Tổng điều tra kinh tế 2026: Nền tảng dữ liệu số cho chính sách phát triển bền vững của TP.Hồ Chí Minh

* Kết quả Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ khắc họa trọn vẹn bức tranh kinh tế sinh động của TP.Hồ Chí Minh sau khi mở rộng địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền hai cấp, mà còn tạo lập 'ngân hàng dữ liệu sống' chuẩn xác. Đây chính là bệ phóng giúp Thành phố hoạch định chính sách đột phá, thúc đẩy tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên mới.

Đổi mới phương thức điều tra, hoàn thành vượt tiến độ

Sáng 30/7, Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 TP.Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị tổng kết cuộc Tổng điều tra trên địa bàn Thành phố dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Nguyễn Lộc Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Thành phố.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố, Trưởng Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Thành phố phát biểu kết luận hội nghị.

Cuộc Tổng điều tra được triển khai trong bối cảnh đặc biệt khi cả nước thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.Hồ Chí Minh có quy mô dân số vượt 14 triệu người, đồng thời trở thành địa phương có khối lượng điều tra lớn nhất cả nước với hơn một triệu đơn vị điều tra, gồm trên 400.000 doanh nghiệp và khoảng 690.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể.

Là một trong ba cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia có quy mô lớn, cuộc điều tra năm nay thu thập thông tin của doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, hiệp hội, tổ chức phi chính phủ cùng các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng. Dữ liệu thu thập được sẽ là căn cứ quan trọng để biên soạn các chỉ tiêu thống kê quốc gia, đánh giá thực trạng nền kinh tế, hoàn thiện cơ sở dữ liệu thống kê và phục vụ xây dựng các chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

So với các kỳ điều tra trước, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 có nhiều điểm mới cả về nội dung lẫn phương thức thực hiện. Lần đầu tiên, thông tin về các tổ hợp tác và cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể hoạt động trên môi trường trực tuyến được đưa vào phạm vi điều tra. Đồng thời, việc lập bảng kê cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể được triển khai trước khi điều tra chính thức, góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu.

Nội dung điều tra cũng được bổ sung nhiều chỉ tiêu liên quan đến chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Toàn bộ quy trình từ thu thập, kiểm tra, xử lý đến nghiệm thu dữ liệu đều được số hóa; dữ liệu hành chính được khai thác, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia; trí tuệ nhân tạo được ứng dụng để hỗ trợ xác định mã ngành và theo dõi tiến độ điều tra trên bản đồ số theo thời gian thực.

Nhờ đổi mới cách thức tổ chức, TP.Hồ Chí Minh đã hoàn thành cuộc Tổng điều tra vượt kế hoạch. Thời gian thu thập thông tin giai đoạn một được rút ngắn 20 ngày, giai đoạn hai giảm bốn tháng và kết quả sơ bộ được công bố từ ngày 30/6/2026, sớm hơn kế hoạch bảy tháng.

Bức tranh kinh tế phản ánh sức bật của Thành phố sau mở rộng địa giới

Kết quả sơ bộ cho thấy đến ngày 31/12/2025, TP.Hồ Chí Minh có 964.490 cơ sở kinh tế, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, hiệp hội, tổ chức phi chính phủ và cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng với tổng số 5.822.564 lao động.

Trong đó, khu vực doanh nghiệp có 296.759 doanh nghiệp đang hoạt động, chiếm 30,8% tổng số cơ sở nhưng sử dụng hơn 4,66 triệu lao động, tương đương 80,1% tổng lao động toàn Thành phố. So với năm 2020, số doanh nghiệp tăng 17,1%, bình quân tăng 3,2% mỗi năm. Doanh nghiệp ngoài nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 282.416 doanh nghiệp, chiếm 95,2% tổng số doanh nghiệp, trong khi khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt 14.032 doanh nghiệp, tăng 41% so với năm 2020, cho thấy sức hút ngày càng lớn của môi trường đầu tư Thành phố.

Tiếp nối đà tăng trưởng về số lượng, cơ cấu doanh nghiệp của TP.Hồ Chí Minh tiếp tục chuyển dịch theo hướng dịch vụ giữ vai trò chủ đạo. Toàn Thành phố có 223.789 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, chiếm 75,4% tổng số doanh nghiệp và tăng 22,6% so với năm 2020. Khu vực công nghiệp - xây dựng có 72.523 doanh nghiệp, trong khi nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ còn 447 doanh nghiệp, phản ánh đặc trưng của một đô thị lớn với cơ cấu kinh tế dựa chủ yếu vào dịch vụ và công nghiệp.

Kết quả điều tra cũng cho thấy năng lực tài chính của doanh nghiệp tiếp tục được củng cố. Tổng nguồn vốn của khu vực doanh nghiệp đạt 17.420 nghìn tỷ đồng, tăng 35,5% so với năm 2020. Trong đó, doanh nghiệp ngoài nhà nước nắm giữ hơn 11.057 nghìn tỷ đồng, còn khu vực FDI đạt 5.492 nghìn tỷ đồng, tăng tới 65,5%, là mức tăng cao nhất trong các thành phần kinh tế.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan khi tổng doanh thu thuần của doanh nghiệp năm 2025 đạt 12.208 nghìn tỷ đồng, tăng 50,4% so với kỳ điều tra trước. Khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước tạo ra khoảng 7.400 nghìn tỷ đồng doanh thu, trong khi doanh nghiệp FDI đạt 3.869 nghìn tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Thành phố.

Không chỉ khu vực doanh nghiệp, kinh tế cá thể vẫn giữ vị trí đáng kể trong cơ cấu nền kinh tế. Tổng điều tra ghi nhận 661.462 cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể, chiếm 68,6% tổng số cơ sở trên địa bàn, cao nhất cả nước và tương đương 12,6% tổng số cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể của cả nước. Khu vực này đang tạo việc làm cho hơn 1,08 triệu lao động, tập trung chủ yếu trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ.

Các số liệu điều tra cho thấy thương mại - dịch vụ tiếp tục là lĩnh vực chiếm ưu thế của kinh tế cá thể với 95,5% số cơ sở và 93,5% lao động. Trong khi đó, nhiều hộ sản xuất thuộc lĩnh vực công nghiệp - xây dựng đang có xu hướng chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp hoặc thu hẹp quy mô hoạt động dưới tác động của chuyển đổi số, yêu cầu minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và quá trình đô thị hóa.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Nguyễn Lộc Hà trao Bằng khen của Bộ Tài chính cho các tập thể có thành tích xuất sắc trong triển khai Tổng điều tra kinh tế năm 2026 trên địa bàn Thành phố.

Dữ liệu điều tra tạo nền tảng cho quản trị và hoạch định chính sách

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà đánh giá cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 đã hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương, dù được triển khai trong bối cảnh Thành phố thực hiện đồng thời việc sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Với quy mô hơn một triệu đơn vị điều tra, Thành phố đã huy động khoảng 10.000 điều tra viên cùng hơn 200 giám sát viên, tạo lập bộ dữ liệu thống kê lớn nhất từ trước đến nay. Theo lãnh đạo Thành phố, ý nghĩa của cuộc Tổng điều tra không chỉ nằm ở việc hoàn thành thu thập thông tin mà quan trọng hơn là khả năng khai thác, phân tích và chuyển hóa dữ liệu thành cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý, điều hành và xây dựng chính sách phát triển.

Để phát huy hiệu quả của kết quả điều tra, ngành Thống kê được giao tiếp tục hoàn thiện, làm sạch dữ liệu và xây dựng các báo cáo phân tích chuyên sâu. Các sở, ngành cần chủ động khai thác dữ liệu trong quá trình xây dựng cơ chế, chính sách, quy hoạch và kế hoạch phát triển; đồng thời chính quyền các xã, phường và đặc khu phải thường xuyên cập nhật biến động của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các đơn vị kinh tế nhằm nâng cao chất lượng quản trị địa phương và hiệu quả điều hành phát triển kinh tế - xã hội.

Có thể khẳng định, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ cung cấp bức tranh toàn diện về quy mô và cơ cấu nền kinh tế TP.Hồ Chí Minh sau khi mở rộng địa giới hành chính mà còn tạo lập nền tảng dữ liệu quan trọng cho quá trình xây dựng chính quyền số, quản trị đô thị hiện đại và hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng.

Đây sẽ là cơ sở để Thành phố khai thác hiệu quả tiềm năng của không gian phát triển mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước và khu vực.