. Trong điều kiện bệnh viện đông người, mỗi quy trình được rút ngắn cũng đồng nghĩa với việc giảm lượng người tập trung tại một khu vực, giảm thời gian sử dụng điều hòa, chiếu sáng và các thiết bị phục vụ khu vực chờ", đại diện lãnh đạo Bệnh viện K cho hay.

Hệ thống thiết bị, máy móc phục vụ khám, chữa bệnh. Ảnh: Bệnh viện K

Trong những ngày nắng nóng, điều hòa được duy trì 24/24 giờ tại các buồng bệnh; khu vực khám bệnh, sảnh chờ được bổ sung quạt công suất lớn, ghế ngồi và các thiết bị làm mát. Cây xanh cũng được tăng cường tại khuôn viên, góp phần cải thiện môi trường và giảm cảm giác oi bức.

Tuy nhiên, việc tăng cường làm mát cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát tiêu thụ năng lượng. Với một bệnh viện hoạt động liên tục, tiết kiệm không thể đồng nghĩa với cắt giảm những điều kiện thiết yếu phục vụ người bệnh. Bệnh viện K lựa chọn hướng tiếp cận dựa trên tối ưu hiệu suất thiết bị, bảo trì định kỳ, sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng và tổ chức vận hành phù hợp.

"Tiết kiệm năng lượng tại bệnh viện không có nghĩa là cắt giảm những điều kiện thiết yếu của người bệnh. Chúng tôi hướng tới sử dụng công nghệ, thiết bị hiệu suất cao và tổ chức vận hành khoa học để vừa bảo đảm chất lượng khám, chữa bệnh, vừa hạn chế tiêu hao không cần thiết", đại diện lãnh đạo Bệnh viện K chia sẻ.

Một giải pháp đáng chú ý trong sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả được Bệnh viện K triển khai tại cơ sở Quán Sứ là hệ thống cung cấp nước nóng trung tâm kết hợp năng lượng mặt trời với bơm nhiệt và hệ thống gia nhiệt bằng điện trở.

Máy móc, thiết bị y tế hiện đại góp phần nâng cao hiệu quả khám, chữa bệnh. Ảnh: Bệnh viện K

Các tấm thu năng lượng mặt trời, bồn trữ nước nóng, máy bơm và thiết bị phụ trợ được lắp đặt trên tầng áp mái. Năng lượng mặt trời được ưu tiên sử dụng để gia nhiệt nước. Khi điều kiện thời tiết không thuận lợi, hệ thống bơm nhiệt sẽ bổ sung nhiệt, trong khi bơm tuần hoàn bảo đảm nguồn nước nóng được cung cấp ổn định đến các thiết bị vệ sinh.

Theo đại diện lãnh đạo Bệnh viện K, việc kết hợp nhiều nguồn năng lượng giúp hệ thống vận hành linh hoạt, tận dụng tối đa năng lượng mặt trời và hạn chế phụ thuộc hoàn toàn vào điện.

"Tiết kiệm năng lượng trong bệnh viện không chỉ là giảm lượng điện tiêu thụ mà còn phải khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng sẵn có, đồng thời lựa chọn công nghệ và phương thức vận hành phù hợp. Hệ thống nước nóng tại cơ sở Quán Sứ là một trong những giải pháp theo hướng đó, vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng, vừa góp phần nâng cao hiệu quả năng lượng", đại diện lãnh đạo Bệnh viện K cho hay.

Từ việc rút ngắn một khâu chờ đợi, tối ưu một thiết bị đến tận dụng năng lượng mặt trời, cách tiếp cận của Bệnh viện K cho thấy tiết kiệm năng lượng trong ngành y tế không tách rời mục tiêu cuối cùng: sử dụng hiệu quả từng nguồn lực để người bệnh được chăm sóc tốt hơn.