Tín dụng tăng gần 12%, nguồn vốn dài hạn cần thêm điểm tựa

Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng 2027” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 30/10, ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cho biết đến ngày 26/10/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt 20.815,94 nghìn tỷ đồng, tăng 11,94% so với cuối năm 2025.

NHNN dự kiến tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 khoảng 15%, có thể điều chỉnh tăng hoặc giảm tùy theo diễn biến thực tế.

Trong khi tín dụng tiếp tục mở rộng, mặt bằng lãi suất cho vay vẫn cao hơn cuối năm trước. Theo ông Hà, đến ngày 10/10, lãi suất cho vay bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới đạt 9,07%/năm, tăng 0,98% so với cuối năm 2025.

Cùng thời điểm, lãi suất tiền gửi bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới ở mức 6,44%/năm, tăng 1,21%.

Đại diện NHNN nhận định mặt bằng lãi suất về cơ bản đang có xu hướng tăng chậm lại. Cơ quan này tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, đồng thời triển khai giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất, phấn đấu giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Về khả năng cung ứng vốn, NHNN cho biết đã triển khai các giải pháp tạo thêm dư địa tín dụng đối với những nhu cầu quan trọng phục vụ tăng trưởng kinh tế, trong đó có các dự án quy mô lớn, trọng điểm.

Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng vẫn phải được cân đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.

Đại diện NHNN cũng cho biết, việc tháo gỡ những điểm nghẽn của cộng đồng doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào nỗ lực của hệ thống ngân hàng, mà cần sự phối hợp đồng bộ của các bộ, ngành và các chủ thể trong nền kinh tế.

Ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Ảnh: Trung Anh/Mekong ASEAN

Áp lực từ nhu cầu vốn trung và dài hạn

Ở góc độ nhu cầu vốn của nền kinh tế, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đưa ra một chỉ tiêu đáng chú ý: đến ngày 30/9/2026, tín dụng toàn hệ thống tăng 11,59% so với cuối năm 2025, trong khi tốc độ huy động vốn ở mức 9,78%.

Như vậy, tại thời điểm cuối tháng 9, tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động vốn 1,81 điểm phần trăm.

Ông Hiển thông tin, diễn biến này tạo áp lực cân đối nguồn vốn cho các tổ chức tín dụng. Trong khi đó, nhu cầu vốn cho năm 2027 được nêu ở mức tương đương 36–38% GDP.

TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban, Ban Chính sách chiến lược Trung ương. Ảnh: Trung Anh/VTC

Ông Hiển cũng đề cập tình trạng doanh nghiệp còn phụ thuộc lớn vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng, kể cả đối với các nhu cầu đầu tư trung hạn. Đây là một trong những vấn đề đặt ra khi xem xét khả năng đáp ứng vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư trong thời gian tới.

Bên cạnh việc cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng, ông đề xuất phát triển thị trường vốn, nghiên cứu cơ chế cho vay dựa trên dòng tiền và chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cao hiệu quả các quỹ bảo lãnh tín dụng.

Từ góc nhìn thị trường vốn, ông Nguyễn Đức Sung, Giám đốc Kinh doanh CTCP Chứng khoán LPBank (LPS), đề cập những trở ngại khiến doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó tiếp cận nguồn tài trợ trung và dài hạn ngoài ngân hàng.

Ông Nguyễn Đức Sung, Giám đốc Kinh doanh CTCP Chứng khoán LPBank (LPS). Ảnh: Trung Anh/Mekong ASEAN

Theo ông Sung, việc tự phát hành trái phiếu đòi hỏi doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về báo cáo tài chính, kiểm toán, tư vấn và tổ chức phát hành. Với những doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn quy mô nhỏ, các khoản chi phí này có thể trở thành rào cản đáng kể.

Để giải quyết bài toán đó, ông Sung dẫn kinh nghiệm Hàn Quốc với mô hình P-CBO (Primary Collateralized Bond Obligation).

Theo mô hình này, thay vì từng doanh nghiệp tự tiếp cận nhà đầu tư, trái phiếu của nhiều doanh nghiệp được tập hợp thành một cấu trúc chung thông qua các tổ chức trung gian, như công ty chứng khoán hoặc pháp nhân chuyên biệt.

Tổ chức trung gian thực hiện việc lựa chọn tài sản, chuẩn hóa hồ sơ và kiểm soát mức độ tập trung của danh mục. Nhà đầu tư tiếp cận một sản phẩm đã được cấu trúc và thẩm định, thay vì phải đánh giá riêng từng đợt phát hành quy mô nhỏ.

Tại Hàn Quốc, mô hình P-CBO còn có sự hỗ trợ bảo lãnh tín dụng. Theo tài liệu trình bày của ông Sung, tổ chức KODIT đã triển khai hỗ trợ bảo lãnh tín dụng đối với cấu trúc phát hành này từ năm 2000.

Mô hình P-CBO (Primary Collateralized Bond Obligation) được ông Sung trình bày. Ảnh: BTC

Ông Sung cho rằng Việt Nam có thể nghiên cứu mô hình tương tự đối với các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa có dòng tiền hoạt động ổn định. Tuy nhiên, việc triển khai cần có khuôn khổ pháp lý phù hợp cùng các cơ chế đánh giá và phân bổ rủi ro.

Không chỉ với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhu cầu huy động vốn dài hạn cũng đặt ra đối với những dự án hạ tầng có quy mô đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Đối với nhóm dự án này, ông Sung đề cập khả năng nghiên cứu trái phiếu dự án, quỹ hạ tầng và các cấu trúc tài trợ dựa trên dòng tiền từ tài sản.

Theo đại diện LPS, việc phát triển những công cụ huy động vốn mới cần đi cùng sự tham gia của các nhà đầu tư dài hạn như quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm và các định chế đầu tư chuyên nghiệp. Đồng thời, thị trường cần nâng cao chất lượng thông tin và năng lực đánh giá rủi ro để mở rộng khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp.