Tin vũ khí hôm nay 10.1: Tiêm kích NATO chạm trán máy bay tuần tra Nga ngoài biển

Tiêm kích NATO chạm trán máy bay tuần tra Nga giữa lúc căng thẳng

Không quân Na Uy đã điều động hai tiêm kích F-35 từ căn cứ Evenes để nhận dạng một máy bay tuần tra hàng hải Tu-142 Bear-F của Nga hoạt động gần không phận NATO ngoài khơi bờ biển Na Uy. Đây là nhiệm vụ tuần tra – đánh chặn thường lệ trong khuôn khổ cơ chế trực chiến phản ứng nhanh của NATO, phản ánh nhịp độ quân sự ổn định nhưng luôn được giám sát chặt chẽ tại khu vực Bắc Cực và vùng biển phía bắc châu Âu.

Theo thông báo của Không quân Na Uy, sự việc xảy ra ngày 6.1 khi hai tiêm kích F-35 đang trong trạng thái trực chiến đã cất cánh để tiếp cận và xác định bằng mắt thường máy bay Nga đang bay trong không phận quốc tế. Cuộc chạm trán diễn ra đúng quy trình, an toàn và không có sự cố, đồng thời máy bay Nga không xâm nhập không phận Na Uy. Dù mang tính thường lệ, các nhiệm vụ như vậy vẫn được theo dõi sát do tầm quan trọng chiến lược của khu vực Bắc Âu, nơi gần các tuyến hoạt động chính của lực lượng Nga.

Hai tiêm kích F-35 của Na Uy đang làm nhiệm vụ trực chiến phản ứng nhanh (QRA) của NATO đã được điều động từ căn cứ không quân Evenes để nhận dạng một máy bay Tu-142 Bear-F của Nga bay trong không phận quốc tế ngoài khơi bờ biển Na Uy, đánh dấu nhiệm vụ đánh chặn QRA đầu tiên của Na Uy trong năm 2026 - Ảnh: Không quân Na Uy

Na Uy duy trì hai tiêm kích F-35 trực chiến quanh năm tại Evenes. Theo quy định của NATO, máy bay phải có khả năng cất cánh trong vòng tối đa 15 phút kể từ khi có báo động. Việc chỉ huy và điều phối các nhiệm vụ này do Trung tâm tác chiến không quân CAOC Bodø đảm nhiệm, dựa trên mạng lưới radar và cảm biến bao phủ không phận Na Uy cũng như các vùng lân cận.

Trong năm 2025, Không quân Na Uy đã thực hiện 41 lần trực chiến phản ứng nhanh (QRA), nhận dạng tổng cộng 53 máy bay quân sự Nga. Giới chức cho biết tần suất này tương đối ổn định trong vài năm gần đây, cho thấy đây là hoạt động mang tính thường xuyên chứ không phải dấu hiệu leo thang đột biến. Với vụ việc ngày 6.1, đây là nhiệm vụ QRA đầu tiên của Na Uy trong năm 2026.

Từ góc độ năng lực, việc sử dụng F-35 cho nhiệm vụ tuần tra đánh dấu bước chuyển lớn so với các thế hệ trước. Tiêm kích thế hệ 5 này sở hữu hệ thống cảm biến hiện đại, cho phép phát hiện và theo dõi mục tiêu hiệu quả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và không gian rộng lớn của vùng cực. Các chuyến xuất kích luôn được thực hiện với cấu hình vũ khí đầy đủ, bảo đảm đây là năng lực tác chiến thực chất chứ không chỉ mang tính biểu tượng.

Trong khi đó, máy bay Tu-142 Bear-F của Nga là loại tuần tra hàng hải tầm xa, chuyên thực hiện nhiệm vụ trinh sát biển và chống ngầm, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của Hạm đội Phương Bắc. Những chuyến bay của Tu-142 trên biển Na Uy và Bắc Đại Tây Dương là một phần quen thuộc trong hoạt động quân sự của Nga tại khu vực.

