Tin vũ khí hôm nay 8.2: Trung Quốc âm thầm phát triển đạn pháo siêu vượt âm

Trung Quốc âm thầm phát triển đạn pháo siêu vượt âm

Trung Quốc đang nghiên cứu một loại đạn pháo hải quân siêu vượt âm mới, có khả năng đạt tốc độ gần Mach 6 và tầm bắn lên tới hơn 20km, theo các công bố nghiên cứu gần đây. Nếu được triển khai thực tế, công nghệ này có thể làm mờ ranh giới giữa pháo phòng không truyền thống và các hệ thống phòng không dựa trên tên lửa.

Dự án tập trung vào việc phát triển một loại đạn siêu nhỏ, có khả năng dẫn đường thông minh và được bắn trực tiếp từ pháo phòng không cỡ 80mm. Theo nhóm nghiên cứu, ngay khi rời nòng pháo, đầu đạn có thể đạt tốc độ tiệm cận Mach 6 (2.060m/s) - cao hơn rất nhiều so với các loại đạn phòng không thông thường hiện nay. Nhờ vận tốc vượt trội, loại đạn này được cho là có thể tấn công máy bay chiến đấu hoặc UAV ở khoảng cách hơn 20km, cũng như các mục tiêu bay ở độ cao khoảng 10.000m.

Hình ảnh mô phỏng hệ thống pháo siêu vượt âm của Trung Quốc - Ảnh: Wikimedia Commons

Ý tưởng cốt lõi của hệ thống nằm ở sự kết hợp giữa tốc độ, kích thước nhỏ và chi phí thấp. Với kích thước gọn nhẹ và quỹ đạo bay siêu vượt âm, thời gian cảnh báo dành cho mục tiêu bị rút ngắn đáng kể. Theo mô phỏng được nhóm thiết kế công bố và được SCMP dẫn lại, các hệ thống cảnh báo trên máy bay có thể chỉ phát hiện được đạn khi nó còn cách mục tiêu khoảng 3km, đồng nghĩa với việc phi công chỉ có vài giây để phản ứng.

Ngay cả trong giai đoạn cuối, đầu đạn vẫn duy trì vận tốc rất cao, khoảng Mach 3,6 (1.225m/s), và có khả năng cơ động mạnh. Các mô hình tính toán cho thấy, ngay cả khi mục tiêu thực hiện thao tác đổi hướng gấp, gần 90 độ, đạn vẫn có thể hiệu chỉnh quỹ đạo để bám đuổi. Nhóm nghiên cứu tuyên bố xác suất tiêu diệt mục tiêu trong mô phỏng lên tới 99%. Một yếu tố khác làm gia tăng mức độ đe dọa là tốc độ bắn. Pháo phòng không tiêu chuẩn có thể khai hỏa khoảng một phát mỗi giây, cho phép phóng liên tiếp nhiều đạn mà không cần sử dụng các tên lửa đánh chặn đắt tiền. Điều này mở ra khả năng tạo áp lực lớn lên các hệ thống phòng không tầm ngắn và tầm trung hiện nay.

Để giải quyết thách thức điều khiển ở tốc độ siêu vượt âm, nhóm của nhà nghiên cứu Wang Xugang đã phát triển cơ chế dẫn đường hai giai đoạn. Giai đoạn đầu tối ưu quỹ đạo bay nhằm bảo toàn năng lượng, trong khi giai đoạn cuối tập trung vào hiệu chỉnh chính xác trước khi va chạm. Các thuật toán dẫn đường tiên tiến giúp giảm đáng kể tải trọng cơ động, tăng độ ổn định và độ chính xác. Dù mới dừng ở mức mô phỏng, nghiên cứu này cho thấy Trung Quốc đang quan tâm mạnh mẽ tới các hệ thống vũ khí siêu vượt âm cỡ nhỏ, có khả năng triển khai với số lượng lớn. Nếu được hiện thực hóa, những loại đạn như vậy có thể buộc các lực lượng không quân và hải quân phải điều chỉnh lại cách tiếp cận phòng thủ trên không trong tương lai.

Tiêm kích tàng hình Mỹ chính thức bảo vệ chuỗi đảo xa của Nhật

Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản (JASDF) hôm 7.2 chính thức đưa tiêm kích tàng hình F-35B Lightning II do Mỹ sản xuất vào biên chế tác chiến, đánh dấu lần đầu tiên biến thể cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL) này được Nhật Bản triển khai ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Lễ công bố được tổ chức tại căn cứ không quân Nyutabaru, tỉnh Miyazaki, cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy sử dụng không quân của Tokyo, đặc biệt hướng tới các khu vực đảo phía tây nam.

Việc đưa F-35B vào hoạt động là kết quả của quyết định mua sắm dài hạn được Nhật Bản thông qua từ năm 2018, khi chính phủ nước này phê duyệt kế hoạch mua 42 chiếc F-35B bên cạnh các tiêm kích F-35A. Động lực then chốt của quyết định này là nhu cầu sở hữu một dòng tiêm kích thế hệ 5 có thể hoạt động linh hoạt cả trên bộ lẫn trên biển, phù hợp với điều kiện địa lý phân tán và môi trường an ninh ngày càng phức tạp quanh Nhật Bản. Các máy bay được mua theo cơ chế bán vũ khí cho nước ngoài (FMS) của Mỹ, với Lockheed Martin là nhà thầu chính. Những chiếc F-35B đầu tiên được bàn giao từ năm 2024 để phục vụ huấn luyện, trước khi chuyển sang giai đoạn triển khai tác chiến.

