Tiềm năng kinh tế từ nghề nuôi hàu đại dương trên sông Gianh

Từ những hộ nuôi nhỏ lẻ ban đầu, mô hình dần mở rộng, hình thành liên kết sản xuất và tiêu thụ. Để phát huy tiềm năng, nâng cao giá trị sản phẩm, người dân và chính quyền địa phương đang hướng tới xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường.

Tạo việc làm, tăng thu nhập

Những dây hàu vừa được thu hoạch lên từ bè tre chứa đựng công sức, mồ hôi của người nuôi.

Trên dòng sông Gianh hiền hòa, những bè tre nuôi hàu đại dương nối nhau theo con nước, mang theo kỳ vọng về một hướng phát triển kinh tế mới cho cư dân ven sông. Từ mặt nước vốn gắn bó với đời sống người dân, nghề nuôi hàu đang từng bước khẳng định hiệu quả, không chỉ tạo nguồn thu cho các hộ trực tiếp sản xuất mà còn mở thêm việc làm trong các khâu sơ chế, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Đằng sau những bè nuôi ấy là hành trình tìm tòi, thử nghiệm và thích ứng với điều kiện tự nhiên của người dân địa phương. Với sự kiên trì tìm hướng đi mới, từng bước tích lũy kinh nghiệm để phát triển kinh tế trên chính dòng sông quê hương.

Gia đình anh Nguyễn Quốc Trong, ở phường Bắc Gianh, là một trong những hộ tiên phong với mô hình nuôi hàu tại địa phương. Nuôi hàu đại dương từ năm 2023, hiện gia đình anh có 5 bè nuôi, với diện tích mặt nước khoảng 3 ha. Theo anh Trong, tổng chi phí đầu tư khoảng 350 triệu đồng mỗi lồng nuôi. Từ tháng 7/2025, gia đình đầu tư làm bè, thả giống và tổ chức nuôi theo hình thức cuốn chiếu.

Khu vực nào thu hoạch xong sẽ tiếp tục được thả giống lứa mới nhằm duy trì sản xuất, tránh tình trạng thu hoạch tập trung trong cùng một thời điểm. Từ đầu năm 2026 đến nay, sản lượng hàu thu hoạch của gia đình đạt khoảng 10 tấn, gồm hàu nguyên vỏ và hàu thịt. Sau khi trừ chi phí lợi nhuận thu lại đạt 50%.

Hàu vừa thu hoạch trên bè sẽ được vận chuyển vào bờ và tách dây, làm sạch trước khi được bán cho thương lái.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Nguyễn Quốc Trong cho biết: Nghề nuôi hàu đòi hỏi phải thường xuyên theo dõi môi trường nước, quá trình sinh trưởng của hàu và chủ động ứng phó với những biến động của thời tiết. Quan trọng nhất là khâu vệ sinh môi trường tại các bè hàu, nhất là vào mùa mưa lũ.

Qua quá trình nuôi cho thấy hàu đại dương phù hợp với môi trường, khí hậu, nguồn nước của sông Gianh nên mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với hàu sữa. Người nuôi mong muốn sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của địa phương trong việc bồi dưỡng kĩ thuật, chia sẻ kinh nghiệm, liên kết sản xuất, hướng tới duy trì sản lượng ổn định và thuận lợi hơn trong tiêu thụ sản phẩm.

Giống hàu được mua từ các tỉnh phía Bắc, đã cấy giống sẵn, sau đó được treo dây trên các thanh tre của lồng bè. Quá trình sinh trưởng, hàu sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên là sinh vật phù du trong nước để phát triển, qua khoảng 12 - 18 tháng có thể thu hoạch.

So với hàu sữa, hàu đại dương được người nuôi đánh giá có sức sống tốt, ít bị bệnh và khả năng chống chịu trước những thay đổi của môi trường nước trong mùa mưa lũ tốt hơn. Trong quá trình nuôi, người dân chỉ cần chú trọng vệ sinh khu vực bè, hạn chế rác thải gây ô nhiễm nguồn nước, bảo đảm điều kiện sinh trưởng của hàu.

Tận dụng lợi thế nguồn nước sông Gianh, người dân phát triển nghề nuôi hàu đại dương.

Chị Trần Thị Song, tổ dân phố Thuận Bài, phường Bắc Gianh cho biết: Trung bình mỗi ngày gia đình bán khoảng 2 tạ hàu, riêng vào các dịp lễ, lượng tiêu thụ có thể đạt 6 - 7 tạ. Năm 2025, gia đình bán được hơn 130 tấn hàu, lợi nhuận thu lại đạt một nửa doanh thu. Hiện nay, sản phẩm từ hàu hiện được tiêu thụ chủ yếu trong và ngoài tỉnh, lượng khách hàng tương đối ổn định.

Để sản phẩm được nhiều người biết đến hơn, địa phương cần hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quảng bá hàu đại dương Bắc Gianh, qua đó mở rộng thị trường, tạo việc làm và giúp người dân yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.

Tạo sinh kế, hướng tới phát triển bền vững

Hàu đại dương nuôi trên sông Gianh được đánh giá có chất lượng cao, giá trị dinh dưỡng lớn.

