Toàn cảnh lễ trao Giải thưởng Trần Văn Khê 2026: Tôn vinh những người giữ mạch nguồn âm nhạc dân tộc

Có những buổi lễ kết thúc khi những tràng pháo tay lắng xuống. Nhưng cũng có những buổi lễ mở ra một câu chuyện dài hơn về sự tiếp nối của di sản. Lễ công bố và trao Giải thưởng Trần Văn Khê 2026, diễn ra sáng 31.7 tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ (TP.HCM), mang tinh thần ấy: tôn vinh những con người đã và đang lặng lẽ giữ cho âm nhạc truyền thống Việt Nam tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Buổi lễ có sự tham dự của ông Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM; PGS-TS Phan Thanh Bình, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM; ông Phan Nguyễn Như Khuê, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM; bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, cùng đông đảo nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nghệ nhân và thân hữu của cố GS-TS Trần Văn Khê.

Ông Nguyễn Phước Lộc - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM, phát biểu tại sự kiện.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Phước Lộc đánh giá cao những nỗ lực của Quỹ Học bổng Trần Văn Khê trong việc tiếp nối tâm nguyện của cố GS-TS Trần Văn Khê, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị của âm nhạc dân tộc. Ông nhắc lại quan điểm nổi tiếng của giáo sư: "Âm nhạc dân tộc không hề nhỏ bé, nó là cả một đại dương của tâm hồn Việt", đồng thời cho rằng việc bảo tồn di sản không chỉ dừng ở lưu giữ tư liệu mà còn là nuôi dưỡng tình yêu âm nhạc truyền thống trong cộng đồng, đặc biệt với thế hệ trẻ.

Theo nhà báo Dương Trọng Dật, Giám đốc Quỹ Học bổng Trần Văn Khê, giải thưởng được tổ chức nhằm tiếp tục lan tỏa những giá trị mà cố GS-TS Trần Văn Khê dành cả cuộc đời theo đuổi, đồng thời động viên các tập thể, cá nhân đang bền bỉ nghiên cứu, giảng dạy, biểu diễn và truyền bá âm nhạc truyền thống Việt Nam. Sau khi ông qua đời năm 2015, Quỹ Học bổng Trần Văn Khê tiếp tục hiện thực hóa tâm nguyện xây dựng một không gian lưu giữ di sản và khuyến khích các thế hệ kế tiếp gắn bó với âm nhạc dân tộc.

Năm 2026 cũng đánh dấu một điểm mới của giải thưởng khi lần đầu mở rộng đối tượng xét tặng đối với các tập thể. Sau quá trình thẩm định, Hội đồng Giải thưởng quyết định vinh danh 2 tập thể gồm Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế và Nhóm Xẩm 48h, cùng 6 cá nhân có nhiều đóng góp trong nghiên cứu, giảng dạy, biểu diễn và truyền dạy âm nhạc truyền thống: Nhà giáo Ưu tú Phạm Thúy Hoan, NSND Ngô Tuyết Mai, NSƯT Huỳnh Khải, NSƯT Phạm Văn Môn, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Tấn Khoa và TS Mai Mỹ Duyên.

Ông Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM và đại diện Quỹ Trần Văn Khê trao giải tập thể cho Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế và Nhóm Xẩm 48H.

Nhà báo Dương Trọng Dật, Giám đốc Quỹ Học bổng Trần Văn Khê, trao giải cho các thành viên Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế.

Ông Phan Nguyễn Như Khuê, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM, trao giải cho cá nhân có nhiều đóng góp trong nghiên cứu, giảng dạy, biểu diễn và truyền dạy âm nhạc truyền thống.

Ông Phan Nguyễn Như Khuê, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM; bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM và đại diện Quỹ Trần Văn Khê trao giải cho 6 cá nhân có nhiều đóng góp trong nghiên cứu, giảng dạy, biểu diễn và truyền dạy âm nhạc truyền thống.

Ông Nguyễn Phước Lộc - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM, thay mặt lãnh đạo thành phố gửi tặng lẵng hoa và chúc mừng Giải thưởng Trần Văn Khê.

Nhà báo Dương Trọng Dật, Giám đốc Quỹ Học bổng Trần Văn Khê, cho biết giải thưởng được tổ chức nhằm tiếp tục lan tỏa những giá trị mà cố GS-TS Trần Văn Khê dành cả cuộc đời theo đuổi, đồng thời động viên các tập thể, cá nhân đang bền bỉ nghiên cứu, giảng dạy, biểu diễn và truyền bá âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Bà Nguyễn Thế Thanh, đại diện Quỹ Học bổng Trần Văn Khê, cho biết điểm mới của mùa giải năm nay là mở rộng đối tượng xét tặng đối với các tập thể.

Đông đảo các đại biểu, khách mời tham dự sự kiện.

Các đại biểu đóng góp ủng hộ Quỹ học bổng Trần Văn Khê.

Nếu phần trao giải là khoảnh khắc ghi nhận những cống hiến bền bỉ, thì các tiết mục nghệ thuật ngay sau đó đã giúp tinh thần của Giải thưởng Trần Văn Khê 2026 được tiếp nối bằng chính âm thanh và hơi thở của di sản.

Khán phòng Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ lắng lại khi những giai điệu nhã nhạc, hát xẩm, đờn ca tài tử và các tiết mục âm nhạc truyền thống lần lượt vang lên. Không chỉ biểu diễn để chúc mừng lễ trao giải, các nghệ sĩ còn kể câu chuyện về hành trình gìn giữ những giá trị đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Có lẽ đó cũng là điều khiến Giải thưởng Trần Văn Khê mang một sắc thái riêng. Những người được vinh danh không chỉ bước lên sân khấu để nhận bằng khen và hoa chúc mừng, mà còn trực tiếp giới thiệu thành quả lao động nghệ thuật của mình trước công chúng. Khoảng cách giữa người được trao giải và người thưởng thức vì thế gần như không còn.

Ở mỗi tiết mục, người xem bắt gặp sự trân trọng dành cho những làn điệu cổ, những nhạc cụ dân tộc quen thuộc và cả niềm say mê của những nghệ sĩ đã dành nhiều năm gắn bó với âm nhạc truyền thống. Những tràng pháo tay kéo dài sau mỗi phần biểu diễn như một lời đồng tình rằng giá trị của di sản chỉ thực sự sống khi tiếp tục được thực hành, truyền dạy và lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Khép lại buổi lễ, các đại biểu, nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà nghiên cứu và các tập thể, cá nhân được vinh danh cùng lưu lại những bức ảnh chung. Đó không chỉ là bức ảnh kỷ niệm của một mùa giải, mà còn là hình ảnh của nhiều thế hệ đang chung tay gìn giữ một phần hồn cốt của văn hóa Việt Nam.

Đông đảo đại biểu, nghệ sĩ và người yêu âm nhạc dân tộc chăm chú theo dõi các tiết mục biểu diễn tại chương trình.

Tiếp nối tâm nguyện của cố GS-TS Trần Văn Khê, Giải thưởng Trần Văn Khê không dừng ở việc tôn vinh những thành tựu đã có. Điều giải thưởng hướng đến là khích lệ những con người vẫn âm thầm nghiên cứu, giảng dạy, biểu diễn và truyền nghề, để âm nhạc dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, đến với lớp công chúng trẻ bằng những cách tiếp cận mới nhưng vẫn giữ trọn giá trị cốt lõi.

Bài: Ngô Nguyễn

Ảnh: Minh Hòa - Minh Phương