Tôn vinh tinh hoa, khơi nguồn sáng tạo làng nghề

Ban Tổ chức trao Giải đặc biệt cho tác giả Nguyễn Văn Dũng, đến từ xã Chuyên Mỹ, thành phố Hà Nội với tác phẩm Hộp khảm Bách Nhi”.

Tôn vinh giá trị làng nghề

Hà Nội nghìn năm văn hiến không chỉ được tạc nên bởi những trang sử hào hùng, mà còn được kết tinh từ đôi bàn tay tài hoa của biết bao thế hệ nghệ nhân tại hàng trăm làng nghề truyền thống. Mỗi nét chạm, lớp men, đường khảm hay sợi chỉ không đơn thuần tạo nên một sản phẩm thủ công, mà còn chứa đựng những câu chuyện văn hóa, ký ức cộng đồng và giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Trong dòng chảy hội nhập và hiện đại hóa, việc bảo tồn tinh hoa làng nghề không chỉ là gìn giữ bản sắc văn hóa, mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế sáng tạo, nâng cao giá trị sản phẩm thủ công và đưa những giá trị đặc sắc của Hà Nội đến với thị trường trong nước, quốc tế.

Phát biểu tại lễ trao giải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh: Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026 là một trong những hoạt động thiết thực nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó. Hội thi tạo sân chơi để các nghệ nhân, thợ giỏi giao lưu, giới thiệu sản phẩm, thể hiện tài năng, đồng thời tìm tòi những hướng sáng tạo mới trên nền tảng các giá trị nghề truyền thống.

Ban Tổ chức trao giải Nhất cho các tác giả, tác phẩm.

Ban Tổ chức trao giải Ba cho các tác giả, tác phẩm.

Hội thi cũng là cơ hội kết nối các làng nghề, cơ sở nghề, thúc đẩy hợp tác cùng phát triển. Đây là một trong những sự kiện quan trọng trong chuỗi hoạt động thiết thực chào mừng 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô và các ngày lễ lớn của đất nước, thành phố trong năm 2026; đồng thời là sự kiện bên lề của Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Điểm đáng chú ý của hội thi là sự đa dạng về loại hình sản phẩm, từ đồ gỗ, sơn mài, khảm trai, đồ thủ công mỹ nghệ đến các sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa của từng vùng đất, làng nghề. Qua mỗi sản phẩm, người xem có thể nhận diện những đặc trưng riêng của nghề, đồng thời cảm nhận được sự chuyển động của làng nghề trong bối cảnh mới.

Ông Nguyễn Văn Dũng (bên trái) và tác phẩm “Hộp khảm Bách Nhi” giải đặc biệt tại hội thi.

Theo Ban Tổ chức, hội thi bắt đầu nhận sản phẩm từ ngày 5 đến 20-8-2026 với 183 tác giả, 298 tác phẩm. Các tác phẩm được đánh giá theo từng nhóm sản phẩm, dựa trên những tiêu chí như ý tưởng mới, không sao chép; tính thẩm mỹ; giá trị truyền thống; mức độ thân thiện với môi trường và tính thương mại.

Kết quả, Ban Tổ chức đã trao 71 giải thưởng cho các tác phẩm dự thi, gồm 1 giải đặc biệt, 5 giải nhất, 10 giải nhì, 14 giải ba, 20 giải khuyến khích và 21 giải phụ thuộc 5 nhóm sản phẩm làng nghề. 100% tác giả tham gia hội thi được Ban Tổ chức trao giấy chứng nhận. Các sản phẩm được lựa chọn, trao giải đều thể hiện rõ giá trị văn hóa truyền thống của làng nghề Thủ đô, đồng thời cho thấy sự sáng tạo của các nghệ nhân, thợ giỏi trong việc đưa nghề truyền thống thích ứng với đời sống đương đại.

Anh Đào Đình Sáng, tác giả đạt giải nhất (đứng giữa) giới thiệu với khách tham quan sản phẩm dự thi được giải nhất "Phu thê viên mãn" trưng bày tại Hội thi.

Mở hướng phát triển mới

Giải đặc biệt của Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026 thuộc về tác phẩm “Hộp khảm Bách Nhi” của tác giả Nguyễn Văn Dũng, đến từ xã Chuyên Mỹ, thành phố Hà Nội.

Chia sẻ về ý tưởng sáng tạo tác phẩm, ông Nguyễn Văn Dũng cho biết, nguồn cảm hứng trước hết xuất phát từ tình yêu nghề và những giá trị văn hóa truyền thống mà cha ông để lại.