Theo UBND phường Bắc Gianh, tổng sản lượng hàu trên địa bàn thu hoạch ước đạt khoảng 900 tấn/năm, doanh thu khoảng 25 tỷ đồng/năm. Trung bình mỗi bè nuôi đạt sản lượng khoảng 30 tấn/năm. Hiện nay, hàu đại dương nguyên vỏ có giá dao động từ 30.000 - 35.000 đồng/kg, tùy loại; hàu thịt làm sạch có giá khoảng 200.000 đồng/kg. Hiệu quả kinh tế từ nghề nuôi hàu không chỉ thể hiện ở sản lượng thu hoạch mà còn ở khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ khi nhiều thương lái từ địa phương trong cả nước thu mua.

Trong số những hộ nuôi hàu có quy mô lớn tại địa phương, anh Nguyễn Thế Anh hiện có 10 bè nuôi trên diện tích mặt nước khoảng 2 ha. Bắt đầu nuôi hàu từ năm 2024, đến nay anh đã từng bước mở rộng quy mô sản xuất, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20 lao động địa phương. Khác với những hộ tổ chức nuôi theo hình thức cuốn chiếu, gia đình anh thả giống vào đầu năm và dự kiến thu hoạch vào cuối năm để cung ứng cho thị trường dịp Tết. Nguồn thu từ nghề nuôi hàu không chỉ giúp gia đình anh cải thiện đời sống mà còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Hàu sau khi được tách khỏi dây sẽ được làm sạch trước khi đem cân bán cho thương lái.

Anh Nguyễn Thế Anh cho hay: Để mô hình nuôi hàu đại dương ngày càng phát triển hơn nữa trong tương lai, chúng tôi mong rằng Nhà nước sẽ có những chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi. Đồng thời, hỗ trợ xây dựng và quảng bá thương hiệu hàu đại dương Bắc Gianh vươn xa trên thị trường cả nước.

Không chỉ mang lại thu nhập cho các hộ trực tiếp nuôi trồng, nghề nuôi hàu đại dương trên sông Gianh còn tạo thêm việc làm cho lao động địa phương thông qua các khâu sơ chế, chế biến và tiêu thụ. Với những người phụ nữ như chị Nguyễn Thị Tuyết, thôn Tiền Phong, xã Nam Ba Đồn, công việc chế biến hàu đã trở thành nguồn thu nhập ổn định, giúp chị có thêm điều kiện chăm lo cho gia đình, nuôi dạy con cái ăn học.

Chị Nguyễn Thị Tuyết chia sẻ: Mỗi ngày làm chế biến hàu, chị có thể kiếm được khoảng 400.000 đồng. Công việc tương đối ổn định quanh năm, giúp chị có thu nhập trang trải cuộc sống và nuôi dạy các con ăn học. Mong rằng nghề nuôi hàu của địa phương ngày càng phát triển, tạo thêm nhiều việc làm cho người dân, góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy kinh tế địa phương đi lên.

Theo UBND phường Bắc Gianh, tổng sản lượng hàu đại dương trong một năm đạt khoảng 900 tấn được tiêu thụ thị trường trong và ngoài tỉnh.

Từ những hộ nuôi riêng lẻ ban đầu, tháng 9/2026, người dân đã liên kết thành lập Hợp tác xã nuôi hàu đại dương phường Bắc Gianh với 8 thành viên, hướng tới tăng cường hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tập hợp các hộ nuôi, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao khả năng liên kết và từng bước xây dựng thương hiệu chung.

Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh, chị Trần Ngọc Hương cho biết: Trước đây, người dân trên địa bàn cũng đã triển khai mô hình nuôi hàu sữa nhưng không hiệu quả. Đến khoảng đầu năm 2023, bà con bắt đầu học tập và phát triển mô hình hàu đại dương. Nhờ lợi thế nguồn nước, nguồn sinh vật phù du phong phú và vị trí giáp cửa biển, mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả kinh tế tích cực. Qua đánh giá ban đầu, lợi nhuận của người nuôi có thể đạt khoảng 50% so với vốn đầu tư. Nhận thấy hiệu quả kinh tế, ngày càng có nhiều hộ dân tham gia góp vốn, mở rộng quy mô bè nuôi.

Những bè nuôi hàu đại dương trên sông Gianh minh chứng cho sức sống mãnh liệt và ý chí vươn lên phát triển kinh tế không ngừng nghỉ của người dân.

Trong thời gian tới, địa phương sẽ phối hợp với Liên minh Hợp tác xã và các ngành chức năng cấp tỉnh định hướng phát triển sản phẩm hàu đại dương sông Gianh trở thành sản phẩm OCOP đạt từ 3 - 5 sao. Cùng với việc nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm, địa phương hướng tới thu hút đầu tư nhà máy cấp đông để mở rộng thị trường tiêu thụ tại các tỉnh, thành phố.

Đồng thời, nghiên cứu phát triển cơ sở chế biến sâu và tái chế vỏ hàu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Xã cũng xác định phát triển nghề nuôi hàu phải gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn chất lượng nguồn nước và tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên. Đây là những yếu tố quan trọng để nghề nuôi hàu phát triển ổn định, hạn chế rủi ro và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.

Từ những bè nuôi ban đầu nhỏ lẻ đến sản lượng hàng trăm tấn mỗi năm, nghề nuôi hàu đại dương đang từng bước khẳng định tiềm năng lợi thế trên dòng sông Gianh. Khi các hộ nuôi tăng cường liên kết, hợp tác xã phát huy vai trò kết nối và địa phương có những giải pháp đồng bộ về vốn, thương hiệu, thị trường và môi trường, sản phẩm hàu Bắc Gianh được kỳ vọng sẽ trở thành hướng phát triển kinh tế có giá trị, góp phần nâng cao đời sống người dân ven sông...