Tổ chức cho 328 thí sinh chuyên Tuyên Quang thi lại, giáo viên nói gì?

Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang - nơi xảy ra sai phạm thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026. Ảnh: Website nhà trường

Chưa thể mặc nhiên coi 328 thí sinh đều có hành vi vi phạm ở cùng một mức độ

Chia sẻ trên trang cá nhân, thầy giáo Vũ Khắc Ngọc - người nhiều năm theo dõi các kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học cho rằng không nên vội so sánh vụ việc ở Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang với các trường hợp vi phạm quy chế thi thông thường hay các sai phạm từng xảy ra ở những địa phương khác. Theo giáo viên, bản chất pháp lý của các vụ việc này rất khác nhau.

"Ở những trường hợp thí sinh bị đình chỉ thi hoặc bị hủy kết quả vì mang tài liệu, sử dụng điện thoại, trao đổi bài... hành vi vi phạm thường được phát hiện ngay tại phòng thi, được lập biên bản, có chứng cứ trực tiếp và phần lớn người vi phạm cũng thừa nhận hành vi. Việc xử lý vì thế khá rõ ràng và ít gây tranh cãi. Còn ở điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang, bài toán lại khó hơn rất nhiều", thầy giáo Vũ Khắc Ngọc phân tích.

Theo thầy giáo Vũ Khắc Ngọc, trước mắt, cơ quan điều tra đang tập trung xác định trách nhiệm của tập thể liên quan đến kỳ thi, điểm thi và hội đồng thi; việc làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân vẫn đang tiếp tục được thực hiện.

Điều đó cũng có nghĩa là, đến thời điểm này, chưa thể mặc nhiên coi toàn bộ 328 thí sinh đều có hành vi vi phạm ở cùng một mức độ, cũng chưa thể khẳng định chính xác từng em đã thực hiện hành vi gì nếu chưa có kết luận điều tra.

"Trong một nhà nước pháp quyền, trách nhiệm phải được cá thể hóa và kết luận phải dựa trên chứng cứ, chứ không thể chỉ dựa trên suy đoán hoặc cảm xúc.

Nếu sau này cơ quan điều tra kết luận có thí sinh vi phạm thì các em sẽ phải chịu mọi hậu quả pháp lý và hậu quả theo quy chế thi. Nếu các em đã được tham gia thi lại hoặc phát sinh quyền lợi từ kỳ thi, những quyền lợi đó hoàn toàn có thể bị xem xét hủy bỏ theo quy định khi có căn cứ pháp lý. Nói cách khác, nếu kết luận điều tra sau này của cơ quan Công an chỉ rõ được thí sinh nào vi phạm quy chế thi, thì thí sinh đó sẽ bị hủy cả kết quả thi lần đầu lẫn kết quả thi lại", giáo viên này nêu quan điểm.

Quá trình tổ chức thi lại và xét tuyển cần được công khai, minh bạch ở mức cao nhất

Cũng chia sẻ thông tin về vụ án sai phạm tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang trên trang cá nhân, thầy giáo Đinh Đức Hiền cho rằng quyết định tổ chức thi lại cho 328 thí sinh có thể được xem là cách xử lý đồng thời hai yêu cầu: Không công nhận một kết quả đã mất độ tin cậy; Không quy kết và xử phạt đồng loạt khi trách nhiệm cá nhân chưa được chứng minh.

Theo giáo viên này, để bảo đảm công bằng với các thí sinh khác, quá trình tổ chức thi lại và xét tuyển sau đó cần được công khai, minh bạch ở mức cao nhất.

Trước hết, kỳ thi lại phải được tổ chức bởi một bộ máy đủ độc lập, có giám sát và kiểm soát đặc biệt từ khâu ra đề, vận chuyển đề, coi thi đến chấm thi. Đề thi phải bảo đảm tương đương về yêu cầu cần đạt, độ khó và khả năng phân hóa.

Các thí sinh cũng cần được hỗ trợ về tâm lý, chi phí và điều kiện dự thi. Việc phải thi lại tất cả các môn, chịu sự chú ý của dư luận và tiếp tục chờ đợi kết quả xét tuyển là một áp lực rất lớn, nhất là với những em không tham gia sai phạm. Đồng thời, danh tính của các em cần được bảo vệ.

"Không thể gắn nhãn “328 thí sinh gian lận” cho cả một nhóm khi cơ quan điều tra chưa xác định trách nhiệm từng người. Phê phán hành vi sai phạm là cần thiết, nhưng định kiến và kết tội tập thể không phải là công lý", thầy giáo Đinh Đức Hiền nêu quan điểm.

Theo thầy giáo Đinh Đức Hiền, kỳ thi lại dự kiến diễn ra ngày 14 và 15/8, công bố kết quả ngày 19/8.

Sau đó, kết quả hợp lệ sẽ được cập nhật vào hệ thống để xét tuyển theo các nguyện vọng thí sinh đã đăng ký.

Tuy nhiên, cách xử lý chỉ tiêu, thời điểm lọc nguyện vọng riêng, tiêu chuẩn trúng tuyển và việc tiếp nhận thí sinh tại các trường đại học cần sớm được công bố thật chi tiết để tránh phát sinh một nghi ngại mới.

"Cần đóng băng danh sách và thứ tự nguyện vọng các thí sinh đã đăng ký trước thời hạn chung. Các em không nên được bổ sung hoặc sắp xếp lại nguyện vọng sau khi đã biết điểm chuẩn của các trường, bởi điều đó sẽ tạo ra lợi thế thông tin so với những thí sinh khác.

Việc xét tuyển cũng phải áp dụng đúng tiêu chuẩn và các điều kiện trúng tuyển chung, không thể có một ngưỡng thấp hơn chỉ vì đây là nhóm thi lại. Nếu có cơ chế tăng chỉ tiêu, chỉ tiêu đó phải được cấp đúng số lượng thí sinh thực sự đủ điều kiện, phù hợp với năng lực đào tạo của từng trường và tuyệt đối không làm giảm cơ hội của những thí sinh đã tham gia đợt xét tuyển chung", giáo viên này cho hay.