Tình trạng đau kéo dài ở phụ nữ trung niên chưa được nhìn nhận đúng mức

Không nên coi đau mạn tính là quy luật tất yếu của tuổi tác

Theo Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), Việt Nam hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ trong độ tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh (từ 45-69 tuổi). Độ tuổi mãn kinh tự nhiên trung bình của phụ nữ Việt Nam là từ 48-50 tuổi. Sau khi bước vào giai đoạn mãn kinh, người phụ nữ còn có thể sống thêm khoảng 20-30 năm.
Điều đó cho thấy, chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi trung niên có ý nghĩa lâu dài, không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống trước mắt mà còn góp phần bảo đảm sức khỏe trong nhiều thập kỷ tiếp theo.

TS.Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em phát biểu

Năm 2026, Ngày Mãn kinh Thế giới (18.10) được phát động với chủ đề “Đau mạn tính ở tuổi trung niên”, đi kèm thông điệp hành động “Từ nhận thức đến chăm sóc dựa trên bằng chứng”. Hưởng ứng sự kiện này, chiều 15.10 tại Hà Nội, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) phối hợp với Hội Chăm sóc sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam tổ chức mít tinh và chương trình tập huấn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh.

Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em Tống Trần Hà cho biết, theo các báo cáo chuyên môn của Hiệp hội Mãn kinh thế giới và ý kiến chuyên gia sản phụ khoa, đau mạn tính là vấn đề sức khỏe đáng lưu tâm ở phụ nữ trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh. Các biểu hiện có thể bao gồm đau cơ xương khớp, đau cơ toàn thân, đau đầu và những rối loạn liên quan đến hệ tiết niệu, sinh dục. Những triệu chứng này không chỉ gây khó chịu về thể chất mà còn ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm lý, khả năng lao động và sinh hoạt thường ngày.

Đáng lo ngại, trong thực hành lâm sàng cũng như đời sống xã hội, tình trạng đau kéo dài ở phụ nữ trung niên đôi khi chưa được nhìn nhận đúng mức. Không ít trường hợp bị quy kết đơn thuần do yếu tố tâm lý hoặc được xem là hệ quả tất yếu của tuổi tác. Quan niệm này khiến nhiều phụ nữ âm thầm chịu đựng, tự tìm cách điều trị hoặc trì hoãn thăm khám, trong khi các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn chưa được đánh giá và can thiệp kịp thời.

Quang cảnh lễ mít tinh

Ông Tống Trần Hà nhấn mạnh, để nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc sức khỏe phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, thời gian tới, các cơ sở y tế cần tập trung triển khai đồng bộ 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, tăng cường truyền thông, tư vấn gắn với cung cấp dịch vụ y tế, giúp phụ nữ nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể và chủ động thăm khám khi xuất hiện triệu chứng đau kéo dài trên 3 tháng; không cam chịu hoặc tự điều trị theo những phương pháp truyền miệng.

Cùng với đó, cần lồng ghép nội dung tư vấn, khám tầm soát và quản lý các bệnh lý liên quan đến mãn kinh vào những chương trình y tế tại địa phương, như chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Đây là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, nhất là tại tuyến y tế cơ sở.

Một nhiệm vụ khác là thúc đẩy tiếp cận điều trị dựa trên bằng chứng khoa học, thông qua sự phối hợp đa chuyên khoa như sản phụ khoa, cơ xương khớp, thần kinh, phục hồi chức năng và quản lý đau. Việc xây dựng phác đồ điều trị cần được cá thể hóa, kết hợp y học lối sống và cân nhắc chỉ định liệu pháp nội tiết mãn kinh (MHT) đối với những trường hợp có tình trạng suy giảm nội tiết nghiêm trọng, phù hợp với đánh giá chuyên môn.

Bên cạnh các giải pháp y tế, sự thấu hiểu và đồng hành của gia đình, cộng đồng cũng có vai trò quan trọng. Việc tạo dựng môi trường sống an toàn, chia sẻ trách nhiệm gia đình, giảm áp lực công việc sẽ giúp phụ nữ trung niên có thêm điều kiện chăm sóc bản thân, duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần. 

Chăm sóc sức khỏe không chỉ dừng lại ở điều trị triệu chứng

Theo GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi mãn kinh Việt Nam, ngày Mãn kinh Thế giới là dịp để cộng đồng nhìn nhận đầy đủ hơn về những thay đổi sức khỏe của phụ nữ trong giai đoạn trung niên.

Mãn kinh không phải là bệnh mà là một giai đoạn sinh lý tự nhiên trong cuộc đời người phụ nữ. Tuy nhiên, những biến đổi nội tiết trong thời kỳ chuyển tiếp có thể tác động sâu rộng đến sức khỏe thể chất, tinh thần, tình dục, giấc ngủ, hệ tim mạch, xương khớp, chuyển hóa và chất lượng cuộc sống.

Trong bối cảnh tuổi thọ ngày càng tăng, phụ nữ có thể sống thêm nhiều thập kỷ sau mãn kinh. Vì vậy, mục tiêu chăm sóc sức khỏe ở giai đoạn này không nên chỉ dừng lại ở việc điều trị những triệu chứng khó chịu trước mắt, mà cần hướng đến duy trì sức khỏe lâu dài, giúp người phụ nữ giữ được sự tự tin, khả năng hoạt động và chất lượng cuộc sống.

GS.TS Trần Thị Phương Mai cho rằng, cần tiếp tục đồng hành với phụ nữ trong suốt quá trình chuyển tiếp từ giai đoạn sinh sản sang tuổi trung niên và mãn kinh. Đặc biệt, không thể coi đau mạn tính là điều phụ nữ phải cam chịu. Thay vào đó, cần nhận diện sớm, đánh giá đúng, điều trị dựa trên bằng chứng khoa học và duy trì sự đồng hành lâu dài vì sức khỏe, chất lượng cuộc sống của người phụ nữ.

Các chuyên gia, bác sĩ trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ phụ nữ tại buổi tập huấn

Cũng trong khuôn khổ chương trình, Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi mãn kinh Việt Nam triển khai tập huấn nhằm bổ sung kiến thức chuyên môn về mãn kinh cho cán bộ y tế các tuyến. Thông qua hoạt động này, đội ngũ y tế, đặc biệt là các bác sĩ tuyến cơ sở, được nâng cao năng lực nhận biết, chẩn đoán, điều trị và dự phòng những bệnh lý có thể gặp ở phụ nữ tuổi trung niên, mãn kinh.

Chương trình được tổ chức theo hình thức kết hợp trực tiếp tại Cục Bà mẹ và Trẻ em và trực tuyến tới Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) của 34 tỉnh, thành phố trên cả nước, với sự tham dự của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Y tế, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, các chuyên gia sản phụ khoa và cơ quan báo chí, truyền thông.

Việc đẩy mạnh truyền thông, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ trung niên là những giải pháp thiết thực nhằm từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động. Qua đó, giúp phụ nữ chủ động thích ứng với những thay đổi của cơ thể, được chăm sóc và điều trị phù hợp, để giai đoạn mãn kinh không trở thành rào cản đối với một cuộc sống khỏe mạnh, tự tin và chất lượng.