Tiêu thụ điện liên tiếp lập đỉnh trong đợt nắng nóng cao điểm

Theo Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), trong ngày 26/5, nhiều khu vực ghi nhận nền nhiệt phổ biến từ 36-42 độ C, có nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Điều kiện thời tiết cực đoan đã đẩy nhu cầu sử dụng điện tăng vọt, đặc biệt tại miền Bắc.

Tính đến 13h20 ngày 26/5, công suất tiêu thụ điện lớn nhất của hệ thống điện quốc gia đạt 57.590 MW, tăng khoảng 470 MW so với cùng thời điểm ngày trước đó. Riêng khu vực miền Bắc, công suất tiêu thụ tăng gần 900 MW, lên mức 29.385 MW.

NSMO dự báo vào khung giờ cao điểm tối cùng ngày, nhu cầu phụ tải tại miền Bắc có thể lên tới 30.200 MW - mức cao nhất từ đầu năm 2026 đến nay. Thậm chí, trong ngày 27/5, công suất cực đại khu vực này có thể tiếp tục tăng lên vùng 31.000-31.500 MW, cao hơn khoảng 6.500-7.000 MW so với trước khi xảy ra đợt nắng nóng.

Trước đó, trong ngày 25/5, hệ thống điện quốc gia cũng đã lập kỷ lục mới với công suất cực đại đạt 57.120 MW vào lúc 13h40, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Sản lượng tiêu thụ điện toàn quốc đạt khoảng 1,171 tỷ kWh, vượt 5,3% so với mức đỉnh của năm 2025. Trong đó, miền Bắc tiếp tục là khu vực tiêu thụ điện lớn nhất, chiếm hơn một nửa tổng sản lượng toàn hệ thống.

Tiêu thụ điện liên tiếp lập đỉnh trong đợt nắng nóng cao điểm. Ảnh: Việt Linh

Tại cuộc họp ngày 26/5, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết tình trạng nắng nóng kéo dài từ đầu tháng 4 đến nay đã khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đặc biệt trong giai đoạn từ 23-27/5.

Theo dự báo của các cơ quan khí tượng trong và ngoài nước, năm 2026 có khoảng 80% khả năng xuất hiện hiện tượng “siêu El Nino” từ tháng 7, kéo theo nguy cơ hạn hán, suy giảm lượng nước về các hồ thủy điện và tiếp tục gây áp lực lớn lên hệ thống cung ứng điện.

Bộ Công Thương cho biết các kịch bản vận hành điện năm 2026 đã tính tới khả năng nhu cầu điện tăng từ 8,5-14,2%. Tuy nhiên, với mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%, mức tăng thực tế của nhu cầu điện có thể còn cao hơn, tạo áp lực lớn lên phát triển nguồn điện, lưới truyền tải cũng như công tác điều độ hệ thống.

Ngoài yếu tố thời tiết, ngành điện còn chịu tác động từ biến động địa chính trị toàn cầu. Căng thẳng Mỹ - Iran thời gian gần đây khiến giá LNG tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu nhập khẩu phục vụ phát điện.

Theo NSMO, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, nhu cầu điện thường tăng mạnh vào khung giờ tối từ 20h-23h - thời điểm điện mặt trời không còn phát huy hiệu quả trong khi nhiều thủy điện nhỏ thiếu nước vận hành. Một số tổ máy nhiệt điện than cũng suy giảm công suất do phải hoạt động cường độ cao kéo dài hoặc đáp ứng yêu cầu môi trường.

Để bảo đảm cung ứng điện, NSMO đang phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai nhiều giải pháp như sửa chữa, nâng công suất lưới điện truyền tải, điều chỉnh biểu đồ phát điện của hơn 300 nhà máy thủy điện nhỏ, đồng thời huy động tối đa các nguồn nhiệt điện than, khí LNG và các tổ máy chạy dầu có chi phí cao.

Cơ quan điều hành hệ thống điện cũng đề xuất điều chỉnh khung giờ cao điểm trong tháng 6 sang khoảng 17h30-22h30 nhằm góp phần điều tiết nhu cầu sử dụng điện mùa hè.

Song song với các giải pháp vận hành, ngành điện tiếp tục khuyến cáo người dân và doanh nghiệp sử dụng điện tiết kiệm, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm từ 13h-16h và 20h-23h trong những ngày nắng nóng cực đoan tại miền Bắc.

Trong bối cảnh nhu cầu điện liên tục lập kỷ lục, nhiều chuyên gia cho rằng việc thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà sẽ đóng vai trò quan trọng trong giảm tải cho hệ thống điện quốc gia.

Theo NSMO, nguồn điện mặt trời hiện đóng góp khoảng 8-10% tổng công suất huy động của toàn hệ thống. Riêng điện mặt trời mái nhà đang cung cấp trung bình khoảng 40-50 triệu kWh/ngày trong mùa khô năm nay.

Các chuyên gia nhận định điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp giảm áp lực chi phí điện cho hộ gia đình và doanh nghiệp trong mùa cao điểm mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn “xanh” trong sản xuất và xuất khẩu như ESG hay CBAM.

Bên cạnh đó, việc kết hợp điện mặt trời mái nhà với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) được xem là giải pháp tiềm năng trong giai đoạn 2026-2027 nhằm nâng cao khả năng vận hành an toàn của hệ thống điện và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng bền vững.

Hiện Bộ Công Thương đang trình Chính phủ sửa đổi các cơ chế liên quan tới phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp đầu tư hệ thống điện tự sản xuất, tự tiêu thụ.