Tình yêu Việt Nam qua 'Sự mê đắm của Hồ Gươm'

Nhà thơ Mỹ Bruce Weigl (giữa) tại buổi ra mắt sách và triển lãm tranh.

Chương trình ra mắt sách được dẫn dắt bởi nhà thơ, dịch giả Hữu Việt, với sự tham dự đông đảo của các nhà văn, nhà thơ, dịch giả, nhà nghiên cứu văn hóa, bạn bè quốc tế và độc giả yêu thơ Hà Nội.

Trong không gian đậm chất nghệ thuật và giàu cảm xúc, những câu chuyện về hành trình đặc biệt của nhà thơ Bruce Weigl từ một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam trở thành một thi sĩ dành phần lớn cuộc đời sau chiến tranh để gắn bó với đất nước và con người Việt Nam đã tạo nên nhiều xúc động.

Tác phẩm "Sự mê đắm của Hồ Gươm".

Phát biểu tại lễ ra mắt tác phẩm, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhận định, hành trình của nhà thơ, cựu binh Mỹ Bruce Weigl đến Việt Nam là câu chuyện rất đặc biệt về sự chuyển hóa của con người và nghệ thuật.

"Gần 60 năm trước, Bruce Weigl đến Việt Nam lần đầu tiên trên một hải trình rất dài. Khi ấy, ông là một người lính Mỹ mang theo súng đạn, bom đạn, chất độc da cam và những nỗi đau của chiến tranh. Nhưng trong những lần trở lại Việt Nam sau năm 1975, ông không còn mang theo những thứ vũ khí hủy diệt nữa mà mang theo những bài thơ, những bài thơ viết về Việt Nam và tình yêu sâu nặng dành cho mảnh đất này", nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ.

Nhà thơ, cựu binh Bruce Weigl đã bày tỏ niềm xúc động sâu sắc trước vẻ đẹp của Hà Nội.

Theo ông, ấn tượng trong thơ Bruce Weigl là tác giả không miêu tả Hà Nội theo cách trực diện, mà khám phá một Hà Nội mới từ chính những điều quen thuộc nhất. Ông cũng đánh giá cao bản dịch của Trần Lê Khánh khi vừa giữ được sự trong sáng của tiếng Việt, vừa bảo tồn những đặc tính quan trọng trong thơ Bruce Weigl. "Chính nhờ sự giao thoa ấy mà hôm nay chúng ta có mặt ở đây để một lần nữa tìm thấy Hà Nội của chính mình qua lăng kính của một người khác", nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói.

Tập thơ "Sự mê đắm của Hồ Gươm" dày 280 trang, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành, là kết tinh của những trải nghiệm, quan sát và suy tư của nhà thơ Bruce Weigl về Hà Nội. Tác giả bày tỏ, đây là một thoáng gặp gỡ với những linh hồn Hà Nội, nơi quá khứ và hiện tại, hữu hình và vô hình hòa quyện trong cùng một trường cảm xúc.

Với Bruce Weigl, Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung là nguồn cảm hứng lớn nhất cho tập thơ. Ông kể rằng trong khoảng 40 năm qua, mỗi lần trở lại Việt Nam, thơ ca dường như tự tìm đến qua những cuộc dạo phố hay những giờ ngồi ở quán cà phê.

Những bức tranh của Bruce Weigl thu hút sự quan tâm từ công chúng.

Nhà thơ Bruce Weigl sinh năm 1949, là một cựu binh Mỹ đã từng tham chiến tại chiến trường Quảng Trị. Năm 1986, ông trở lại Việt Nam với tư cách là một người gắn kết, giúp đỡ chính phủ Mỹ khôi phục các vấn đề ngoại giao với Việt Nam. Năm 2024, ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Huân chương Hữu nghị cho những đóng góp trong việc thúc đẩy quan hệ văn học Việt Nam và Hoa Kỳ.

"Tôi yêu con người, yêu món ăn, yêu cảnh sắc thiên nhiên và yêu cả cách mà mọi người nơi đây đối xử với nhau. Thật là tình huống kỳ lạ khi bạn chiến đấu trong cuộc chiến chống lại nơi mà chính bạn dành hứng thú, sự quan tâm và muốn được giao lưu", nhà thơ Mỹ chia sẻ.