“Trong quá trình làm nghề, tôi luôn trăn trở làm thế nào để những kỹ thuật, hình ảnh và câu chuyện của ngày xưa không bị mai một”, ông Nguyễn Văn Dũng chia sẻ.

Từ trăn trở đó, tác giả lựa chọn cách thể hiện mang hơi hướng truyền thống, với nhiều công đoạn như tạo hình, vẽ, sơn, nhuộm màu... Đồng thời, ông nghiên cứu cách xử lý bề mặt và màu sắc để tác phẩm vừa giữ được vẻ đẹp cổ truyền, vừa có độ bền, phù hợp với điều kiện sử dụng hiện nay.

Tác giả và tác phẩm diều sáo vẽ tranh Đông Hồ đến từ làng Bá Dương Nội, xã Ô Diên tại hội thi.

Trong 5 giải nhất của hội thi, nhiều tác phẩm cũng để lại dấu ấn bởi sự kết hợp giữa giá trị truyền thống và tư duy sáng tạo. Đó là “Bộ bàn ghế Nơm” của tác giả Nghiêm Thị Sang; “Phu Thê viên mãn” của tác giả Đào Đình Sáng; “Làng quê Việt Nam xưa” của tác giả Phạm Văn Nguyên; “Sơn nữ thượng lưu” của tác giả Nguyễn Thị Thủy và “Sen nở” của tác giả Phạm Thu Thủy.

Đặc biệt, tác phẩm “Phu Thê viên mãn” của tác giả Đào Đình Sáng, đến từ làng nghề mộc Thiết Úng, xã Thư Lâm, cho thấy rõ hơn khát vọng đưa sản phẩm thủ công truyền thống bước vào thị trường rộng lớn.

Anh Đào Đình Sáng cho biết, mong muốn là sản phẩm không chỉ được biết đến trong nước mà còn có thể tiếp cận thị trường quốc tế. Hiện nay, anh đã và đang từng bước phát triển sản phẩm sang một số thị trường trong khu vực Đông Nam Á, hướng tới những thị trường rộng hơn trên thế giới.

“Trong thời gian tới, tôi muốn đầu tư mạnh hơn về mẫu mã, chất lượng, cách quảng bá và xây dựng thị trường để các sản phẩm thủ công của Việt Nam có thể vươn xa hơn, được nhiều khách hàng quốc tế biết đến và ghi nhận”, anh Đào Đình Sáng chia sẻ.

Từ những tác phẩm được vinh danh tại hội thi có thể thấy, nghệ nhân, thợ giỏi Hà Nội đang đứng trước một yêu cầu mới: Vừa giữ được “hồn” của nghề, vừa tạo ra những sản phẩm phù hợp với thị hiếu và nhu cầu của thị trường. Đây cũng là con đường để các làng nghề chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang chú trọng hơn đến thiết kế, thương hiệu, chất lượng và thị trường.

Chị Nguyễn Thị Thủy (đứng giữa) và tác phẩm đạt giải nhất Túi xách " Sơn nữ thượng lưu" tại hội thi.

Không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh, những tác phẩm đạt giải sẽ được trưng bày tại Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu năm 2026 do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long trong 4 ngày, dự kiến từ ngày 13 đến 16-11-2026. Các tác phẩm tham gia hội thi cũng có thể tiếp tục được lựa chọn tham gia Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức trong tháng 9 và 10-2026.

Qua hội thi lần đầu được tổ chức ở quy mô thành phố, giá trị của làng nghề được nhìn nhận không chỉ ở phương diện bảo tồn văn hóa mà còn gắn với phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo và hội nhập. Mỗi sản phẩm được tạo nên từ bàn tay người thợ vì thế không chỉ kể câu chuyện về một nghề, một làng quê, mà còn góp phần kể câu chuyện về văn hóa Hà Nội và sức sáng tạo của người Việt Nam hôm nay.

Quan trọng hơn, việc tôn vinh các nghệ nhân, thợ giỏi cũng góp phần khơi dậy niềm tự hào, tình yêu nghề, tạo động lực để thế hệ trẻ tiếp tục học nghề, giữ nghề và phát triển nghề. Khi những giá trị truyền thống được trao truyền cùng tư duy sáng tạo mới, những làng nghề của Thủ đô sẽ có thêm nền tảng để phát triển bền vững, từng bước đưa tinh hoa nghề Việt vươn xa.