Bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch

Ngày nay, những giá trị ấy trở thành trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách, góp phần tạo sinh kế cho người dân và làm phong phú sản phẩm du lịch địa phương.

Tiết mục múa chuông của đồng bào Dao trong Ngày hội Hương cốm và Khẩu nua lếch tại hồ Bản Chang, xã Ngân Sơn.

Trong những nếp nhà sàn ở bản Pác Ngòi, ven hồ Ba Bể, tiếng khung cửi vẫn đều đặn vang lên giữa nhịp sống bình dị. Âm thanh quen thuộc ấy gắn bó với nhiều thế hệ phụ nữ Tày, từ những ngày tự tay dệt vải, may áo, làm chăn cho gia đình đến hôm nay, khi những tấm thổ cẩm truyền thống trở thành sản phẩm lưu niệm được du khách yêu thích.

Chúng tôi đến thăm gia đình bà Triệu Thị Dung ở bản Pác Ngòi. Bà Dung cho biết: Từ nhỏ tôi đã được bà, mẹ dạy cách se sợi, nhuộm chàm, đưa thoi, dệt vải. Mới 12-13 tuổi, tôi đã có thể tự tay dệt những tấm vải hoa chăn, hoa gối. Nghề dệt không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn thể hiện sự khéo léo, chăm chỉ của người phụ nữ.

Khi du lịch hồ Ba Bể ngày càng phát triển, sản phẩm thổ cẩm của bà Dung cũng như nhiều phụ nữ trong bản cũng có thêm cơ hội đến với du khách. Đến đây, du khách không chỉ mua quà lưu niệm hay khoác lên mình bộ trang phục truyền thống mà còn được trực tiếp thử đưa thoi, tìm hiểu cách làm ra một tấm vải.

Những trải nghiệm giản dị ấy giúp nghề dệt có thêm sức sống, người làm nghề có thêm thu nhập, còn du khách hiểu hơn về văn hóa bản địa.

Không chỉ ở vùng hồ Ba Bể, tại Ngân Sơn, những giá trị văn hóa của đồng bào Dao cũng đang được gìn giữ và giới thiệu đến du khách thông qua các hoạt động văn hóa cộng đồng.

Trong Ngày hội Hương cốm và Khẩu nua lếch Ngân Sơn năm 2026, bên cạnh những trải nghiệm ẩm thực truyền thống, điệu múa chuông của người Dao Tiền để lại nhiều ấn tượng. Tiếng chuông ngân theo từng động tác, những bộ trang phục truyền thống cùng nhịp múa đậm sắc thái dân tộc tạo nên điểm nhấn cho ngày hội.

Từ các nghi lễ và sinh hoạt văn hóa cộng đồng, múa chuông ngày nay được giới thiệu trong những chương trình giao lưu, quảng bá du lịch, giúp người dân và du khách có thêm cơ hội tiếp cận, tìm hiểu di sản.

Để các tiết mục văn hóa truyền thống hiện diện trong ngày hội và hoạt động du lịch, công tác bảo tồn được bắt đầu từ chính cộng đồng. Thời gian qua, ngành Văn hóa phối hợp với xã Ngân Sơn tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy hát Páo dung, múa chuông, phục dựng hát giao duyên trong lễ đưa dâu, cùng kỹ thuật thêu, in sáp ong của người Dao Tiền.

Tại các lớp học, nghệ nhân không chỉ hướng dẫn từng động tác múa, câu hát hay đường nét hoa văn mà còn trao truyền cho thế hệ trẻ những phong tục, quan niệm sống và ý nghĩa văn hóa ẩn chứa trong mỗi di sản.

Từ việc học, hiểu và thực hành văn hóa dân tộc mình, người dân từng bước tham gia xây dựng các sản phẩm phục vụ du lịch.

Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện có 45 di sản trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và hơn 500 di sản đã được kiểm kê. Nhiều loại hình văn hóa truyền thống đặc sắc, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của các dân tộc, vẫn được duy trì thực hành như hát Then, đàn Tính của đồng bào Tày, Nùng; múa Tắc xình của người Sán Chay; múa Khèn của người Mông...

Không chỉ hiện diện trong lễ hội và sinh hoạt cộng đồng, các di sản còn được giới thiệu tại chương trình giao lưu văn hóa, điểm du lịch và hoạt động trải nghiệm dành cho du khách. Nhờ đó, những giá trị gắn bó với từng bản làng có thêm cơ hội được biết đến và phát huy.

Khi bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch, người dân có thêm cơ hội cải thiện sinh kế, đồng thời nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa và tạo nền tảng cho du lịch Thái Nguyên phát triển bền vững.