Tổng thống Hàn Quốc thăm Đông Bắc Á: Nối lại tình xưa

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đến Sân bay quốc tế Thủ đô Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước kéo dài 4 ngày tới Trung Quốc hôm 4/1. (Nguồn: Global Times)

Tìm kiếm vai trò của Trung Quốc

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã có chuyến công du nước ngoài đầu tiên trong năm 2026, kéo dài 4 ngày đến Trung Quốc, bắt đầu từ ngày 4/1.

Đây là cuộc gặp thứ hai giữa Tổng thống Lee Jae Myung và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kể từ lần tiếp xúc bên lề Hội nghị Thượng đỉnh APEC hồi tháng 10/2025 tại Gyeongju, Hàn Quốc. Phía Hàn Quốc đánh giá, việc hai nguyên thủ trao đổi chuyến thăm trong khoảng thời gian ngắn được cho là “trường hợp hiếm có”.

Đây cũng là lần chuyến thăm đầu tiên ông Lee Jae Myung đến thăm Trung Quốc kể từ khi nhậm chức vào tháng 6/2025 và là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một Tổng thống Hàn Quốc tới Trung Quốc kể từ năm 2017.

Theo giới quan sát, chuyến thăm của Tổng thống Lee diễn ra trong bối cảnh Hàn Quốc đang nỗ lực kiểm soát sự ổn định quan hệ với Trung Quốc – đối tác thương mại-du lịch quan trọng của Seoul, đồng thời duy trì quan hệ đồng minh chặt chẽ với Mỹ, giống như một câu nói từng xuất hiện ở Hàn Quốc: “an ninh dựa vào Mỹ, kinh tế dựa vào Trung Quốc”. Bên cạnh đó, chuyến thăm nhằm tăng cường quan hệ song phương, hợp tác đầu tư chuỗi cung ứng, kinh tế số và giao lưu văn hóa.

Đặc biệt, Bán đảo Triều Tiên – một trong những điểm nóng an ninh tại khu vực, cũng là chủ đề thảo luận quan trọng giữa hai nước. Chỉ vài giờ trước khi Tổng thống Lee đến Bắc Kinh, Triều Tiên đã phóng các tên lửa đạn đạo không xác định ra vùng biển phía Đông bán đảo, đánh dấu vụ thử vũ khí đầu tiên của nước này trong năm 2026.

Trong bối cảnh như vậy, đây được đánh giá là nơi lợi ích và vai trò của các nước liên quan, trong đó có Trung Quốc và Hàn Quốc, đan xen chặt chẽ. Trong đó, phía Seoul mong muốn Bắc Kinh phát huy vai trò và ảnh hưởng đối với Bình Nhưỡng nhằm ngăn chặn căng thẳng leo thang cũng như thiết lập lại nền hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên.

Vào tháng 11/2025, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tặng cho Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung chiếc điện thoại Xiaomi. Chỉ chưa đầy hai tháng sau, ông Lee Jae Myung cầm chính chiếc điện thoại đó tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh để chụp ảnh selfie cùng Chủ tịchTập Cận Bình. (Nguồn: Yonhap)

Không khó để nhận ra kinh tế cũng được đặt làm trọng tâm của chuyến thăm, khi tháp tùng nhà lãnh đạo Hàn Quốc là một phái đoàn gồm 200 doanh nghiệp lớn như Samsung Electronics, SK Group, Hyundai Motor Group, LG Group… Hai nước đã ký kết 15 văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ, sở hữu trí tuệ và vận tải, hàng tiêu dùng, chuỗi cung ứng và kinh tế số với các tập đoàn lớn của Trung Quốc như Alibaba International, Lenovo...

Với việc chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ cùng tác động từ các chính sách thuế quan và xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, cả Hàn Quốc và Trung Quốc đều có động lực tìm kiếm những điểm giao thoa lợi ích nhằm giảm thiểu rủi ro và duy trì tăng trưởng.

Tựu trung, chuyến thăm Trung Quốc của vị Tổng thống 62 tuổi được giới quan sát đánh giá là vừa mang tính biểu tượng, vừa mang tính thực chất. Về biểu tượng, đây là động thái cho thấy Seoul mong muốn mở ra một chương mới trong quan hệ song phương, vượt qua những căng thẳng và bất đồng tích tụ trong những năm gần đây, đặc biệt liên quan đến vấn đề triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ tại Hàn Quốc (THAAD) và hợp tác kinh tế-văn hóa với Trung Quốc. Về thực chất, chuyến thăm hướng tới việc khôi phục các cơ chế đối thoại cấp cao và thúc đẩy hợp tác cụ thể trong nhiều lĩnh vực.

Nhiều nhà phân tích cho rằng, mặc dù chuyến thăm của Tổng thống Lee chưa thể được đánh giá là mang tính đột phá, song nỗ lực này đã phát đi một tín hiệu chính trị quan trọng cho thấy, cả Seoul và Bắc Kinh đều sẵn sàng điều chỉnh cách tiếp cận, tăng cường đối thoại và tìm kiếm những điểm đồng trong bối cảnh môi trường khu vực và toàn cầu nhiều bất định.

