Tổng thống Trump ca ngợi thành tích kinh tế Mỹ, nhưng thực tế không hoàn toàn màu hồng

Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: Nhà Trắng

Tuy nhiên, theo hãng tin AP, các số liệu thực tế cho thấy bức tranh kinh tế Mỹ phức tạp hơn những gì ông Trump mô tả.

Tổng thống Trump gần đây liên tục ca ngợi thành tích kinh tế của chính quyền trên mạng xã hội và tại các sự kiện. Những tuyên bố này được đưa ra trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, sự kiện sẽ quyết định liệu Đảng Cộng hòa có tiếp tục kiểm soát cả hai viện Quốc hội hay không. Trong khi ông Trump nhấn mạnh những tín hiệu tích cực, nhiều cử tri Mỹ vẫn không hài lòng với tình hình kinh tế và chi phí sinh hoạt cao.

Theo khảo sát do AP-NORC thực hiện vào cuối tháng 7, chỉ 32% người trưởng thành tại Mỹ ủng hộ cách Tổng thống Trump điều hành nền kinh tế, trong khi 69% đánh giá tình hình kinh tế là “tồi tệ”. 

TỔNG SỐ VIỆC LÀM TẠI MỸ CAO KỶ LỤC, NHƯNG TỐC ĐỘ TUYỂN DỤNG VẪN CHẬM

Ông Trump khẳng định số người đang làm việc tại Mỹ hiện cao hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử. Tuyên bố này về cơ bản là đúng, bởi tổng số việc làm phi nông nghiệp tại Mỹ đạt gần 159 triệu vào tháng 6, mức cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, con số này chưa phản ánh tốc độ tạo việc làm, vốn đã chậm lại đáng kể trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump

Theo AP, tổng số việc làm tại Mỹ thường tăng theo thời gian cùng với sự phát triển của nền kinh tế, vì vậy việc con số này liên tục lập kỷ lục mới không phải là điều bất thường. Trong 80 năm qua, Mỹ ghi nhận số việc làm tăng ở 65 năm.

Nếu việc làm tiếp tục tăng trong tháng 7 như dự báo, tổng số việc làm phi nông nghiệp tại Mỹ sẽ thiết lập kỷ lục mới.

Tuy nhiên, tốc độ tuyển dụng đã chậm lại đáng kể trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump. Năm 2025, các doanh nghiệp, cơ quan chính phủ và tổ chức phi lợi nhuận chỉ tạo thêm trung bình 9.700 việc làm mỗi tháng. Đây là tốc độ tăng việc làm yếu nhất ngoài thời kỳ suy thoái kể từ năm 2002.

Từ đầu năm nay, Mỹ tạo thêm trung bình 92.000 việc làm mỗi tháng. Con số này cải thiện rõ rệt so với năm ngoái nhưng vẫn thấp so với mặt bằng lịch sử.

Trong 4 năm dưới thời Tổng thống Joe Biden, trung bình mỗi tháng nền kinh tế có thêm 329.000 việc làm. Kết quả này được đẩy lên đáng kể bởi làn sóng tuyển dụng kỷ lục trong năm 2021 và 2022, sau khi các biện pháp phong tỏa vì đại dịch Covid-19 được dỡ bỏ. Tuy nhiên, ngay cả trong hai năm cuối nhiệm kỳ của ông Biden, tốc độ tăng việc làm vẫn đạt trung bình 166.000 mỗi tháng.

Theo AP, tốc độ tạo việc làm tại Mỹ chậm lại do lãi suất cao khiến doanh nghiệp hạn chế tuyển dụng, chính sách siết nhập cư của ông Trump làm giảm nguồn lao động mới, trong khi ngày càng nhiều người thuộc thế hệ Baby Boomer - sinh sau Thế chiến thứ hai -  bước vào tuổi nghỉ hưu.

CHỨNG KHOÁN LIÊN TIẾP LẬP ĐỈNH NHỜ LỢI NHUẬN DOANH NGHIỆP

Ông Trump cũng khẳng định thị trường chứng khoán Mỹ đã 74 lần lập đỉnh kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng. Dù không nói rõ đang đề cập đến chỉ số nào, dữ liệu của công ty nghiên cứu đầu tư CFRA cho thấy S&P 500 đã 64 lần thiết lập mức cao kỷ lục kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2025. Nếu tính từ cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, S&P 500 đã 74 lần thiết lập mức cao mới.

Chứng khoán Mỹ liên tục lập kỷ lục chủ yếu nhờ lợi nhuận của các doanh nghiệp trong S&P 500 tăng mạnh. Nhóm này đang hướng tới quý có tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao nhất kể từ quý 2/2021.

Giá dầu giảm gần đây cũng hỗ trợ thị trường, khi nhà đầu tư kỳ vọng Mỹ có thể sớm đạt được một thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, những tuyên bố lạc quan của ông trump trước đây về khả năng mở lại eo biển này từng không trở thành hiện thực. Sự bất định liên quan đến cuộc chiến giữa Mỹ và Iran tiếp tục khiến thị trường biến động mạnh. Ngoài xung đột Iran, chứng khoán Mỹ còn chịu tác động lớn từ tâm lý hưng phấn xen lẫn hoài nghi về định giá của các công ty và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

SẢN XUẤT PHỤC HỒI NHƯNG CHƯA KÉO THEO TUYỂN DỤNG

Một thành tích khác được ông Trump nhấn mạnh là sự trở lại của ngành sản xuất Mỹ. Trong bài đăng trên Truth Social đầu tuần trước, Tổng thống Mỹ tuyên bố hoạt động nhà máy đang tăng với tốc độ nhanh nhất trong hơn 4 năm và “ngành sản xuất Mỹ đã trở lại”.

