Tổng thống Trump và 'cú quay xe' về máy phóng hơi nước trên tàu sân bay lớp Ford

Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu Hải quân Mỹ quay lại sử dụng máy phóng hơi nước trên các tàu sân bay lớp Gerald R. Ford, bắt đầu với tàu sân bay USS Doris Miller.

Quyết định này đảo ngược định hướng kéo dài hơn 2 thập kỷ của Hải quân Mỹ đối với hệ thống phóng máy bay điện từ EMALS.

Theo kế hoạch, thay đổi sẽ bắt đầu từ tàu USS Doris Miller, trong khi 3 tàu sân bay đầu tiên của lớp Ford vẫn sử dụng EMALS.

Việc thay đổi thiết kế có thể tác động đến chi phí và tiến độ đóng tàu, bởi lớp Ford ban đầu được phát triển hoàn toàn theo kiến trúc điện và không còn duy trì hệ thống hơi nước như lớp Nimitz.

Máy phóng hơi nước sử dụng đường ống áp suất cao, bình tích áp và các thiết bị cơ khí để tạo lực đưa máy bay đạt tốc độ cất cánh.

Trong khi đó, hệ thống phóng máy bay điện từ EMALS sử dụng động cơ cảm ứng tuyến tính để tăng tốc máy bay dọc đường ray phóng.

Ông Trump từng nhiều lần chỉ trích EMALS vì cho rằng hệ thống này phức tạp và hoạt động kém hiệu quả hơn máy phóng hơi nước.

Nhà Trắng hiện nhấn mạnh những ưu điểm của công nghệ cũ, gồm độ tin cậy, khả năng duy trì trong thời chiến và hệ thống công nghiệp đã có kinh nghiệm vận hành lâu năm.

EMALS thực tế từng gặp vấn đề về độ tin cậy trong giai đoạn đầu của chương trình tàu sân bay Gerald R. Ford. Tuy nhiên, hệ thống này sau đó tiếp tục được sử dụng trên tàu.

Đến tháng 3/2026, 4 máy phóng điện từ trên tàu sân bay Gerald R. Ford đã thực hiện gần 37.000 lần phóng máy bay.

Hải quân Mỹ cũng cho biết EMALS và hệ thống hãm máy bay tiên tiến cho phép tàu Ford tăng tốc độ phóng và thu hồi máy bay so với tàu sân bay lớp Nimitz.

Kiến trúc điện của lớp Ford đồng thời giúp giảm nhu cầu nhân lực bảo trì hệ thống hơi nước. Tàu sân bay lớp Ford có số thủy thủ ít hơn khoảng 500 người so với lớp Nimitz.

Việc thay đổi trên USS Doris Miller được xem là đặc biệt phức tạp vì quá trình chế tạo đã được triển khai.

General Atomics, nhà sản xuất EMALS và hệ thống hãm máy bay tiên tiến, nhận hợp đồng đóng tàu từ năm 2023 và cho biết công việc đã hoàn thành gần 50%.

Hải quân Mỹ và Huntington Ingalls Industries sẽ phải thiết kế lại một số phần của tàu để đưa hệ thống hơi nước trở lại.

Cuộc tranh luận không chỉ liên quan đến cơ chế phóng máy bay. EMALS cho phép kiểm soát gia tốc tốt hơn, giảm áp lực lên khung máy bay và có khả năng hỗ trợ nhiều loại máy bay có người lái cũng như không người lái.

Trong khi đó, máy phóng hơi nước có hàng chục năm kinh nghiệm vận hành và hệ thống bảo trì đã được xây dựng hoàn chỉnh trong Hải quân Mỹ.

Bản ghi nhớ của ông Trump cũng đề cập việc xây dựng một xưởng đóng tàu công cộng mới để tăng năng lực bảo dưỡng tàu ngầm và tàu sân bay.

Washington đồng thời muốn đẩy mạnh sản xuất tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Virginia và tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Columbia.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục phát triển tàu sân bay và đầu tư vào công nghệ phóng điện từ.

Tàu sân bay Phúc Kiến, tàu sân bay thứ 3 của Trung Quốc, sử dụng hệ thống phóng điện từ và đã thử nghiệm với máy bay chiến đấu J-15T, máy bay chiến đấu J-35 và máy bay cảnh báo sớm trên không KJ-600.

Tần suất triển khai và thu hồi máy bay mỗi ngày là một trong những yếu tố then chốt thể hiện năng lực chiến đấu của một tàu sân bay.

Với Pháp, thay đổi của Mỹ cũng có thể ảnh hưởng đến chương trình tàu sân bay thế hệ mới PA-NG.

Các tàu này dự kiến sử dụng EMALS và hệ thống hãm máy bay tiên tiến của General Atomics để thay thế tàu sân bay Charles de Gaulle từ năm 2038.

Nếu Hải quân Mỹ giảm nhu cầu EMALS, Pháp có thể trở thành một khách hàng nước ngoài quan trọng duy trì năng lực công nghiệp của hệ thống này.