Tò he - nhịp cầu văn hóa nối ký ức Việt xưa với Tết đương đại
Mỗi độ xuân về, giữa nhịp sống hiện đại đang chuyển mình từng ngày, vẫn có những thanh âm rất khẽ, rất xưa, len lỏi giữa phố phường đông đúc. Đó không phải là tiếng còi xe, không phải âm thanh của công nghệ, mà là tiếng thì thầm của ký ức - ký ức được nặn nên từ đôi bàn tay khéo léo của người nghệ nhân, từ bột gạo, nước màu và hơi ấm của lòng người.
Giữa không gian Tết hôm nay, khi đồ chơi công nghệ tràn ngập, tò he vẫn giữ cho mình một vị trí rất riêng. Không ồn ào, không lấp lánh ánh đèn, tò he hấp dẫn bằng sự mộc mạc, mang theo hương vị Tết xưa.
Người nghệ nhân làm tò he - họ chính là những “người kể chuyện” thầm lặng của mùa Xuân. Câu chuyện của họ không bắt đầu từ sân khấu, mà từ những làng quê ven đô, từ ký ức nối tiếp ký ức. Và người đang lặng lẽ kể những câu chuyện Tết bằng chính cái đôi bàn tay khéo léo của mình, không ai khác chính là nghệ nhân Đặng Đình Thường.
Tò he, món đồ chơi dân gian tưởng chừng đơn sơ, nhưng lại chứa đựng cả một kho tàng văn hóa Việt. Từ những hình con giống, nhân vật cổ tích, linh vật truyền thống cho đến hình ảnh đời sống thường nhật, mỗi con tò he là một câu chuyện được “kể” bằng màu sắc, hình khối và sự tưởng tượng. Đó là cách ông cha ta gửi gắm ước mơ về một năm mới đủ đầy, bình an, mưa thuận gió hòa, con cháu sum vầy.
Cùng với thời gian, tò he cũng không đứng ngoài nhịp sống đương đại. Bên cạnh những hình thù quen thuộc như 12 con giáp, Tôn Ngộ Không, người nghệ nhân hôm nay còn khéo léo nặn nên cả những nhân vật được trẻ nhỏ yêu thích, từ những con vật “hot” như capybara, doremon cho đến các hình tượng ngộ nghĩnh, hấp dẫn khác của thế giới số.
Trong ánh mắt của người nghệ nhân, mỗi mùa Xuân đến là một lần hy vọng. Hy vọng rằng, sẽ có thêm những đứa trẻ tò mò hỏi về nguồn gốc tò he. Hy vọng rằng, những bậc cha mẹ sẽ dừng lại đôi phút giữa nhịp Tết hối hả, để cùng con lắng nghe một câu chuyện xưa được kể bằng bột gạo và màu sắc. Và hy vọng rằng, trong dòng chảy phát triển, xã hội vẫn dành một khoảng lặng cho những giá trị truyền thống được tiếp tục nảy nở.
