Du lịch Việt Nam trên hành trình 'xanh hóa'

Dốc Thẩm Mã luôn thu hút hành trình của mọi du khách đến thăm Tuyên Quang. (Ảnh: BẢO LONG)

Chuyển đổi xanh không còn là khẩu hiệu

Thực tế cho thấy, chuyển đổi xanh vừa góp phần bảo vệ tài nguyên, môi trường du lịch, vừa đáp ứng nhu cầu thị trường. Theo khảo sát năm 2026 của nền tảng du lịch kỹ thuật số Agoda, có 77% du khách châu Á quan tâm đến yếu tố bền vững khi lên kế hoạch du lịch.

Đáng chú ý, Việt Nam là một trong những thị trường dẫn đầu về xu hướng du lịch có trách nhiệm, với 81% người được khảo sát khẳng định tính bền vững là tiêu chí lựa chọn quan trọng, 43% quan tâm tới cơ sở lưu trú có chứng nhận bền vững. Những con số này khẳng định, yếu tố xanh ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng quyết định sức hấp dẫn, khả năng hút khách của điểm đến.

Đó cũng là lý do ngày càng nhiều cơ sở du lịch chủ động chuyển đổi hoạt động theo hướng xanh. Nhiều doanh nghiệp đã nỗ lực tích hợp các yếu tố bền vững vào sản phẩm, dịch vụ với các tour du lịch sinh thái, “net zero”, nông nghiệp hữu cơ, trải nghiệm văn hóa bản địa…

Tại Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam-VITM Hà Nội 2026 vừa qua, hàng loạt tour du lịch xanh đã được giới thiệu tới du khách. Tiêu biểu, Vietravel mang đến bộ sản phẩm “Thế hệ mới”, tích hợp tiêu chí kép ESG (du lịch có trách nhiệm) và LEI-Living Experience Index (chỉ số trải nghiệm sống) vào toàn bộ quá trình phát triển, vận hành sản phẩm, với các tour như: Bến Tre-Hộ chiếu Net Zero, Sống xanh cùng Mekong, các tuyến du lịch cộng đồng trong nước…

Trong khi đó, Vietluxtour ra mắt hệ sinh thái sản phẩm “Du lịch xanh và thực hành cam kết ESG”, tập trung vào trải nghiệm nhân văn, gắn kết trách nhiệm xã hội của du khách thông qua các tour như: Côn Đảo-Bảo vệ rùa biển, Hà Giang-Du lịch trách nhiệm, Metro Sài Gòn xưa và nay, Đạp xe giữa di sản Ninh Bình…

Theo ông Trần Thế Dũng, Tổng Giám đốc Vietluxtour, du lịch xanh không phải xu hướng nhất thời mà là tiêu chuẩn mới của ngành du lịch. Khi thị trường toàn cầu ngày càng đặt nặng yếu tố trách nhiệm, những doanh nghiệp đi trước trong chuyển đổi xanh sẽ nắm lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Bên cạnh đó, thay vì bê-tông hóa hoặc khai thác ồ ạt, một số điểm du lịch đã tiên phong lựa chọn gìn giữ không gian tự nhiên, đầu tư hệ thống xử lý rác thải, cung cấp những trải nghiệm xanh cho du khách để giảm tác động tới môi trường, nâng cao chất lượng điểm đến. Nhiều cơ sở đã kiên trì theo đuổi định hướng phát triển xanh, lấy bảo tồn và phát triển bền vững làm nền tảng, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của du lịch Việt Nam.

“Thước đo” xanh cho du lịch

Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 nhấn mạnh quan điểm: Phát triển du lịch bền vững và bao trùm trên nền tảng tăng trưởng xanh, tối đa hóa sự đóng góp của du lịch cho các mục tiêu phát triển bền vững.

Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định mục tiêu đến năm 2030, du lịch thật sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển theo hướng tăng trưởng xanh. Còn Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 đặt ra nhiều nhiệm vụ cụ thể cho ngành du lịch như: Xây dựng và áp dụng mô hình phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh tại các khu du lịch, điểm du lịch; xây dựng tiêu chí và triển khai dán nhãn du lịch xanh cho các cơ sở kinh doanh du lịch…

Những định hướng này khẳng định, chuyển đổi xanh là yêu cầu chiến lược trong phát triển du lịch quốc gia của Việt Nam. Tuy nhiên, dù đã có những bước tiến dài và nhanh, quá trình chuyển đổi xanh của du lịch Việt Nam vẫn đối diện không ít thách thức. Nhiều doanh nghiệp nhận thức được tầm quan trọng của du lịch xanh, nhưng lại lúng túng trong cách triển khai, không biết nên bắt đầu từ đâu, chuyển đổi theo lộ trình nào.

Đó là lý do Hiệp hội Du lịch Việt Nam (VITA) quyết định phối hợp các đơn vị nghiên cứu, xây dựng Bộ tiêu chí Du lịch xanh VITA Green. Với hệ thống tiêu chí bắt buộc và khuyến khích áp dụng cho các điểm đến du lịch, cơ sở lưu trú du lịch, doanh nghiệp lữ hành, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống phục vụ khách du lịch, đây được xem là khung hướng dẫn giúp các doanh nghiệp và điểm đến chuẩn hóa quy trình vận hành theo định hướng của Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình, VITA Green được tham chiếu sát sao với các chứng nhận sinh thái uy tín toàn cầu như GSTC, Travelife, Green Key. Điều này giúp các doanh nghiệp Việt Nam dễ dàng hội nhập vào chuỗi cung ứng du lịch quốc tế, tiếp cận phân khúc khách hàng có nhận thức cao về môi trường. Bên cạnh đó, việc phân bậc rõ ràng với các cấp độ: Tiêu chuẩn-Nâng cao-Xuất sắc giúp tạo động lực và lộ trình cải tiến liên tục, qua đó doanh nghiệp có thể từng bước chuyển đổi phù hợp với năng lực và điều kiện thực tế.

Tính đến tháng 5/2026, cả nước có hơn 70 đơn vị đạt chứng nhận VITA Green, trở thành những đơn vị du lịch xanh đầu tiên của Việt Nam. Để quá trình chuyển đổi xanh trong du lịch diễn ra rộng khắp và thực chất, bên cạnh cung cấp bộ tiêu chí dễ hiểu, dễ áp dụng, còn cần có chương trình đào tạo, tư vấn, cơ chế hỗ trợ phù hợp cho các nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Không ít doanh nghiệp cho rằng, muốn xanh hóa phải có chi phí đầu tư lớn, trong khi nguồn lực của đơn vị còn hạn chế cho nên ngay từ đầu đã tự loại mình khỏi “cuộc chơi”.

Song từ thực tế áp dụng chuyển đổi xanh của đơn vị, ông Tống Anh Đệ, Tổng Giám đốc Khách sạn Ninh Bình Legend, đơn vị vừa được gắn biển Du lịch xanh VITA Green, cho biết, điều quan trọng là doanh nghiệp lựa chọn được lộ trình triển khai phù hợp.

Ninh Bình Legend bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất, có thể thực hiện ngay như: Giảm đồ nhựa dùng một lần, hạn chế in ấn giấy, sử dụng chai thủy tinh, thay thế dần sang hệ thống đèn tiết kiệm điện, tăng cường sử dụng sản phẩm địa phương, tăng mảng xanh trong không gian khách sạn, khuyến khích khách hàng tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, tổ chức các buổi đào tạo nội bộ về tiết kiệm năng lượng…

“Chúng tôi nhận thấy, nhiều thay đổi nhỏ nếu được duy trì liên tục sẽ tạo ra hiệu quả rất lớn”, ông Tống Anh Đệ khẳng định. Xanh hóa du lịch hoàn toàn có thể bắt đầu từ những hành động giản đơn nhưng bền bỉ, điều quan trọng nằm ở quyết tâm của doanh nghiệp khi coi đầu tư cho chuyển đổi xanh cũng là đầu tư cho năng lực cạnh tranh và sự phát triển lâu dài.