Tiêu chuẩn Việt Nam cho hệ thống pin lưu trữ năng lượng tái tạo đáp ứng những yêu cầu gì?

Kiểm soát rủi ro từ công nghệ pin lithium-ion

Theo Viện Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành tiêu chuẩn quốc gia về hệ thống lưu trữ điện năng TCVN 14499-5-4:2025.

Tiêu chuẩn này tập trung quy định các phương pháp và quy trình thử nghiệm an toàn đối với hệ thống lưu trữ điện năng (EES) khi kết nối với lưới điện, trong trường hợp sử dụng công nghệ pin lithium-ion - loại pin đang phổ biến trong các ứng dụng từ năng lượng tái tạo đến hệ thống điện phân tán.

pin lithium-ion - loại pin đang phổ biến trong các ứng dụng từ năng lượng tái tạo đến hệ thống điện phân tán.

Khác với tiêu chuẩn chỉ dừng ở yêu cầu kỹ thuật chung, TCVN 14499-5-4:2025 đi sâu vào việc xác nhận các vấn đề an toàn đặc thù phát sinh từ pin lithium-ion, thông qua quy trình thử nghiệm cụ thể. Những thử nghiệm này được xây dựng trên cơ sở tham chiếu các tiêu chuẩn liên quan như IEC/TS 62933-5-1 và các phần trước trong bộ tiêu chuẩn.

TCVN 14499-5-4:2025 không tồn tại độc lập mà là một phần trong hệ thống tiêu chuẩn toàn diện về lưu trữ điện năng. Bộ tiêu chuẩn TCVN 14499 bao gồm nhiều phần, trải dài từ thuật ngữ, thiết kế, đánh giá hiệu năng đến yêu cầu môi trường và an toàn.

Trong đó, nhóm tiêu chuẩn tập trung vào an toàn hệ thống EES tích hợp lưới điện, bao gồm: Quy định chung về an toàn. Yêu cầu an toàn đối với hệ thống điện hóa. Các yêu cầu bổ sung và sửa đổi. Đặc biệt là phương pháp thử nghiệm an toàn cho hệ thống pin lithium-ion.

Theo Viện Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam, pin lithium-ion mang lại nhiều lợi thế như mật độ năng lượng cao, hiệu suất tốt và khả năng tích hợp linh hoạt. Tuy nhiên, công nghệ này cũng tiềm ẩn rủi ro về cháy nổ, quá nhiệt hoặc mất ổn định khi vận hành sai điều kiện.

TCVN 14499-5-4:2025 được xây dựng nhằm giải quyết chính những rủi ro này, thông qua việc đưa ra các phương pháp thử nghiệm để: Đánh giá phản ứng của hệ thống trong các tình huống bất thường; Xác định nguy cơ mất an toàn do lỗi hệ thống hoặc môi trường; Kiểm chứng khả năng bảo vệ và kiểm soát của hệ thống lưu trữ điện năng.

Việc tiêu chuẩn hóa các quy trình thử nghiệm không chỉ giúp phát hiện sớm nguy cơ mà còn tạo cơ sở để nhà sản xuất, đơn vị vận hành và cơ quan quản lý thống nhất cách đánh giá mức độ an toàn.

Việc ban hành TCVN 14499-5-4:2025 mang lại nhiều tác động đáng kể đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng và công nghệ pin.

Thứ nhất, tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp có cơ sở rõ ràng để thiết kế, thử nghiệm và chứng minh mức độ an toàn của sản phẩm. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các dự án điện mặt trời, điện gió kết hợp lưu trữ đang phát triển nhanh tại Việt Nam.

Thứ hai, tiêu chuẩn góp phần nâng cao khả năng hội nhập quốc tế. Do được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn IEC, các doanh nghiệp áp dụng TCVN 14499-5-4:2025 có thể thuận lợi hơn trong việc tiếp cận thị trường nước ngoài hoặc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ ba, tiêu chuẩn tạo nền tảng cho hoạt động đánh giá sự phù hợp, thử nghiệm và chứng nhận, từ đó giúp cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát chất lượng và an toàn của các hệ thống lưu trữ điện năng.

Trong bối cảnh chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ điện năng đóng vai trò then chốt trong việc ổn định lưới điện và tối ưu hóa nguồn năng lượng. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu ngày càng cao về an toàn vận hành.

Đảm bảo an ninh năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

TS Trần Hùng Sơn, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG TPHCM cho rang, Tăng trưởng kinh tế cao và bền vững không thể tách rời an ninh năng lượng. Các nền kinh tế duy trì tăng trưởng tốt không chỉ cần đủ điện, đủ nhiên liệu, mà còn phải xây dựng được hệ thống năng lượng có: độ tin cậy cao, chi phí chấp nhận được và dự báo được, khả năng chống chịu trước cú sốc địa chính trị - chuỗi cung ứng - khí hậu, và năng lực chuyển dịch sang công nghệ sạch theo lộ trình phù hợp với trình độ phát triển.

Khi một quốc gia tiến dần lên nhóm thu nhập trung bình cao và hướng tới thu nhập cao, cần lưu ý ba điểm:

Thứ nhất, về tỷ trọng năng lượng tái tạo và hiệu quả kinh tế: tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo có thể làm giảm hiệu quả kinh tế trong giai đoạn đầu do chi phí đầu tư hạ tầng ban đầu cao; tuy nhiên khi thu nhập cao hơn, năng lượng tái tạo có thể chuyển sang thúc đẩy tăng trưởng nhờ hạ tầng hiện đại và lợi ích môi trường. Hàm ý chính sách là chuyển dịch xanh cần đảm bảo đồng bộ hệ thống, tránh cách tiếp cận cơ học theo tỷ trọng.

Thứ hai, giảm cường độ năng lượng (tăng hiệu suất sử dụng) thúc đẩy tăng trưởng ở mọi nhóm nước. Dù vậy, tác động của hiệu suất năng lượng ở nhóm thu nhập trung bình có thể thấp hơn so với nhóm thu nhập thấp hoặc rất cao. Điều này gợi ý cần thúc đẩy đổi mới công nghệ và sáng tạo xanh để vượt qua "ngưỡng" hiệu suất và tối ưu hóa năng suất.

Thứ ba, vai trò của tiêu thụ năng lượng bình quân đầu người giảm dần theo mức thu nhập: tăng trưởng tương lai ít dựa vào việc dùng thêm nhiều năng lượng và dựa nhiều hơn vào dùng năng lượng thông minh và hiệu quả.

Theo chuyên gia, nếu cường độ năng lượng cao làm giảm tăng trưởng, thì nâng hiệu quả sử dụng năng lượng là một cách tăng trưởng "rẻ" và bền vững nhất. Chính sách hướng đến là: siết chuẩn hiệu quả năng lượng trong công nghiệp và tòa nhà; khuyến khích đổi mới công nghệ tiết kiệm điện; áp dụng mạnh quản lý nhu cầu điện và giá điện theo thời gian sử dụng ở khu vực phù hợp; gắn ưu đãi đầu tư với hiệu suất năng lượng.

Tô Hội