Tìm đồng đội trên Điểm cao 1030

Ký ức không phai

Cựu chiến binh Đào Trọng Lạc (thứ 3 từ trái sang), nguyên Quyền Tham mưu trưởng, Phó Tham mưu trưởng Sư đoàn 312, từng trực tiếp chỉ huy Trung đoàn 141 cùng đồng đội trở lại chiến trường xưa tìm hài cốt liệt sĩ.

Điểm cao 1030, thuộc khu vực Hoàng Lì Pả, xã Minh Tân, nằm trên hướng Đông sông Lô của mặt trận Vị Xuyên. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, nơi đây từng diễn ra những trận chiến đấu ác liệt. Những vách đá dựng đứng, sườn núi dốc khiến việc đào công sự, củng cố chiến hào, vận chuyển lương thực hay đưa thương binh về phía sau đều hết sức khó khăn. Để giữ vững trận địa, biết bao cán bộ, chiến sĩ đã gửi lại tuổi xuân nơi núi đá.

Hơn bốn mươi năm trôi qua, cây rừng đã phủ xanh nhiều dấu tích chiến trường. Nhưng với cựu chiến binh Đào Trọng Lạc, 84 tuổi, nguyên quyền Tham mưu trưởng, Phó Tham mưu trưởng Sư đoàn 312, từng trực tiếp chỉ huy Trung đoàn 141, những ngày chiến đấu tại đây vẫn còn in đậm. Ngày 12-7-1984, trong Chiến dịch MB84 do Quân khu 2 tổ chức nhằm giành lại các điểm cao bị đối phương chiếm đóng trước đó, Trung đoàn 141, Sư đoàn 312 được giao nhiệm vụ chủ lực tiến công chiếm lại điểm cao 1030. Trận đánh diễn ra ác liệt giữa địa hình núi đá hiểm trở, dưới hỏa lực dữ dội của đối phương. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, có người đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt. Với ông Lạc và những người lính từng chiến đấu nơi đây, nhắc đến điểm cao 1030 là nhớ đồng đội đã cùng vượt qua lửa đạn, nhưng không cùng trở về.

Trong ký ức của người chỉ huy già, phía sau những tay súng giữ chốt là sự bền bỉ của lực lượng hậu cần, quân y, công binh. Từng suất cơm, từng chuyến tiếp tế phải vượt qua địa hình hiểm trở để đến với bộ đội. Đưa được một thương binh về phía sau là thêm một lần những người làm nhiệm vụ đối mặt với hiểm nguy. Công việc lặng thầm ấy đã góp phần duy trì sức chiến đấu của đơn vị trên trận địa.

Chiến tranh lùi xa, những người lính năm xưa đã bước sang tuổi già. Cuộc sống có thêm bao điều phải lo toan, song nỗi nhớ người đã khuất vẫn nguyên vẹn. Với họ, trở lại chiến trường không chỉ để thăm nơi từng chiến đấu, mà còn để chỉ lại một đoạn hào, một căn hầm, một vị trí đồng đội hy sinh. Những điều còn nhớ, dù nhỏ, đều có thể giúp lực lượng chức năng có thêm cơ sở tìm kiếm.

Lời hẹn đưa đồng đội trở về

Trên sườn núi quanh điểm cao 1030, vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy. Năm tháng cùng sự thay đổi của địa hình khiến việc xác định vị trí ngày càng khó khăn. Những người từng trực tiếp chiến đấu vì thế luôn cố gắng trở lại khi sức khỏe còn cho phép, mang ký ức của mình nối với thực địa hôm nay.

Cựu chiến binh Mai Thanh Xuân (thứ 2 từ trái sang), nguyên Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 141, Sư đoàn 312 cung cấp thông tin tại khu vực điểm cao 1030.

Cựu chiến binh Mai Thanh Xuân, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 141, Sư đoàn 312, trở lại nơi này với nỗi niềm ấy. Trong đợt tiến công năm 1984, riêng đơn vị ông có 7 đồng chí hy sinh; đến nay, 4 liệt sĩ đã được tìm thấy, còn 3 người vẫn nằm lại đâu đó trên chiến trường xưa. Nhắc đến đồng đội, ông không cầm được nước mắt.

Bước chân run run men theo lối mòn, ông Xuân cẩn trọng chỉ từng vị trí hào, từng khu vực trú quân cho lực lượng quy tập. Cây rừng đã che lấp nhiều dấu vết, có nơi phải dừng lại, quan sát thật lâu mới nhận ra. Với người đại đội trưởng năm xưa, phía sau mỗi vị trí ấy là gương mặt, là câu chuyện về những người lính từng sống và chiến đấu bên mình.

“Đồng đội tôi hy sinh khi tuổi đời mới mười tám, đôi mươi. Ngày ấy hứa cùng nhau thắng trận trở về, vậy mà người còn, người mất”, ông Xuân xúc động. Mấy mươi năm qua, lời hẹn ấy vẫn theo ông. Ông mong điều mình còn nhớ sẽ giúp lực lượng chức năng sớm tìm thấy hài cốt những người lính của đơn vị, để gia đình vơi bớt đợi chờ.

Từ thông tin các cựu chiến binh cung cấp, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do đồng chí Mua Mí Chứ chỉ huy đã phối hợp với dân quân xã Minh Tân kiên trì khảo sát, xác minh trên thực địa. Hằng ngày, hơn 30 cán bộ, chiến sĩ và lực lượng tại chỗ vượt dốc, rà soát từng khu vực nghi vấn. Giữa những hốc đá, sườn núi, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, từng dấu tích được xem xét kỹ để tìm nơi các liệt sĩ nằm lại.

Qua tìm kiếm, lực lượng chức năng đã quy tập được một số hài cốt liệt sĩ, trong đó có một liệt sĩ xác định được danh tính, đó là Ma Đình Thắng, quê thôn Đồng Tiến, xã Tân An. Sau hơn bốn mươi năm, người con quê hương Tuyên Quang đã trở về trong niềm xúc động của gia đình, đồng đội. Kết quả ấy tiếp thêm động lực cho lực lượng tìm kiếm và hy vọng cho những thân nhân đang chờ tin.

Trên điểm cao 1030, các cựu chiến binh vẫn trở lại, chỉ dẫn từng vị trí còn lưu trong ký ức; cán bộ, chiến sĩ hôm nay tiếp tục lần tìm dấu tích giữa đất đá. Mỗi vị trí được xác minh, mỗi phần đất được tìm kiếm đều mang theo mong mỏi sớm đón các liệt sĩ về với gia đình, đồng đội.