Giới chức Na Uy nhấn mạnh rằng các nhiệm vụ đánh chặn không nhằm phô trương hay gây căng thẳng, mà nhằm loại bỏ mọi mơ hồ về tình hình trên không, bảo đảm kiểm soát không phận và duy trì năng lực răn đe cần thiết.

Drone chiến đấu Valkyrie Mỹ bước vào giai đoạn triển khai thực tế

Thủy quân lục chiến Mỹ đã lựa chọn Northrop Grumman làm nhà thầu chính để đưa drone chiến đấu XQ-58A Valkyrie vào khai thác thực tế trong khuôn khổ chương trình máy bay chiến đấu hợp tác (CCA). Quyết định được công bố ngày 8.1, đánh dấu bước chuyển quan trọng khi các “loyal wingman” - máy bay không người lái phối hợp cùng tiêm kích có người lái - chính thức tiến gần đến vai trò tác chiến thường trực.

Theo hợp đồng MUX TACAIR, Valkyrie sẽ được chuyển đổi từ nền tảng thử nghiệm sang cấu hình nhiệm vụ hoàn chỉnh, sẵn sàng hoạt động trong môi trường tác chiến có mức độ đối kháng cao. Northrop Grumman đóng vai trò tích hợp hệ thống, trong khi Kratos cung cấp khung thân máy bay và hỗ trợ bay thử. Cách tiếp cận này phản ánh định hướng của Thủy quân lục chiến Mỹ trong việc xây dựng lực lượng không quân phân tán, linh hoạt và chấp nhận rủi ro cao hơn để bảo toàn sinh mạng phi công.

Thủy quân lục chiến Mỹ đã ký hợp đồng với Northrop Grumman để đưa máy bay không người lái XQ-58A Valkyrie từ giai đoạn thử nghiệm sang trạng thái sẵn sàng tác chiến - Ảnh: Army Recognition

Về cấu hình, Valkyrie kết hợp khung thân XQ-58A với gói nhiệm vụ do Northrop Grumman phát triển, bao gồm cảm biến tiên tiến, công nghệ phần mềm định nghĩa và bộ tự động hóa mở Prism. Tổ hợp này cho phép drone đảm nhiệm nhiều vai trò, từ tấn công hỏa lực, tác chiến điện tử, nghi binh đến trinh sát - giám sát trong không phận bị tranh chấp. Máy bay được thiết kế cất - hạ cánh thông thường, có khoang mang tải mô-đun, giúp nhanh chóng thay đổi nhiệm vụ giữa tác chiến động năng và phi động năng.

Valkyrie được định hướng hoạt động bán tự động hoặc phối hợp chặt chẽ với các nền tảng có người lái như F-35B, qua đó mở rộng tầm cảm biến và hỏa lực, đồng thời “chia sẻ rủi ro” trong các tình huống nguy hiểm. Trước khi bước vào giai đoạn này, XQ-58A đã trải qua nhiều năm thử nghiệm trong chương trình máy bay tấn công giá rẻ có thể chấp nhận tổn thất của Không quân Mỹ, với hơn 20 chuyến bay thành công trong điều kiện tác chiến giả định.

Lợi thế cốt lõi của Valkyrie nằm ở thiết kế mô-đun và chi phí tương đối thấp, cho phép triển khai theo số lượng lớn và chấp nhận tổn thất khi cần thiết. Khác với các UAV giá trị cao truyền thống, Valkyrie được xem là thành phần của “khối lượng tác chiến”, có thể nâng cấp nhanh và triển khai từ các căn cứ tiền phương, đảo xa hoặc địa điểm dã chiến.