Các số liệu cho thấy ngành sản xuất Mỹ đã thoát khỏi giai đoạn suy giảm kéo dài và phục hồi trong những tháng gần đây. Tuy nhiên, đà cải thiện này vẫn chưa kéo theo sự gia tăng đáng kể về việc làm.

Khảo sát của Viện Quản lý Nguồn cung Mỹ (ISM) cho thấy hoạt động sản xuất đã tăng trưởng trong 7 tháng liên tiếp và đạt mức cao nhất kể từ tháng 5/2022 vào tháng 7. Kết quả này đánh dấu sự đảo chiều đáng kể sau giai đoạn dài khó khăn. Từ tháng 11/2022 đến hết tháng 12/2025, ngành sản xuất Mỹ chỉ tăng trưởng trong 2 tháng.

Tổng thống Trump áp thuế quan trên diện rộng với mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất và việc làm từ nước ngoài về Mỹ. Tuy nhiên, dù sản lượng công nghiệp đã tăng, các nhà máy vẫn chưa đẩy mạnh tuyển dụng.

Trong tháng 6, số việc làm trong ngành sản xuất Mỹ vẫn thấp hơn 95.000 so với thời điểm ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025. Từ đầu năm nay, các nhà sản xuất chỉ tạo thêm 18.000 việc làm, tương đương khoảng 3.000 việc làm mỗi tháng.

Một phần nguyên nhân là các nhà máy hiện đại được tự động hóa ở mức cao, không còn cần nhiều lao động như trong thời kỳ hoàng kim của ngành sản xuất Mỹ vào thập niên 1960 và 1970. Thuế quan cũng gây khó khăn cho một số doanh nghiệp khi đẩy giá thép, nhôm và những nguyên liệu nhập khẩu khác lên cao.

“Xu hướng đưa sản xuất trở lại Mỹ có thể giúp khôi phục một phần việc làm trong các nhà máy. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để khẳng định quá trình này đang diễn ra trên quy mô đáng kể. Phần lớn sự cải thiện gần đây của ngành sản xuất đến từ làn sóng đầu tư vào AI”, ông Sal Guatieri, chuyên gia kinh tế cấp cao tại BMO Capital Markets, nhận định với AP.

XUẤT KHẨU TĂNG NHƯNG MỸ VẪN NHẬP SIÊU LỚN

Tổng thống Trump tuyên bố xuất khẩu của Mỹ đã tăng vọt lên mức cao nhất từ trước đến nay và kim ngạch xuất khẩu hàng hóa có thể đạt kỷ lục 2,5 nghìn tỷ USD trong năm nay.

Theo Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sau khi điều chỉnh yếu tố mùa vụ đạt kỷ lục hơn 221,8 tỷ USD trong tháng 4, nhưng đã giảm trở lại trong những tháng sau đó.

Vào tháng 6, thời điểm gần nhất có dữ liệu, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Mỹ đạt khoảng 206,9 tỷ USD. Xuất khẩu dầu thô, vàng và máy tính đều giảm hàng tỷ USD. Trong khi đó, giá trị hàng hóa nhập khẩu của Mỹ vẫn vượt xa xuất khẩu, đạt gần 388 tỷ USD.

Dù vậy, xuất khẩu hàng hóa trong nửa đầu năm 2026 vẫn cao hơn cùng kỳ năm ngoái. Mỹ xuất khẩu gần 1,09 nghìn tỷ USD hàng hóa trong 6 tháng đầu năm 2025 và kết thúc cả năm với mức kỷ lục 2,19 nghìn tỷ USD.

Con số tương ứng trong 6 tháng đầu năm nay đạt khoảng 1,25 nghìn tỷ USD. Nếu duy trì được tốc độ này đến cuối năm, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Mỹ có thể đạt mức 2,5 nghìn tỷ USD như ông Trump dự báo.

TUYÊN BỐ VỀ HÀNG NGHÌN TỶ USD ĐẦU TƯ CHƯA ĐỦ CƠ SỞ

Tổng thống Trump còn khẳng định hàng nghìn tỷ USD vốn đầu tư mới đang đổ vào Mỹ, mở đường cho sự xuất hiện của nhiều nhà máy, dự án xây dựng và việc làm lương cao.

Trong bài đăng trên Truth Social tuần trước, ông Trump không đưa ra con số cụ thể. Tuy nhiên, hồi tháng 5, ông nói với một nhóm chủ doanh nghiệp nhỏ rằng tổng giá trị các khoản đầu tư đã lên tới 18 nghìn tỷ USD mà không giải thích nguồn gốc số liệu.

Trang web của Nhà Trắng đưa ra con số thấp hơn là 10,7 nghìn tỷ USD, nhưng dường như đã tính cả một số cam kết đầu tư được công bố từ thời chính quyền Tổng thống Biden.

Theo AP, cả hai con số trên đều không phản ánh chính xác lượng vốn thực sự đã được rót vào nền kinh tế Mỹ. Nếu mức đầu tư ghi nhận trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 7 được duy trì trong cả năm nay, tổng đầu tư tư nhân tại Mỹ sẽ đạt khoảng 5,7 nghìn tỷ USD, thấp hơn nhiều so với tuyên bố của ông Trump.

BEA cũng cho biết vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Mỹ chỉ tăng 266 tỷ USD trong năm ngoái. Con số này bao gồm vốn được rót vào các tài sản như nhà máy và văn phòng, không tính các khoản đầu tư tài chính vào cổ phiếu và trái phiếu.