Bruce Weigl đã nhiều lần trở lại Việt Nam và đặc biệt ông có mối liên hệ sâu sắc với Hà Nội. Ông nhận lời mời đến Hà Nội lần đầu tiên vào năm 1986 và nhiều lần đi dạo quanh Hồ Gươm và cảm nhận sự thay đổi của nơi đây.

Chia sẻ về lý do không chọn những mảnh đất như Quảng Trị mà lại chọn Hà Nội để viết và hoàn thành tác phẩm "Sự mê đắm của Hồ Gươm", ông nói rằng, ông đã từng phục vụ trên cương vị của một người lính ở khắp đất nước Việt Nam nhưng ông hiểu rằng Hà Nội là nơi diễn ra một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và ông luôn mong muốn tìm hiểu về Hà Nội nhiều nhất có thể.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã có chia sẻ sâu sắc.

Dịch giả Trần Lê Khánh chia sẻ, ông đã dành ba năm dịch tập thơ "Sự mê đắm của hồ Gươm" sang tiếng Việt. Cơ duyên để ông dịch tập thơ này đến rất tình cờ. Những vần thơ của nhà thơ Mỹ thực sự đến cảm giác đặc biệt đối với ông và bản thân ông mong muốn đem đến âm hưởng của tiếng Việt vào trong tập thơ nhưng không đánh mất đi "cái hồn" của tác phẩm gốc.

"Thơ của Bruce là thơ của khoảnh khắc chứ không nói về triết lý quá nhiều", nhà thơ Trần Lê Khánh nói. Ông cũng cho rằng Bruce Weigl rất thành công trong việc tái hiện từng khoảnh khắc ngay cả khi đó vốn không phải nơi mình thuộc về.

Phòng Nghệ thuật của Nhà xuất bản Hội Nhà văn thu hút đông đảo văn nghệ sĩ trong sự kiện đặc biệt.

Sự nỗ lực trong dịch thuật được giới chuyên môn đánh giá cao và nhận định bản dịch của nhà thơ Trần Lê Khánh đã giữ được những phẩm chất quan trọng nhất trong thơ Bruce Weigl, đồng thời mang một vẻ đẹp rất Việt Nam, trong sáng và chính xác.

Bên cạnh thơ ca, nhà thơ Bruce Weigl cũng thể hiện cảm xúc thông qua hội họa. Ông cho biết bản thân đã vẽ tranh từ rất lâu, trước khi ông bắt đầu con đường trở thành một nhà thơ. Phong cách hội họa của ông chịu ảnh hưởng sâu sắc từ người vợ tên Jean của mình. Trong 6 tháng sống tại Việt Nam, ông đã cố gắng nghiên cứu và học hỏi về hội họa, đặc biệt, ông chọn cho mình phong cách vẽ giống như một đứa trẻ.

Dù thơ ca hay hội họa, tác phẩm của Bruce Weigl cũng gợi lên nhiều suy tưởng.

"Các cháu không vẽ những gì các cháu nhìn thấy mà vẽ những điều các cháu cảm thấy", ông nói, đồng thời cũng về sự nỗ lực mô phỏng lại những nét vẽ, màu sắc mà các cháu thường dùng. Ông đã đi và tập hợp rất nhiều những phong cảnh của Hà Nội để truyền tải vào các tác phẩm nghệ thuật của mình.

Đối với Bruce Weigl, văn học và hội họa là hai lĩnh vực có mối quan hệ mật thiết với nhau. Ông thường gửi gắm những cảm xúc thi ca vào trong các họa phẩm của mình.

Nhà thơ Mỹ tâm sự, ông muốn để lại một chút gì đó cho Việt Nam và theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, một trong những ước nguyện lớn nhất của Bruce Weigl đó là được nằm lại tại Việt Nam, nằm lại với những người nông dân, với những cánh đồng lúa Nam bộ và những cơn gió thổi xào xạc.