Tín hiệu tích cực từ rạn san hô vùng Đông Á

Rạn san hô ở Bohol, Philippines năm 2015. Ảnh: Straits Times

Sự phục hồi đáng khích lệ

Vùng biển Đông Á là nơi tọa lạc của Tam giác san hô, một trong những điểm nóng đa dạng sinh học biển phong phú nhất thế giới, nằm xung quanh Indonesia, Malaysia, Papua New Guinea, Philippines, quần đảo Solomon và Timor-Leste. Khoảng 30% diện tích rạn san hô của thế giới được tìm thấy ở đây.

Báo cáo mới nhất của Mạng lưới Giám sát rạn san hô toàn cầu (GCRMN), gồm các nhà khoa học, nhà quản lý và tổ chức cũng cho thấy dấu hiệu đáng mừng về sức khỏe của các rạn san hô ở vùng biển Đông Á. Những phát hiện này cho thấy các rạn san hô trong khu vực có thể có một số đặc điểm giúp chịu được nhiệt độ cao hơn, đặc biệt khi đại dương vừa trải qua những đợt sóng nhiệt khắc nghiệt.

Ví dụ, san hô có thể có các đặc điểm di truyền chịu nhiệt, hoặc có thể có các vi sinh vật sống bên trong giúp san hô có khả năng chịu nhiệt tốt hơn.

Nhà sinh vật học biển Huang Danwei, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Lee Kong Chian thuộc Đại học Quốc gia Singapore cho rằng, các loài san hô phát triển mạnh ngay cả trong môi trường khắc nghiệt, như những loài sống trong vùng nước đục xung quanh Singapore, có khả năng chịu đựng cao trước các đợt sóng nhiệt biển.

Rạn san hô như vậy có thể sinh ra “thế hệ con cháu” có khả năng thích nghi tự nhiên với nhiệt độ bề mặt biển ấm hơn. Khi phân tán và định cư ở rạn san hô lân cận, chúng có khả năng chống chịu tốt hơn trước các đợt sóng nhiệt.

GCRMN cho biết, độ che phủ san hô cứng trung bình toàn cầu giảm từ 30,2% vào năm 1980 xuống còn 27,3% vào năm 2024. Ngược lại, độ che phủ rạn san hô ở khu vực biển Đông Á duy trì ổn định từ năm 1980 đến 2009, với độ che phủ san hô cứng trung bình khoảng 30%. Con số này giảm xuống còn 27% sau sự kiện tẩy trắng năm 2010, nhưng đã phục hồi gần bằng mức năm 1980 trong giai đoạn 2010 - 2020.

Thách thức phía trước

Tuy nhiên, báo cáo lưu ý rằng nhiều rạn san hô trên thế giới đang trải qua hiện tượng tẩy trắng thường xuyên đến mức không còn thời gian để phục hồi trước khi hiện tượng tiếp theo xảy ra.

Do đó, các nhà khoa học cảnh báo rằng, sự kiện tẩy trắng san hô khác có thể xảy ra vào năm 2026 khi thế giới đang trải qua hiện tượng El Nino nghiêm trọng có thể kéo dài đến năm 2027.

Rạn san hô ở Pulau Satumu, Singapore năm 2019. Ảnh: Straits Times

Tác giả chính của báo cáo, Manuel Gonzalez Rivero, cho biết khoảng cách giữa các sự kiện tẩy trắng san hô trước đây kéo dài hàng thập kỷ, nhưng hiện trung bình chỉ từ 5-6 năm.

Hơn nữa, các rạn san hô Đông Á vẫn đối mặt với mối đe dọa khác bao gồm ô nhiễm chất dinh dưỡng khiến tảo biển phát triển quá mức chiếm không gian phát triển của san hô, rác thải nhựa, đánh bắt cá quá mức, gia tăng trầm tích và độ đục của nước...

GCRMN nhận định, san hô hỗ trợ khoảng 1/4 sinh vật biển, bao gồm hàng nghìn loài cá. Khoảng 1 tỷ người phụ thuộc vào các rạn san hô, trực tiếp hoặc gián tiếp, thông qua các dịch vụ hệ sinh thái mà san hô cung cấp.

Báo cáo của GCRMN dài 296 trang, có tên gọi “Tình trạng các rạn san hô trên thế giới: Năm 2025”, dựa trên dữ liệu thu thập được trong hơn 40 năm từ 36.886 địa điểm thuộc 124 quốc gia và vùng lãnh thổ. Lần cuối cùng một báo cáo tương tự được công bố là vào năm 2021.