Các quan chức quốc phòng Nhật Bản và nhân sự của Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản tham dự lễ kỷ niệm triển khai F-35B tại căn cứ không quân Nyutabaru vào ngày 7.2 - Ảnh: Bộ Quốc phòng Nhật Bản

F-35B là biến thể đặc biệt nhất trong gia đình F-35, được trang bị hệ thống quạt nâng đặt sau buồng lái cùng vòi phun xoay của động cơ chính, cho phép máy bay cất cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng. Đổi lại, nó phải hy sinh một phần nhiên liệu và tải trọng so với F-35A. Tuy nhiên, khả năng hoạt động từ đường băng ngắn, sân bay dã chiến hoặc tàu chiến không có máy phóng lại mang giá trị chiến lược rất lớn đối với Nhật Bản – quốc gia có nhiều căn cứ tiền tiêu dễ bị đe dọa bởi tên lửa tầm xa.

Dù khác biệt về cấu trúc, F-35B vẫn giữ trọn bộ năng lực tác chiến cốt lõi của chương trình F-35, bao gồm radar AESA AN/APG-81, hệ thống cảm biến bao phủ 360 độ, tổ hợp ngắm bắn quang - điện tử và khả năng hợp nhất dữ liệu vượt trội. Nhờ đó, máy bay có thể đồng thời thực hiện nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không, tấn công chính xác, trinh sát và chỉ huy tác chiến.

Một mục tiêu quan trọng của chương trình F-35B là triển khai tiêm kích cánh cố định trên các tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản, đặc biệt là tàu JS Kaga - hiện đang được cải hoán để vận hành máy bay STOVL. Cách tiếp cận này cho phép Nhật Bản mở rộng sức mạnh không quân trên biển mà không cần xây dựng tàu sân bay truyền thống. Việc F-35B chính thức bước vào trực chiến không chỉ là một cột mốc kỹ thuật, mà còn phản ánh sự điều chỉnh sâu sắc trong học thuyết phòng thủ của Nhật Bản. Trong bối cảnh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ngày càng cạnh tranh, F-35B mang lại cho Tokyo một năng lực không quân linh hoạt, bền bỉ và khó bị vô hiệu hóa - yếu tố then chốt để bảo vệ không phận, tuyến hàng hải và các đảo xa trong tương lai.

Động thái âm thầm của Anh giữa khủng hoảng Mỹ - Iran

Trước nguy cơ căng thẳng giữa Mỹ và Iran có thể leo thang đột ngột, Anh đã quyết định tăng cường hiện diện không quân tại Đông Địa Trung Hải bằng cách triển khai sáu tiêm kích tàng hình F-35B Lightning II của Không quân Hoàng gia (RAF) tới căn cứ RAF Akrotiri. Động thái này được báo The Times đưa tin ngày 7.2 và được mô tả là biện pháp phòng thủ chủ động, trong bối cảnh các cuộc đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran diễn ra song song với những tín hiệu quân sự ngày càng rõ nét trong khu vực.

Các máy bay F-35B được điều động từ căn cứ RAF Marham và đã đến Cyprus từ ngày 6.2, hoạt động cùng lực lượng Typhoon FGR4 vốn đang làm nhiệm vụ thường trực tại đây. Mục tiêu trước mắt là tăng cường bảo vệ căn cứ Akrotiri và các khu vực chủ quyền của Anh, đồng thời duy trì khả năng phản ứng nhanh nếu tình hình an ninh khu vực xấu đi.

Các tiêm kích tàng hình F-35B Lightning của Không quân Hoàng gia Anh đã được điều động từ RAF Marham tới RAF Akrotiri (Cyprus), củng cố mạnh mẽ hiện diện không quân của Anh tại Đông Địa Trung Hải bên cạnh lực lượng Typhoon FGR4 - Ảnh: RAF

Theo RAF, Akrotiri là một căn cứ tác chiến hỗn hợp thường trực, đóng vai trò trung tâm cho các chiến dịch tại Trung Đông, trong đó có Operation Shader. Việc nhanh chóng tăng quân tại đây cho thấy London muốn giữ thế linh hoạt: sẵn sàng bảo vệ lực lượng và lợi ích của mình, nhưng vẫn để ngỏ không gian cho các quyết định chính trị nếu khủng hoảng được kiểm soát.

So với Typhoon, F-35B mang lại năng lực rất khác. Thay vì dựa vào tốc độ hay tải trọng lớn, F-35B nổi bật nhờ khả năng tàng hình và hệ thống cảm biến hợp nhất. Radar mảng pha chủ động, cảm biến hồng ngoại toàn hướng và các hệ thống tác chiến điện tử cho phép máy bay thu thập, xử lý và chia sẻ thông tin chiến trường theo thời gian thực. Trong thực tế tác chiến, F-35B đóng vai trò “mắt thần” tuyến trước: thâm nhập khu vực rủi ro cao, phát hiện mối đe dọa và dẫn đường cho các lực lượng khác.

Trong khi đó, Typhoon FGR4 tiếp tục là “xương sống” của gói tác chiến. Với kho vũ khí phong phú như Meteor, Storm Shadow hay Brimstone, Typhoon đảm nhiệm các đòn đánh tầm xa và nhiệm vụ đa năng, được hỗ trợ bởi dữ liệu mục tiêu do F-35B cung cấp. Sự kết hợp này cho phép RAF duy trì thế phòng thủ răn đe hiệu quả mà không cần leo thang quá mức. Giới quan sát nhận định, việc triển khai F-35B tới Cyprus không nhằm phát tín hiệu chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công lớn, mà phản ánh cách tiếp cận thận trọng của Anh: củng cố phòng thủ, bảo vệ lực lượng, trấn an đồng minh và sẵn sàng ứng phó nếu cán cân mong manh giữa ngoại giao và đối đầu trong khu vực bị phá vỡ.

Hoàng Vũ