Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Quy hoạch Thủ đô không thể theo 'nhiệm kỳ 5 năm'

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, chiều 8/4, Quốc hội thảo luận ở tổ về 3 dự án luật, gồm: Luật Thủ đô (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Nêu ý kiến tại phiên thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, việc sửa Luật Thủ đô lần này không đơn thuần là việc hoàn thiện một đạo luật cụ thể mà đây là bước đi mang ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo một mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô với vị trí rất đặc biệt - trung tâm chính trị hành chính quốc gia đồng thời là động lực phát triển của cả nước, đầu tàu để phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Tinh thần xuyên suốt được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là xây dựng Luật Thủ đô trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt, đủ mạnh để tháo gỡ những điểm nghẽn phát triển cho Hà Nội. Song vẫn phải bảo đảm được kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung của quốc gia.

"Yêu cầu đặt ra rất rõ là phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn, nhưng đồng thời phải rõ trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm soát quyền lực phải được thực hiện chặt chẽ hơn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Nêu thực tế các điểm nghẽn của Thủ đô chưa được giải quyết thuộc các lĩnh vực: quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực... Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý trong luật mới phải cụ thể hóa các vấn đề này và phải có giải pháp để tháo gỡ được.

Góp ý cụ thể về vấn đề quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng hiện nay Hà Nội chỉ làm quy hoạch trên sơ đồ.

"Thực tế đường ngoằn ngoèo như thế, đi lại như thế, 10 năm sau vẫn thế này. Nếu bây giờ quy hoạch 100 năm thậm chí phải đập đi xây lại. Phải định hình theo hình vòng tròn hay hình bàn cờ ô vuông, phải rõ định hướng. Nhưng phải có tính bền vững, quy hoạch không phải là theo nhiệm kỳ 5 năm, ông này Chủ tịch lên thì quy hoạch thế này, ông kia lên lại đảo lại quy hoạch.

Phải có không gian quy hoạch, xem 5 năm, sau 10 năm Hà Nội sẽ như thế nào, chỗ nào là trường học, chỗ nào là bệnh viện, chỗ nào là khu đô thị… Phải có quy hoạch tổng thể như thế, còn giờ tôi cảm giác không có quy hoạch, cứ chỗ đất này xây dựng dự án, xây nhà để bán nhưng đường sá không ai lo", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Trong buổi làm việc với Hà Nội trước đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng đặt vấn đề: "Tại sao ngày xưa người Pháp quy hoạch Hà Nội hay thế, không bao giờ tắc đường, không bao giờ có ngập lụt? Giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường đến đấy? Các khu trung tâm, đô thị mới đi lại rất khó khăn vì không anh nào lo đường sá cả, rồi ngập lụt vì không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán mà không có quy hoạch". Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đây là vấn đề bức xúc từ lâu.

Về mô hình phát triển đô thị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại việc thí điểm phường/xã xã hội chủ nghĩa, Hà Nội cần chọn một phường nào đó trong nội thành, còn nếu không thì xây một phường mới.

"Cần có quy hoạch, xác định rõ bao nhiêu thành phố vệ tinh, bao nhiêu trung tâm bên ngoài thì dân sẵn sàng từ bỏ ra ngoài ở. Có người cả đời gác xép, cứ bám vào gác xép, bé gác xép, lớn lên gác xép, lấy vợ lấy chồng vẫn gác xép, sinh con vẫn như thế", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu thực tế.

Toàn cảnh phiên thảo luận.

Nêu định hướng chung về định hướng xây dựng luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, phát triển. Không phải chỉ quy định những gì được làm và không được làm, mà quan trọng hơn là phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý nghiên cứu kỹ cơ chế phân cấp, phân quyền vì đây là nội dung then chốt.

Bày tỏ ủng hộ hướng tiếp cận phân quyền mạnh cho Thủ đô, song Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhìn nhận vấn đề không chỉ là phân quyền nhiều hơn mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát, bởi phân quyền nhiều nhưng không rõ ràng sẽ rất khó thực hiện.

"Phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện thì rất rủi ro trong quản lý, thực thi nhiệm vụ, làm nửa chừng, không hoàn thành được", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu quan điểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý cần làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành các cơ chế chính sách khác với quy định của luật hiện hành, hay còn gọi là cơ chế thử nghiệm vì nội dung này liên quan trực tiếp đến nguyên tắc thống nhất của hệ thống pháp luật.

Việc áp dụng cơ chế khác luật, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, chỉ nên giới hạn ở những lĩnh vực thực sự đặc thù, cần có thí điểm, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan có thẩm quyền kiểm soát quyền lực.

"Hà Nội rất cần có cơ chế thí nghiệm và thử nghiệm chính sách. Hà Nội không chỉ là động lực phát triển mà còn là nơi thử nghiệm những chính sách tốt để đổi mới sáng tạo. Nhưng cơ chế này phải thiết kế đầy đủ điều kiện áp dụng, thời hạn thực hiện, có cơ chế giám sát, đánh giá và xử lý rủi ro, không thể để thí nghiệm kéo dài không kiểm soát hoặc hợp thức hóa cho những bất cập trong quản lý", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tái khẳng định việc sửa đổi luật lần này không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, mà là lựa chọn một mô hình phát triển và phương thức quản trị quốc gia, quản trị Thủ đô trong một thời gian dài.

Tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh là Thủ đô được trao quyền cao hơn, phải chịu trách nhiệm cao hơn. Cùng với đó, cơ chế đặc thù phải tạo ra kết quả vượt trội.

"Việc xây dựng luật phải dứt khoát không nửa vời, không nêu vấn đề ra xong rồi lại để lưng chừng, rất khó làm. Đã phân quyền phải thực chất, đã giao quyền phải ràng buộc trách nhiệm, đã thí điểm phải kiểm soát được rủi ro", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Cũng theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội phải đi đầu nhưng không phải là ngoại lệ đứng ngoài hệ thống mà phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, minh bạch và trách nhiệm. Nếu làm tốt, Luật Thủ đô không chỉ tạo đột phá cho Hà Nội mà còn trở thành mô hình thể chế tiêu biểu cho cả nước.