Tỉnh đầu tiên thi lớp 10 với 6 môn, khối lượng kiến thức quá nặng với học sinh?

Mới đây, tỉnh Sơn La gây chú ý khi đưa ra phương án tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027, trong đó dự kiến lựa chọn môn thi thứ 3 là bài thi tổ hợp có thời gian làm bài 90 phút, gồm 80 câu trắc nghiệm, tích hợp kiến thức của các môn Lịch sử, Địa lý, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh.

Lo ngại khi khối lượng kiến thức quá nặng với học sinh cuối cấp

Sở GD-ĐT tỉnh này cho biết phạm vi kiến thức chủ yếu nằm trong chương trình lớp 9, với 70% câu hỏi ở mức độ nhận biết, 20% thông hiểu và 10% vận dụng. Cấu trúc này không yêu cầu học sinh học thêm ngoài chương trình hay ôn luyện kiến thức nâng cao.

Thông tin này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của phụ huynh và giáo viên. Nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại khi khối lượng kiến thức quá nặng với học sinh cuối cấp, nhất là khi chưa địa phương nào áp dụng bài thi tổ hợp với phạm vi rộng như vậy.

Trả lời VietNamNet, lãnh đạo Sở GD-ĐT Sơn La cho biết những năm trước đây công tác tuyển sinh vào lớp 10 của tỉnh chủ yếu xét tuyển. Từ năm học 2021-2022, tỉnh Sơn La mới chuyển sang thi 3 môn, gồm Ngữ văn, Toán và một môn khác (ba năm vừa qua chọn môn Tiếng Anh).

Sở nhận thấy việc cố định 3 môn thi đã dẫn tới tình trạng các nhà trường, giáo viên, học sinh chỉ tập trung vào dạy và học các môn học có thi lớp 10, những môn học còn lại bị xem nhẹ hơn, làm cho cả giáo viên và học sinh có thiên hướng dạy và học lệch, học tủ.

Chưa kể, nhiều học sinh có thiên hướng học tốt các môn học khác, bị thiệt thòi khi phải tham gia thi tuyển những môn thi không thuộc thế mạnh của mình.

Vì thế năm tới, Sở dự kiến tổ chức bài thi tổ hợp để giúp kỳ thi có tính ổn định về môn thi, không phải thay đổi môn thi hàng năm. Điều này cũng giúp học sinh yên tâm học đều các môn, chuẩn bị từ sớm và không có tâm lý chờ đợi môn thi.

Ngoài ra, xu thế chung hiện nay là chuyển từ đánh giá nặng về kiến thức chuyên sâu sang đánh giá tổng hợp, diện rộng. Điều này giúp giảm rủi ro cho học sinh, hạn chế việc học sinh phải “đánh cược” vào một môn thi, góp phần phản ánh đầy đủ năng lực học sinh.

“Đây là hướng đi phù hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giáo dục phổ thông hiện nay”, đại diện Sở khẳng định.

Kỳ thi lớp 10 luôn được phụ huynh, học sinh quan tâm. Tại một số thành phố như Hà Nội, TPHCM, thí sinh còn áp lực về tỷ lệ chọi. Ảnh minh họa

Cũng theo vị lãnh đạo này, việc điều chỉnh bài thi lớp 10 sẽ không ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển vào học THPT của học sinh so với các năm trước. Cơ hội trúng tuyển của mỗi học sinh là bình đẳng như nhau, phụ thuộc vào vị trí xếp hạng tương đối, chứ không phụ thuộc vào hình thức hay nội dung môn thi.

Ngoài ra, trong thời gian tới, số học sinh được vào học lớp 10, số lớp, số trường THPT tại địa phương này sẽ tăng đáng kể, tiến tới tất cả học sinh đều được vào học lớp 10 và phải hoàn thành chương trình lớp 12.

“Chính vì vậy, việc thi tuyển vào lớp 10 nói chung và bài thi tổ hợp nói riêng không làm tăng áp lực cho học sinh”, vị này nói.

Hiếm có tỉnh nào đưa ra phương án như vậy

Trước phương án thi lớp 10 của tỉnh Sơn La, một số ý kiến bày tỏ băn khoăn về việc chọn tổ hợp nhiều môn khiến việc ôn luyện của học sinh gặp khó khăn, áp lực.

Rất nhiều ý kiến cho rằng, thi lớp 10 là kỳ thi chuyển cấp, có tính chất quan trọng với học sinh và luôn được phụ huynh đặc biệt quan tâm, thậm chí rất lo lắng.

Hiện nay, theo kế hoạch, các trường đã cơ bản kết thúc học kỳ 1 và thời gian chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 cũng chỉ còn 1 học kỳ nữa, nên thông tin thi bằng tổ hợp 6 môn, một thay đổi lớn trong khoảng thời gian ngắn là điều rất đáng phải cân nhắc.

Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội) nhìn nhận “hiếm có tỉnh nào đưa ra phương án như vậy”. Cách làm này, theo ông, có nhiều ưu điểm, nhưng không thể áp dụng với Hà Nội, TPHCM.

Lý giải cụ thể hơn, ông Cường cho rằng những kỳ thi vào lớp 10 của từng tỉnh sẽ có mức độ áp lực khác nhau. Do đó, cách thi và số lượng bài thi như thế nào cần căn cứ vào áp lực và tỷ lệ chọi của từng địa phương.

Với những địa phương có tỷ lệ trúng tuyển vào THPT công lập cao, mức độ cạnh tranh không lớn, nếu đề minh họa chủ yếu kiểm tra kiến thức căn bản, câu hỏi ở mức nhận biết và thông hiểu thì việc thi nhiều môn sẽ không gây áp lực hay tạo “cú sốc” cho học sinh.

Thậm chí, điều này còn góp phần hạn chế tình trạng học lệch, giúp học sinh học đều các môn hơn.

Ngược lại, nếu đề thi đòi hỏi kiến thức rộng và sâu, buộc học sinh phải ôn luyện quá mức, áp lực sẽ gia tăng rõ rệt.

Vì thế, đối với các thành phố lớn như Hà Nội và TPHCM, những nơi có nhu cầu vào trường THPT công lập cao trong khi số lượng trường còn hạn chế, thầy Cường cho rằng không phù hợp để áp dụng hình thức thi tổ hợp nhiều môn.

“Trong bối cảnh tỷ lệ chọi lớn, nếu đưa vào các bài thi tổ hợp rộng, áp lực đối với học sinh sẽ trở nên 'rất khủng khiếp', khiến kỳ thi thêm căng thẳng và nặng nề thay vì giảm áp lực như mục tiêu đặt ra”, thầy Cường nói.

Từ đó, thầy giáo này ủng hộ phương án mỗi năm Hà Nội và TPHCM chủ động lựa chọn bài thi thứ 3 phù hợp với thực tế. Và dù thi bao nhiêu môn, địa phương cũng cần tính đến độ đồng đều về chất lượng học sinh trên địa bàn, nhất là với những tỉnh có địa giới rộng sau sáp nhập.

Quan trọng hơn, mọi phương án phải được xây dựng có kế hoạch, công bố sớm ma trận và đề minh họa để giáo viên, học sinh có thời gian thích ứng, chuẩn bị, tránh xáo trộn và những áp lực không cần thiết.

Thúy Nga