Tiêu dùng xanh định hình lại 'luật chơi' cạnh tranh của doanh nghiệp

Người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm 20% cho sản phẩm thân thiện với môi trường. Ảnh minh họa: Vân Nguyễn

Tại talkshow “Khi người dân chuyển xanh - Doanh nghiệp thích ứng”, trong khuôn khổ Ngày hội Việt Nam Xanh 2026 vừa diễn ra, xu hướng tiêu dùng xanh không chỉ được nhìn nhận từ sự thay đổi trong lựa chọn của người mua mà còn qua những yêu cầu mới về sản xuất bền vững, quản trị chuỗi cung ứng, kiểm soát phát thải và sử dụng tài nguyên của doanh nghiệp.

NGƯỜI TIÊU DÙNG SẴN SÀNG TRẢ THÊM 20% CHO SẢN PHẨM XANH

Chia sẻ về xu hướng tiêu dùng hiện nay, ông Nguyễn Công Minh Bảo, Giám đốc điều hành Green Transition, cho biết nhu cầu đối với các sản phẩm thân thiện với môi trường đang ngày càng gia tăng. Người tiêu dùng không còn chỉ quan tâm đến đặc tính, chất lượng hay giá bán mà còn chú trọng đến trách nhiệm môi trường và xã hội của doanh nghiệp sản xuất.

Một bộ phận người tiêu dùng sẵn sàng chi trả thêm khoảng 20% để lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường. Điều này cho thấy những yếu tố liên quan đến phát triển bền vững đang dần có ảnh hưởng lớn hơn đến quyết định mua sắm, bên cạnh các tiêu chí truyền thống như giá cả và công năng sử dụng.

Ông Nguyễn Công Minh Bảo Giám đốc điều hành Green Transition

Tuy nhiên, ông Bảo cũng nhìn nhận rằng, dù nhận thức về bảo vệ môi trường ngày càng được nâng cao, quá trình chuyển từ nhận thức sang hành động thực tế vẫn cần thời gian và sự tham gia của nhiều bên.

Dẫn số liệu từ Ngày hội Việt Nam Xanh 2026, ông Bảo cho biết tổng lượng phát thải của sự kiện ước tính khoảng 34 tấn CO2. Trong đó, các hoạt động thuộc phạm vi ban tổ chức chiếm khoảng 46%, tương đương 15,6 tấn CO2; phần còn lại chiếm 54%, tương đương 18,4 tấn CO2, liên quan đến các hoạt động khác như di chuyển, ăn uống và tiêu dùng của khách tham dự.

“Những con số này cho thấy phát thải không chỉ phát sinh từ công tác tổ chức mà còn chịu tác động đáng kể từ hành vi của người tham gia. Vì vậy, giảm phát thải cần có sự phối hợp giữa đơn vị tổ chức và cộng đồng, đồng thời phải bắt đầu từ việc đo lường, xác định các nguồn phát thải để xây dựng giải pháp phù hợp”, ông Bảo nhận định.

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường. Ảnh minh họa/Ảnh: Vân Nguyễn

Không chỉ thể hiện ở lựa chọn của người tiêu dùng trong nước, xu hướng chuyển đổi xanh còn đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp.

Ông Đặng Bùi Khuê, Giám đốc E&S, Công ty CP Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS), cho biết doanh nghiệp Việt Nam đang phải thích ứng với những thay đổi về hành lang pháp lý và tiêu chuẩn môi trường tại các thị trường xuất khẩu.

Theo ông Khuê, giá tín chỉ carbon có thời điểm gần 70 EURO/tấn CO₂, cho thấy chi phí liên quan đến phát thải đang trở thành yếu tố doanh nghiệp cần tính đến trong quá trình sản xuất và xuất khẩu.

Tại một số thị trường có yêu cầu cao về phát triển bền vững, doanh nghiệp phải cung cấp thông tin về dấu chân carbon của từng sản phẩm. Để đáp ứng những yêu cầu này, AgriS đang phát triển nền tảng truy xuất nguồn gốc, không chỉ cung cấp thông tin theo quy định tại Nghị định 37/2026/NĐ-CP của Việt Nam mà còn mở rộng dữ liệu về vị trí canh tác, điều kiện thổ nhưỡng, điều kiện nông học, tình hình dịch bệnh và lượng phát thải khí nhà kính.

Theo ông Khuê, việc xây dựng hệ thống dữ liệu xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm giúp doanh nghiệp kiểm soát quá trình sản xuất, đồng thời đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh đó, nền tảng truy xuất nguồn gốc còn hỗ trợ huy động nguồn tài chính xanh dành cho nông dân, tạo điều kiện để người sản xuất tiếp cận nguồn lực đầu tư, thay đổi phương thức canh tác và tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi xanh.

XU HƯỚNG TIÊU DÙNG XANH THÚC ĐẨY DOANH NGHIỆP KÉO DÀI TUỔI THỌ SẢN PHẨM

Bên cạnh yêu cầu minh bạch nguồn gốc trong nông nghiệp, việc kiểm soát và tận dụng nguồn chất thải cũng đang trở thành vấn đề được đặt ra đối với lĩnh vực xây dựng, nhất là tại các đô thị có tốc độ phát triển nhanh.

Ông Williamson Derek, Trưởng phòng Phát triển giải pháp cốt liệu và bê tông, INSEE Việt Nam chia sẻ theo dữ liệu mới nhất, lượng chất thải xây dựng tại TP. Hồ Chí Minh trong năm nay có thể lên đến khoảng 6 triệu tấn, tương đương khoảng 2.000 hồ bơi đạt tiêu chuẩn Olympic.

Theo ông Derek, lượng chất thải xây dựng có xu hướng tiếp tục gia tăng cùng quá trình đô thị hóa. Nếu như trước năm 1990, mật độ xây dựng tại TP. Hồ Chí Minh còn tương đối thấp thì từ sau thời điểm này, hoạt động xây dựng ngày càng mở rộng cùng với quá trình đầu tư phát triển, kéo theo lượng vật liệu và chất thải phát sinh lớn hơn.

Các diễn giả trao đổi tại talkshow “Khi người dân chuyển xanh - Doanh nghiệp thích ứng”, trong khuôn khổ Ngày hội Việt Nam Xanh 2026. Ảnh: Văn Trung

Trước thực tế đó, INSEE Việt Nam đang nghiên cứu các giải pháp tái chế chất thải xây dựng, hướng đến tận dụng nguồn vật liệu sau phá dỡ thay vì đưa toàn bộ đi xử lý hoặc chôn lấp.

Ông Williamson Derek cho biết doanh nghiệp đang tập trung nghiên cứu khả năng tái chế các loại chất thải rắn phát sinh từ vật liệu xây dựng và dự kiến có thêm những nghiên cứu mới trong vài tháng tới.

Theo ông Phan Tùng Lâm, Giám đốc kinh doanh kênh thương mại điện tử, Signify Việt Nam, cho biết nhóm khách hàng trẻ ngày càng quan tâm đến những sản phẩm không chỉ đáp ứng công năng sử dụng mà còn thân thiện với môi trường.

Từ thực tiễn, ông Lâm cho biết đối với sản phẩm chiếu sáng, bên cạnh khả năng bảo vệ mắt, người tiêu dùng cũng chú trọng hơn đến tuổi thọ, độ bền và khả năng tiết kiệm tài nguyên. Thay vì lựa chọn những sản phẩm có vòng đời ngắn, phải thường xuyên thay thế và thải bỏ, người mua có xu hướng tìm kiếm sản phẩm bền hơn, có thể sử dụng lâu dài nhằm hạn chế phát sinh rác thải.