Hợp đồng mới cho thấy Valkyrie đã bước ra khỏi giai đoạn trình diễn công nghệ để tiến vào lộ trình phát triển có tài trợ và mục tiêu triển khai rõ ràng. Dù giá trị hợp đồng không được công bố, chương trình được mô tả là triển khai nhanh trong khoảng 2 năm, tập trung vào tích hợp hệ thống và thử nghiệm sớm. Về dài hạn, việc Valkyrie trở thành CCA tác chiến cho thấy Thủy quân lục chiến Mỹ đang coi máy bay không người lái chiến đấu là thành phần cốt lõi của sức mạnh không quân tương lai, đặc biệt trong các kịch bản xung đột cường độ cao tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ấn Độ tiến gần thỏa thuận 8 tỉ USD đóng 6 tàu ngầm với Đức

Ấn Độ và Đức đang tiến gần tới việc hoàn tất một thỏa thuận đóng tàu ngầm trị giá tối thiểu 8 tỉ USD, được xem là một trong những dự án công nghiệp quốc phòng lớn nhất từ trước đến nay của New Delhi. Trọng tâm của thỏa thuận là việc đồng sản xuất sáu tàu ngầm diesel-điện trang bị hệ thống động cơ không cần không khí (AIP) ngay tại Ấn Độ, kèm theo chuyển giao công nghệ toàn diện.

Theo Bloomberg, đàm phán được đẩy nhanh trước chuyến thăm chính thức Ấn Độ của Thủ tướng Đức Friedrich Merz vào ngày 12 - 13.1. Nếu được ký kết, dự án sẽ triển khai trong khuôn khổ Project-75(I), với các tàu ngầm được đóng tại Mumbai thay vì nhập khẩu hoàn chỉnh, phù hợp với chính sách nội địa hóa quốc phòng mà Ấn Độ thúc đẩy mạnh từ năm 2020.

Tàu ngầm Type 214, một lớp tàu ngầm tấn công chạy bằng động cơ diesel-điện tiên tiến do Đức thiết kế - Ảnh: Wikimedia

Về cấu trúc công nghiệp, đối tác Đức Thyssenkrupp Marine Systems dự kiến hợp tác với công ty đóng tàu hàng đầu của Ấn Độ Mazagon Dock Shipbuilders (MDL). Không chỉ bao gồm thân tàu và hệ thống chiến đấu, giá trị hợp đồng còn phản ánh việc chuyển giao thiết kế, quy trình sản xuất và kinh nghiệm kỹ thuật trong lĩnh vực tàu ngầm - một trong những hạng mục phức tạp nhất của công nghiệp hải quân.

Thỏa thuận với Đức cũng diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ đang xem xét lại kế hoạch mua thêm các tàu ngầm Scorpène của Pháp (đang vận hành dưới tên lớp Kalvari). Nhiều nguồn tin cho rằng, nếu dự án với Đức tiến triển, kế hoạch mua thêm ba tàu Scorpène có thể bị gác lại.

Yêu cầu cốt lõi của Project-75(I) là 6 tàu ngầm tấn công thông thường có AIP bắt buộc, cho phép tàu hoạt động ngầm trong thời gian dài mà không cần nổi lên, qua đó tăng độ bền bỉ và khả năng sống sót. Điều này đặc biệt cấp thiết khi hạm đội tàu ngầm thông thường của Ấn Độ hiện chỉ còn khoảng 16 chiếc, trong đó nhiều tàu đã phục vụ trên 30 năm, bên cạnh 6 tàu Scorpène tương đối mới.

Mẫu tàu được nhắc đến nhiều nhất trong giai đoạn hiện nay là Type 214, dòng tàu ngầm xuất khẩu chủ lực của Đức, đang được nhiều quốc gia như Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Hàn Quốc và Bồ Đào Nha sử dụng. Tuy nhiên, phiên bản dành cho Ấn Độ được cho là sẽ có lượng giãn nước lớn hơn, khoảng 3.000 tấn, với các điều chỉnh theo yêu cầu tác chiến riêng.

Ở tầm chiến lược, dự án nhằm tăng cường năng lực kiểm soát không gian biển của Ấn Độ trong bối cảnh hoạt động hải quân của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương ngày càng gia tăng. Đồng thời, nó cũng giúp Ấn Độ giảm dần sự phụ thuộc vào vũ khí có nguồn gốc Nga.

Về phía Đức, việc sẵn sàng chuyển giao công nghệ tàu ngầm tiên tiến phản ánh sự thay đổi trong chính sách công nghiệp quốc phòng của quốc gia châu Âu sau các biến động an ninh tại châu Âu.

Hoàng Vũ