Tín hiệu đáng ngại đối với nỗ lực kiểm soát lạm phát của Anh

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) ở London, Anh. Ảnh: THX/TTXVN

Diễn biến này đe dọa làm phức tạp thêm nỗ lực kiểm soát lạm phát và định hướng chính sách tiền tệ của Ngân hàng trung ương Anh (BoE).

Theo báo cáo công bố ngày 3/3 của Worldpanel (thuộc Numerator), lạm phát hàng tạp hóa đã tăng lên mức 4,3% trong tháng 2/2026, tăng so với mức 4% của tháng trước đó, vốn là mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025.

Dữ liệu cho thấy chỉ riêng trong tuần lễ Valentine, người tiêu dùng Anh đã chi tới 39 triệu bảng (52 triệu USD) cho các bữa ăn cao cấp tại nhà, tăng gấp 7 lần so với tuần trước đó.

Đà tăng giá này đang gây lo ngại cho nhóm ủng hộ chính sách tiền tệ thắt chặt tại BoE, những người vốn phản đối việc tiếp tục cắt giảm lãi suất do lo ngại lạm phát dai dẳng. Mặc dù nhiều người dự đoán BoE sẽ nới lỏng chính sách trong tháng này, nhưng các nhà giao dịch đã điều chỉnh giảm các dự báo đó trước diễn biến căng thẳng địa chính trị, cụ thể là sự kiện Tổng thống Mỹ Donald Trump tấn công Iran.

Giới bán lẻ cảnh báo rằng bất ổn tại Trung Đông có nguy cơ đẩy giá cả leo thang hơn nữa khi giá dầu tăng vọt. Ông Andrew Opie, Giám đốc phụ trách thực phẩm và tính bền vững tại Hiệp hội Bán lẻ Anh (BRC), bày tỏ lo ngại về tác động lên lạm phát và định giá hàng hóa nếu chi phí năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Việc giá thực phẩm tăng trở lại cũng là một đòn giáng mạnh vào Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves. Trong tuyên bố mùa Xuân dự kiến đưa ra ngày 3/3, bà Reeves dự định nhấn mạnh thành tích hỗ trợ giảm chi phí sinh hoạt và mở đường cho BoE cắt giảm lãi suất.

Báo cáo cũng ghi nhận sự tăng giá của các sản phẩm theo mùa trong tháng 2/2026. Chi phí nguyên liệu cho ngày lễ Bánh kếp (Pancake Day) đắt hơn 42 xu so với một năm trước, tương đương mức tăng gần 6%. Đáng chú ý, giá sô-cô-la đã tăng 9,3% trong giai đoạn chuẩn bị cho lễ Phục sinh.

Trong khi đó, chỉ số niềm tin của người tiêu dùng tại Anh đã ghi nhận mức giảm đầu tiên trong ba tháng qua, trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và ngân sách hộ gia đình thắt chặt đang phủ bóng lên triển vọng kinh tế.

Theo báo cáo gần đây của GfK, thước đo tâm lý người tiêu dùng đã giảm 3 điểm phần trăm xuống mức âm 19 trong tháng 2, khi người dân Anh chi tiêu dè dặt hơn cho các mặt hàng giá trị lớn do sự bi quan ngày càng tăng về triển vọng tài chính cá nhân.

Cuộc khảo sát cho thấy tâm lý thận trọng đang một lần nữa bủa vây người tiêu dùng “xứ sở sương mù”. Chỉ số niềm tin chính của GfK đã xóa sạch mọi mức tăng đạt được kể từ tháng 11, thời điểm mà quyết định không tăng các loại thuế diện rộng của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves từng giúp cải thiện tâm lý người dân. Sự nhẹ nhõm trước đó hiện đang nhường chỗ cho nỗi lo âu mới khi tỷ lệ thất nghiệp chạm mức cao nhất trong 5 năm và được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng.

Theo GfK, số lượng các hộ gia đình cho rằng đây là thời điểm thích hợp để mua sắm các tài sản lớn đã sụt giảm. Trong khi đó, chỉ số theo dõi triển vọng tài chính cá nhân ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong gần một năm qua. Số người dự báo nền kinh tế nói chung sẽ diễn biến xấu đi trong năm tới cũng chiếm ưu thế áp đảo.

Dữ liệu của GfK chỉ ra rằng nỗi lo về nguy cơ thất nghiệp đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là ở giới trẻ, do những lao động trẻ tuổi nhất là đối tượng chịu tác động nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng việc làm tại Anh. Số liệu công bố ngày 26/2 cho thấy, tính đến cuối năm ngoái, số lượng thanh niên từ 16-24 tuổi không có việc làm và không đi học đã chạm ngưỡng gần 1 triệu người.

Các nhà hoạch định chính sách tại BoE hiện đang theo dõi sát sao tình hình tiêu dùng để xem xét thời điểm và khả năng có nên tiếp tục cắt giảm lãi suất hay không. Bà Catherine Mann, một trong những thành viên có quan điểm cứng rắn nhất tại BoE, gần đây cho biết bà đang xem xét liệu có phải chính nỗi sợ mất việc làm mới là yếu tố chính khiến các hộ gia đình ngần ngại chi tiêu, chứ không phải áp lực giá cả.

Theo số liệu mới đây của Cơ quan Thống kê Quốc gia Anh (ONS), ngân sách của Anh trong 1/2026 đã đạt thặng dư ở mức kỷ lục 30,4 tỷ bảng (40,9 tỷ USD), cao gấp đôi so con số của tháng 1/2025 và là mức cao nhất trong một tháng kể từ khi số liệu bắt đầu được thống kê vào năm 1993.

Số liệu cập nhật từ ONS cho thấy doanh thu thuế thu nhập cá nhân và thuế lãi vốn đạt 46,4 tỷ bảng trong tháng Một, tăng hơn 10,5 tỷ bảng so với cùng kỳ năm ngoái. Thặng dư ngân sách tháng đầu tiên của năm 2026 cũng đánh dấu sự đảo ngược mạnh mẽ so với tháng 12/2025 khi chênh lệch giữa chi và thu ngân sách là âm 11,6 tỷ bảng.

Cũng trong ngày 20/2, dữ liệu riêng biệt cho thấy doanh số bán lẻ tại Anh đã tăng 1,8% trong tháng Một, mức tăng hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 5/2024 đồng thời vượt xa mức tăng 0,2% mà các nhà kinh tế dự đoán trước đó.

Với số liệu kinh tế ấn tượng này, ONS cho biết trong 10 tháng đầu năm tài chính bắt đầu từ tháng 4/2025, tổng vay nợ chính phủ Anh hiện là 112,1 tỷ bảng, giảm 14,6 tỷ bảng so với cùng kỳ năm tài chính trước. Con số này cũng thấp hơn dự báo 120,4 tỷ bảng cho giai đoạn này của Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách (OBR), cơ quan độc lập chịu trách nhiệm giám sát tình hình tài chính công của Anh.

Tỷ lệ thất nghiệp tại Anh đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ sau đại dịch COVID-19, trong khi tăng trưởng tiền lương tiếp tục hạ nhiệt. Diễn biến này cho thấy áp lực lạm phát từ thị trường lao động đang giảm dần, mở đường cho BoE nới lỏng chính sách tiền tệ ngay trong quý I/2026.

Tỷ lệ thất nghiệp của Anh trong quý IV/2025 đã tăng lên 5,2%, vượt dự báo (5,1%) và là mức cao nhất kể từ đầu năm 2021. Nếu loại trừ giai đoạn đại dịch, đây là mức thất nghiệp cao nhất kể từ năm 2015.

Minh Hằng/bnews/vnanet.vn