Tiết kiệm năng lượng: Từ chính sách đến hành động thực chất

Hội nghị tập trung đánh giá kết quả triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời trao đổi các giải pháp về chính sách, tài chính và công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong giai đoạn tới.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện các Bộ, ngành Trung ương; Sở Công Thương và các đơn vị chuyên môn của các tỉnh, thành phố; Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các đơn vị ngành điện; các tổ chức quốc tế, ngân hàng, quỹ, tổ chức tài chính, hiệp hội, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương phát biểu tại Hội nghị.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương cho biết, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững.

“Mỗi đơn vị năng lượng tiết kiệm được không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, kinh doanh mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống cung ứng năng lượng và nguồn lực của toàn xã hội”, lãnh đạo Cục ĐCK nhấn mạnh.

Theo Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3), được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 280/QĐ-TTg ngày 13/3/2019, mục tiêu đặt ra là tiết kiệm từ 8-10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc trong cả giai đoạn.

Qua hơn nửa chặng đường triển khai, Chương trình đã tạo được những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực quản lý và thúc đẩy áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng tại nhiều ngành, địa phương và doanh nghiệp. Tuy nhiên, kết quả thực hiện giữa các ngành, địa phương và doanh nghiệp vẫn chưa đồng đều; tiềm năng tiết kiệm năng lượng còn lớn, trong khi việc tiếp cận công nghệ và nguồn vốn cho các dự án tiết kiệm năng lượng vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ.

Hoàn thiện khung pháp lý, nâng hiệu quả thực thi

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả khi Luật số 77/2025/QH15 và Nghị định số 30/2026/NĐ-CP có hiệu lực. Cùng với đó, Chỉ thị số 09/CT-TTg tiếp tục đặt ra yêu cầu triển khai quyết liệt các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm điện và hoàn thiện hồ sơ thành lập Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Theo lãnh đạo Cục ĐCK, khung pháp lý mới là cơ sở quan trọng để tăng cường quản lý năng lượng, thúc đẩy kiểm toán năng lượng, đổi mới công nghệ và huy động nguồn lực xã hội.

Từ yêu cầu thực tiễn, trọng tâm trong giai đoạn tới không chỉ là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách mà còn phải nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện. Cơ quan quản lý, địa phương và các cơ sở sử dụng năng lượng cần phát huy rõ hơn trách nhiệm của mình, đưa các giải pháp tiết kiệm năng lượng vào thực tiễn một cách đồng bộ, thực chất và có thể đo lường được.

Đây cũng là nội dung xuyên suốt được trao đổi tại Hội nghị. Các đại biểu tập trung đánh giá kết quả thực hiện VNEEP3 đến tháng 6/2026, định hướng năm 2027; mô hình Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; kết quả triển khai chương trình tiết kiệm điện; kinh nghiệm quản lý ủy thác, cho vay đối với các dự án tiết kiệm năng lượng; giải pháp tiết kiệm năng lượng trong doanh nghiệp và ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo trong đánh giá, giám sát, tối ưu hóa sử dụng năng lượng.

Tại Hội nghị, các đại biểu đánh giá kết quả thực hiện VNEEP3 đến tháng 6/2026 và định hướng năm 2027.

Khơi thông nguồn lực, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới

Một trong những vấn đề được quan tâm tại Hội nghị là khả năng huy động và tiếp cận nguồn lực tài chính cho các dự án tiết kiệm năng lượng. Việc hoàn thiện hồ sơ thành lập Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được kỳ vọng tạo thêm công cụ hỗ trợ các dự án có tiềm năng nhưng còn gặp khó khăn về vốn, kỹ thuật hoặc khả năng tiếp cận tín dụng.

Cùng với nguồn lực tài chính, công nghệ được xác định là một hướng quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Các giải pháp số, IoT và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi mức tiêu thụ năng lượng theo thời gian thực, phát hiện bất thường, dự báo nhu cầu và tối ưu hóa vận hành. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp với quy mô và điều kiện sản xuất, đồng thời bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Từ góc độ triển khai, lãnh đạo Cục ĐCK đề nghị các Sở Công Thương và đơn vị chuyên môn tại địa phương tiếp tục làm tốt công tác tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành pháp luật; đồng thời hỗ trợ các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng.

Đối với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là chủ động xây dựng các dự án tiết kiệm năng lượng, đầu tư thiết bị hiệu suất cao và ứng dụng công nghệ số. Trong khi đó, các ngân hàng, quỹ, tổ chức tài chính và đơn vị tư vấn cần phát triển các sản phẩm phù hợp, đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

“Các ý kiến trao đổi tại Hội nghị sẽ là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng để Cục ĐCK tiếp tục nghiên cứu, tham mưu Lãnh đạo Bộ Công Thương hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả triển khai Chương trình trong thời gian tới”, ông Dũng cho biết.

Thông qua việc kết nối cơ quan quản lý, địa phương, ngành điện, tổ chức tài chính, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, Hội nghị Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả toàn quốc năm 2026 góp phần thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, nhân rộng các mô hình hiệu quả và tăng cường huy động nguồn lực cho các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Với sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các bên liên quan, công tác sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững.