Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Chiều 2/4, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 56, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Nhiệm vụ và giải pháp triển khai

Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, ngày 18/3/2026, Chính phủ có tờ trình số số 95 của Chính phủ về Đề án "Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" và dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Việc triển khai tổng rà soát được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm đánh giá toàn diện thực trạng hệ thống pháp luật, phát hiện các bất cập. Qua đó, đề xuất giải pháp hoàn thiện, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, đề án tổng rà soát được xây dựng với 2 phần chính, trong đó phần trọng tâm là xác định quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh (Ảnh: Media Quốc hội).

Theo đó, công tác rà soát sẽ được thực hiện theo 6 tiêu chí cơ bản, gồm: rà soát, đánh giá tính đầy đủ, kịp thời của việc thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng thành các quy định pháp luật; rà soát, đánh giá sự phù hợp của các VBQPPL với quy định của Hiến pháp và tính tương thích của VBQPPL với các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; phát hiện các quy định pháp luật mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu đồng bộ, thiếu thống nhất trong hệ thống pháp luật;

Đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; phát hiện các quy định pháp luật không rõ ràng, còn nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không khả thi; đồng thời xác định những lĩnh vực quan hệ xã hội còn thiếu quy định pháp luật cần bổ sung.

Về phạm vi thực hiện, đề án xác định đối tượng rà soát là toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực (trừ Hiến pháp) và các văn bản đã được ban hành nhưng chưa có hiệu lực, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ở Trung ương và địa phương ban hành tính đến hết ngày 31/10/2026.

Kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật dự kiến sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật trong tháng 12/2026.

Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và thành lập Ban chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thực hiện nhiệm vụ này trong phạm vi cả nước.

Theo đề xuất, Ban chỉ đạo do Chủ tịch Quốc hội làm Trưởng ban; các Phó Trưởng ban gồm Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách công tác pháp luật và tư pháp, Phó Thủ tướng Chính phủ phụ trách lĩnh vực pháp luật, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương và Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Theo đề xuất, Ban Chỉ đạo do Chủ tịch Quốc hội là Trưởng ban. Các Phó Trưởng ban gồm: Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách công tác pháp luật và tư pháp; Phó Thủ tướng Chính phủ phụ trách công tác pháp luật; Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương; Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ủy viên Thường trực Ban Chỉ đạo gồm: Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Các Ủy viên khác của Ban Chỉ đạo là đại diện lãnh đạo Văn phòng Trung ương Đảng, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, đại diện lãnh đạo của một số tỉnh, thành phố (như: Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Bắc Ninh, Quảng Ninh), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và đại diện một số hiệp hội, ngành, nghề, doanh nghiệp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Hội Luật gia Việt Nam.

Chính phủ đề xuất giao Bộ Tư pháp là cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo nhằm phát huy kinh nghiệm, nguồn lực và vai trò của cơ quan tham mưu quản lý Nhà nước về công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật.

Đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết xây dựng đề án và nghị quyết. Việc ban hành nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ hơn mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật theo hướng khoa học, hiện đại, tinh gọn, ổn định và dễ tiếp cận; đồng thời bảo đảm công tác rà soát gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Quang cảnh phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội).

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành với đề xuất của Chính phủ về việc triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật với các nội dung và định hướng cơ bản như trong đề án và dự thảo nghị quyết.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thống nhất về đối tượng, phạm vi tổng rà soát; đồng thời nhất trí thành lập Ban chỉ đạo để giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vi cả nước và giao Bộ Tư pháp là cơ quan thường trực, trực tiếp tham mưu, giúp việc cho Ban chỉ đạo.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, sau khi được thành lập, Ban chỉ đạo sẽ sớm họp để ban hành các tài liệu, văn bản hướng dẫn cần thiết nhằm tổ chức hội nghị toàn quốc triển khai thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát. Dự kiến hội nghị này sẽ được tổ chức giữa hai đợt của Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ có quy mô lớn, ý nghĩa chính trị quan trọng, chưa từng được triển khai ở mức độ như lần này, do đó cần sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng của quá trình thực hiện.

Tại phiên họp, với 100% Ủy viên UBTVQH tham gia biểu quyết tán thành, UBTVQH đã thông qua Đề án "Tổng rà soát hệ thống VBQPPL đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới"; và dự thảo Nghị quyết của UBTVQH về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Hoàng Thị Bích