Hóa giải bất đồng với Nhật Bản

Ngay sau chuyến công du Trung Quốc, Tổng thống Lee Jae Myung tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao láng giềng bằng chuyến thăm đến tỉnh Nara của Nhật Bản từ ngày 13-14/1.

Về bối cảnh chuyến thăm, đây là lần thứ hai ông Lee Jae Myung đến xứ sở hoa anh đào kể từ khi nhậm chức và diễn ra chỉ hơn hai tháng sau Hội nghị thượng đỉnh Hàn-Nhật đầu tiên bên lề Hội nghị APEC tại Hàn Quốc. Đặc biệt, chuyến thăm này đánh dấu lần gặp thứ ba giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi bà Takaichi Sanae nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản vào tháng 10/2025, sau các cuộc gặp tại APEC và G20 ở Nam Phi.

Nếu tính cả các cuộc gặp với cựu Thủ tướng Ishiba Shigeru, thì đây là lần thứ 5 Tổng thống Lee Jae Myung hội đàm với lãnh đạo cấp cao Nhật Bản kể từ khi nắm quyền lãnh đạo Hàn Quốc.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tham quan chùa Horyuji ở tỉnh Nara của Nhật Bản ngày 14/1. (Yonhap)

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, lịch trình hoạt động đối ngoại dày đặc này phản ánh rõ ưu tiên của Seoul trong giai đoạn đầu năm 2026: củng cố quan hệ với các nước lớn và đối tác then chốt trong khu vực, đồng thời duy trì thế cân bằng chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng. Nỗ lực này cũng cho thấy quyết tâm củng cố đà cải thiện quan hệ song phương Hàn-Nhật, vốn có nhiều thăng trầm trong quá khứ.

Tại Nara, Tổng thống Lee đã hội đàm với Thủ tướng Sanae Takaichi về quan hệ song phương, cũng như các vấn đề khu vực và toàn cầu. Việc lựa chọn Nara làm địa điểm gặp gỡ được cho là mang nhiều ý nghĩa lịch sử và chính trị đối với Nhật Bản.

Địa phương này không chỉ là cố đô của xứ sở hoa anh đào có ghi dấu giao lưu văn hóa sâu sắc với Bán đảo Triều Tiên, mà còn là quê hương của bà Takaichi. Chỉ dấu này cho thấy mối quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo Hàn-Nhật đã trở nên thân thiết và tin cậy hơn rất nhiều.

Một số chuyên gia cho rằng, chính quyền của Tổng thống Lee Jae Myung đang theo đuổi cách tiếp cận “hai hướng” đối với Nhật Bản: vừa mở rộng hợp tác thực chất trong các lĩnh vực kinh tế, an ninh và giao lưu nhân dân, vừa tiếp tục xử lý các vấn đề lịch sử tồn đọng từ thời kỳ phát xít Nhật cai trị bán đảo Triều Tiên (1910-1945).

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (bên trái) và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cùng chơi trống sau cuộc họp báo chung về Hội nghị thượng đỉnh tại tỉnh Nara, Nhật Bản. (Nguồn: Yonhap)

Mặc dù lịch trình chuyến thăm ngắn, song sự kiện lần này được đánh giá là đặc biệt có “sức nặng” về mặt ngoại giao.

Trước hết, chuyến thăm được kỳ vọng sẽ xử lý thế cân bằng mong manh giữa Trung Quốc và Nhật Bản sau một số động thái căng thẳng gần đây giữa hai nước láng giềng của Hàn Quốc.

Thứ hai, bên cạnh các vấn đề chiến lược khu vực, chuyến thăm sẽ phần nào giúp Hàn Quốc và Nhật Bản đạt được tiến triển trong các hồ sơ lịch sử còn tồn đọng, chẳng hạn như hợp tác nhân đạo thông qua việc khai quật hài cốt người Triều Tiên tại mỏ than Chosei ở Nhật Bản, vấn đề chủ quyền đối với đảo Dokdo (Nhật Bản gọi là Takeshima), khúc mắc về lao động thời chiến…

Thứ ba, chuyến thăm được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thảo luận các lĩnh vực kinh tế và an ninh kinh tế, bao gồm một số vấn đề như lệnh cấm của Hàn Quốc đối với thủy sản nhập khẩu từ 8 tỉnh của Nhật Bản, nỗ lực tham gia Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) của Hàn Quốc, cùng nhau bảo đảm chuỗi cung ứng bán dẫn và đất hiếm nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc…

Qua các cuộc hội đàm, Tổng thống Hàn Quốc và Thủ tướng Nhật Bản chia sẻ quan điểm cho rằng, hai nước đã xây dựng mối quan hệ cùng có lợi trong 60 năm kể từ khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao, đồng thời sẽ tiếp tục phát triển mối quan hệ này trong 60 năm tới nhằm nâng tầm hơn nữa quan hệ Hàn-Nhật cũng như thúc đẩy ổn định khu vực.

Trong bối cảnh thế giới và khu vực đang chứng kiến nhiều biến chuyển, dư luận Hàn Quốc và nhiều chuyên gia đánh giá, sau chuyến thăm “nối lại tình xưa” này, quan hệ giữa ba nước láng giềng Đông Bắc Á sẽ có những bước phát triển mới, cụ thể và thiết thực hơn.

Ngọc Mai